Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
| Pergamin Dura 24 Kodeks 0212 (GA) |
|
.JPG&filetimestamp=20100417001446) Dura P. 24 w wydaniu facsimile (Kraeling, 1935) |
|
| Rodzaj | Kodeks majuskułowy |
| Numer | 0212 |
| Zawartość | harmonia czterech Ewangelii |
| Data powstania | III wiek |
| Język | grecki |
| Miejsce przechowywania | Yale University |
| Rozmiary | [10,5] × [9,5] cm |
| Typ tekstu | mieszany |
| Kategoria | III |
| Manuskrypty Nowego Testamentu: papirusy, majuskuły, minuskuły, lekcjonarze | |
Dura Parchment 24, oznaczany przy pomocy siglum 0212 na liście Gregory-Aland – grecki rękopis uncjalny Nowego Testamentu, pisany na pergaminie. Jest to również jeden z nielicznych zachowanych chrześcijańskich dokumentów pisanych w formie zwoju. Paleograficznie datowany jest na III wiek (wiek wcześniejszy też jest możliwy)[1]. Tekst rękopisu jest harmonią czterech Ewangelii, podobną do Diatessaronu, albo kopią samego Diatessaronu, którego greckim świadkiem jest również Papirus 25 (Gregory-Aland). Tekst fragmentu, zwłaszcza niektóre jego partie, był kilkakrotnie rekonstruowany. W dalszym ciągu nie wyjaśniono wszystkich zagadek z nim związanych.
Obecnie kodeks przechowywany jest w Bibliotece Yale University (P. Dura 24) w New Haven[1].
Spis treści |
Zachowany fragment karty nie jest rękopisem Nowego Testamentu w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zawiera jedynie frazy ewangeliczne na jednej pergaminowej karcie (10,5 na 9,5 cm). Frazy zostały skopiowane z Mt 27,56-57; Mk 15,40.42; Łk 23,49.50.51; Jan 19,38. Tekst jest pisany w jednej kolumnie na stronę, 15 (lub więcej) linijek w kolumnie, 30-35 liter w linijce[1]. Tylko jedna strona karty jest zapisana, druga natomiast jest pusta. Sugeruje to, że karta pochodzi ze zwoju. Także dziury w pergaminie są bardziej charakterystyczne dla zwoju niż kodeksu[2]. Tzw. nomina sacra pisane są skrótami[3].
Niektóre z liter uzyskują nietypowe kształy. Litera alfa uzyskuje aż trzy kształty: kapituły, uncjały i minuskuły. Litery tau oraz eta uzyskują w rodzajniku της niezwykłe kształty. Litera mu ma głębokie siodło[4].
Tekst rękopisu posiada niezwykłe oznaczenia, których jak dotąd nigdzie nie znaleziono. Np. litera ypsilon (Υ) występuje w kilku miejscach tekstu, ale bez żadnego związku z tekstem. Jej zastosowanie jest całkowicie niezrozumiałe[4][5]. (Patrz transkrypcja poniżej, minuskułowe ypsilon — υ.)
Rękopis, pomimo fragmentarycznego charakteru, przekazuje dwa unikalne warianty tekstowe. W Łukaszu 23,49 znajduje się unikalny wariant tekstowy: "żony tych, którzy byli jego uczniami" (albo "żony tych, którzy szli za nim")[4]. W Mateuszu 27,57, miasto Arymatea, normalnie transkrybowane po grecku Αριμαθαια, tutaj występuje w formie Ερινμαθαια (Erinmathea), termin syryjskiego pochodzenia (z błędem itacyzmu)[6].
Tekst dwukrotnie zgadza się z Kodeksem Watykańskim oraz przekładem na dialekt bohairski, przeciwko wszystkim pozostałym rękopisom (w linii 1. dodane zostało αι przed γυναικης; w linii 9. και, znajdujący się pomiędzy αγαθος a δικαιος, został ominięty)[7].
Tekst dwukrotnie zgadza się z Kodeksem Bezy, w linii 4 przekazuje wariant ην δε η ημερα παρασκευη zamiast και ημερα ην παρασκευη [lub παρασκευς]; w linii 9 fraza και ανηρ została ominięta[7].
Fragment dwukrotnie zgadza się z Syro Sinaitica (syrsin). Pierwsza zgodność Syro Sinaitica dzielona jest wspólnie z Kodeksem Bezy – ην δε η ημερα zamiast και ημερα ην, druga zgodność to określenie miasta Arimatea jako "miasta w Judei" zamiast "miasta judzkiego[8]. Ten drugi wariant wspierany jest przez inne syryjskie rękopisy, przez starołaciński Codex Veronensis, Wulgatę, oraz arabski Diatessaron, przeciwko całej greckiej tradycji tekstualne[9]. Fragment nie potwierdza syryjskiej transkrypcji miasta Arymatea – Ramtha[10].
