Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Dworzec Tatrzański | |
 nr rej. A-577 (A-1129/M) z 31.08.1988 |
|
 Dworzec Tatrzański |
|
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Zakopane |
| Adres | Krupówki 12 |
| Styl architektoniczny | zakopiański |
| Architekt | 1881 - Karol Zaremba 1903 - Wandalin Beringer |
| Rozpoczęcie budowy | 1880 |
| Ukończenie budowy | 1881 |
| Ważniejsze przebudowy | 1892-94 |
| Zniszczono | 26 stycznia 1900 |
| Odbudowano | 1902-03, przebudowy: 1931-32, 1948-49 i remontowany po pożarze w 1992 |
| Pierwszy właściciel | Towarzystwo Tatrzańskie |
| Kolejni właściciele | TOPR, GOPR, PTTK |
Dworzec Tatrzański (Dwór Tatrzański, kasyno Towarzystwa Tatrzańskiego (TT) ) – budynek znajdujący się w Zakopanem przy ulicy Krupówki 12. Pełnił on rolę pierwszego zakopiańskiego domu kultury.
Inicjatorem powstania Dworca Tatrzańskiego był Walery Eljasz, który 2 grudnia 1874 roku na nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Towarzystwa Tatrzańskiego w Krakowie wystąpił z wnioskiem o zakup gruntu dla zbudowania domu dla Towarzystwa Tatrzańskiego w Zakopanem. Dworzec ten miał przejąć rolę kasyna mieszczącego się do tego czasu w domu Jana Krzeptowskiego przy Krupówkach, gdzie TT miało swoją letnią siedzibę. Kasyno to łączyło w sobie funkcję biblioteki, czytelni, sali odczytowo-zebraniowej oraz koncertowo-teatralnej. Imprezy, które odbywały się w kasynie, i ich duże zainteresowanie i powodzenie, skłoniły właśnie Eljasza do złożenia wniosku o budowę nowego budynku dla TT.
Budowę rozpoczęto w 1880 roku na gruntach zakupionych przez TT przy Krupówkach. Projektantem budynku był Karola Zaremba. Budowę ukończono w 1881. Drewniany budynek został uroczyście otwarty 30 lipca 1882. W latach 1892–94 budynek powiększono do 28 pokoi i 2 sal. W gmachu ulokowano biura TT, czytelnię i bibliotekę, pomieszczenia hotelowe, salę balową, w której odbywały się liczne imprezy: odczyty, koncerty, przedstawienia teatralne, zabawy. Dworzec Tatrzański stał się głównym centrum kulturalnym Zakopanego. Występowali m.in. Mieczysław Karłowicz, Helena Modrzejewska, Ignacy Jan Paderewski, Henryk Sienkiewicz.
W dniu 26 stycznia 1900 w trakcie trwania "balu ludowego", na którym bawiła się służba z zakopiańskich pensjonatów, budynek doszczętnie spłonął (pożar spowodowany wybuchem lampy naftowej). Spaliła się m.in. cała biblioteka TT oraz mapa Tatr wykonana w płaskorzeźbie. Po tym zdarzeniu długo dyskutowano w gronie TT czy budynek powinien być odbudowany. Niektórzy z członków TT zwracali uwagę na zbyt szczupły budżet Towarzystwa, który winien być przeznaczany przede wszystkim na inwestycje w samych Tatrach.
Dopiero w 1902 TT zdecydowało się odbudować Dworzec Tatrzański. Otwarcie nowego, murowanego budynku miało miejsce 1 lipca 1903 (wg projektu Wandalina Beringera, który zaprojektował go w stylu zakopiańskim). Jednakże Dworzec Tatrzański jako ośrodek kultury podupadł. Jego rolę przejął wybudowany w 1901 roku hotel "Morskie Oko", w którego sali teatralno-balowej odbywało się większość imprez kulturalnych Zakopanego. W samym Dworcu Tatrzańskim w latach 1914–1939 działała restauracja z werandą (weranda została rozebrana w czasie II wojny). Stała się ona ulubionym miejscem spotkań artystów i taterników. W sali konferencyjnej Dworca odbywały się walne zebrania m.in. TT, PTT oraz TOPR (od pierwszego zebrania w 1909 roku poczynając).
Po II wojnie światowej gmach stał się siedzibą Oddziału Zakopiańskiego PTTK oraz (do 1986) Grupy Tatrzańskiej GOPR , do 1990 działał tu Klub Turysty.
W 1992 pożar ponownie zniszczył część budynku, odbudowany rok później, nadal jest siedzibą Oddziału PTTK. Pozostałe pomieszczenia wynajęto prywatnym inwestorom, którzy urządzili w nich m.in. nocny klub.