Typ greckiego tekstu rękopisu nie został zaliczony do żadnej z rodzin tekstualnych, ponieważ jest to tekst Diatessaronu (podobnie Papirus 25). Pomimo tego Kurt Aland zaliczył manuskrypt do Kategorii III[1].
| Rekonstrukcja tekstu[11] | ||
|---|---|---|
|
|
|
Referencje biblijne |
| ...[matka synów | ||
| [Ζεβεδ]αι̣ο̣υ και Σαλωμη κ[α]ι α̣ι γ̣υ̣να̣ικες | Zebed]euszowych, Salome i żony | Mt 27,56; Mk 15,40, Łk 23,49c |
| [των συ]ν̣ακολουθησανων α̣[υτ]ω υ απο της | [tych, którzy] towarzyszyli Mu od | |
| [Γαλιλαι]α̣ς ορωσαι τον στ[αυρωθεντ]α. υυυ ην δε | [Galile]i zobaczyć ukrzyżowanego. A | Łk 23,54 |
| [η ημερ]α Παρασκευη. υ Σαββατον επεφω- | [dzie]ń był Przygotowania, który Szabat był oznaj- | |
| [σκεν. ο]ψ̣ιας δε γενομενης επι τ̣[η Π]α̣ρ̣[α]σ- | [mujący]. A kiedy nastał wieczór, Przy- | Mt 27,57; Mk 15,42 |
| [κευη], υ ο εστιν Προσαββατον, πρ̣ο̣σ- | [gotowania], to jest, dzień przed szabatem, | |
| [ηλθην] ανθρωπος βουλευτη[ς υ]π̣α̣ρ- | [przyszedł] człowiek, [na]leżący do rady, | Mt 27,57; Łk 23,51 |
| [χων α]π̣ο Ερινμαθαια[ς] π[ο]λ̣ε̣ω̣ς της | z Erynmatei, m[i]asta | [Mt 27,57]; Łk 23,51 |
| [Ιουδαι]ας, ονομα Ιω[σεφ], α[γ]αθος̣ δι- | [judz]kiego, imieniem Jó[zef], d[o]bry i spra- | Mt 27,57; Łk 23,50a; Łk 23,50c |
| [καιος], ων μαθητης τ[ο]υ̣ Ιη(σου), κ̣ε- υυυυ | [wiedliwy], był uczniem Jezusa, lecz | Jn 19,38 |
| [κρυμ]μενος δε δια τ̣ο̣ν̣ φ̣ο̣βον των | uk[ryt]ym, ze względu na lęk przed | |
| [Ιουδαιω]ν, και αυτος προσεδεχτο | [Żydam]i. On też oczekiwał | Mt 27,57; Łk 23,51b |
| [την] υ β̣[ασιλειαν] του Θ(εο)υ ο̣υτος ουκ | k[rólestwa] Bożego. Ten człowiek nie | Łk 23,51a |
| [ην συνκατατ] ιθεμ̣εν̣[ο]ς τη β̣[ουλη] | [zga]dzał się z decy[zją] r[ady]... | |
Zachowana karta zwoju (lub kodeksu) Dura Parchment 24 została znaleziona w 1933 roku podczas wykopalisk przeprowadzanych w ruinach rzymskiego miasta Dura Europos w dolnym Eufracie, które zostało zniszczone w 256 roku przez Szapura I, króla perskiego. Oznacza to, że rękopis musiał być sporządzony przed 256 (terminus ad quem)[4]. Fragment znaleziono obok ruin domu chrześcijańskiego[12].
Susan Hopkins jako pierwsza rozpoznała, że zawiera tekst ewangeliczny[13]. Carl H. Kraeling, który opublikował tekst rękopisu w 1935 roku, wraz z obszerną nad nim dyskusją, doszedł do wniosku, że jest to kopia Diatessaronu Tacjana[14]. Tekst kodeksu został ponownie wydany w 1959 roku przez C. Bradforda Wellesa, który dokonał pewnych korekt (rodzajnik αι wstawił przed γυναικες, w rekonstrukcji Kraelinga było odwrotnie)[15].
Przed odkryciem Dura Parchment 24 Diatessaron dostępny był tylko w kopiach przekładów z greckiego na łaciński, arabski i ormiański. Odkrycie tego fragmentu zrewidowało poglądy na Diatessaron: Tacjan skomponował swój Diatessaron z większą starannością i sumiennością, niż sądzono do tej pory. Przypuszczalnie sporządził go z czterech oddzielnych rękopisów, każdy z tekstem innej Ewangelii[16].
Odstęp czasu pomiędzy stworzeniem Diatessaronu przez Tacjana a powstaniem jego kopii nie mógłby być dłuższy niż 80 lat (jakkolwiek może być krótszy)[16]. Pogląd, iż Dura Parchment 24 jest greckim wariantem Diatessaronu, dominował do roku 1999, kiedy to Parker, Taylor i Goodacre przedstawili teorię, że rękopis jest inną wersją harmonii czterech Ewangelii, niezależna od Diatessaronu i bardziej wierna tekstowi ewangelicznemu[17]. W 2003 roku Jan Joosten krytycznie ocenił metodę zastosowaną przez badaczy Taylora, Goodacre oraz Parkera, dowodząc, że zastosowana przez nich metoda wyeliminuje wiele innych świadków Diatessaronu Tacjana z powodu licznych różnic, jakie między nimi zachodzą. Dura Parchment nie dostarcza żadnych dowodów na istnienie innej kompozycji Diatessaronu[18].
Fragment nie pomaga w rozwiązaniu dyskusji, w jakim języku sporządzony został Diatesaron – greckim czy syryjskim. Francis Burkitt (1864 – 1935) wskazał na różnicę, jaka zachodzi w tekście Łk 23,51 ze starosyryjskimi rękopisami Ewangelii (królestwo niebios i królestwo Boga), w czym jest zgodny z grecką tradycją tekstualną (królestwo Boga)[19]. Baumstark, z drugiej strony, zauważył kilka syriacyzmów, m.in. na niezwykłą transkrypcję miasta Arimatea (Ερινμαθαια), która wskazuje na syryjskie pochodzenie[6].
