Dyrygent

Eugene Tzigane dyrygujący orkiestrą podczas VIII Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego im. Grzegorza Fitelberga

Dyrygent – osoba kierująca zespołami muzycznymi, takimi jak Orkiestra symfoniczna, Orkiestra smyczkowa, Orkiestra dęta, zespoły kameralne, chóry, zespoły wokalne, zespoły wokalno-instrumentalne, a także kierująca wykonaniami oper i spektakli muzycznych.

Kompetencje dyrygenta polegają na odpowiednim przygotowaniu zespołu, wytworzeniu odpowiedniej, twórczej atmosfery oraz zorganizowaniu całej grupy wykonawców w celu osiągnięcia jak najlepszego efektu.

Podczas wykonywania utworów stoi przed muzykami i za pomocą batuty (w przypadku prowadzenia orkiestry symfonicznej), laski tambourmajora (w przypadku orkiestr dętych promenadowych) lub samych rąk (w przypadku chórów) oraz mimiki twarzy, ruchów głowy jak i całego ciała podkreśla wcześniej zapisane w nutach przez kompozytora cechy utworu muzycznego: dynamika, metrum, agogika, artykulacja, frazowanie oraz wejścia poszczególnych głosów, sekcji instrumentów, solistów, wokalistów i instrumentalistów. Dyrygent musi więc posiadać cechy, niezbędne w wykonywaniu swej roli, takie jak: wybitna muzykalność, znajomość historii muzyki oraz charyzma, ponieważ to od jego analizy i interpretacji zależy ostateczny kształt utworu i sposób przedstawienia go słuchaczom.

Historia

Do XVIII wieku zespoły były kierowane przez aktywnego muzyka, najczęściej kompozytora wykonywanego dzieła. W XVII i XVIII wieku w pojedynczych przypadkach kierujący zespołem trafiał już przed zespół, stojąc przodem do publiczności. Za pomocą batuty wybijał takt na podłodze, a ruchami rąk dawał inne muzyczne wskazówki. Pierwszym znanym takim dyrygentem był Jean-Baptiste Lully. Pierwszym znanym dyrygentem w postaci i funkcji jaką znamy dzisiaj był Felix Mendelssohn-Bartholdy, on także zapoczątkował wykonywanie utworów dawnych kompozytorów.

Polskie uczelnie muzyczne kształcą dyrygentów w zakresie specjalności: dyrygentura chóralna oraz dyrygentura symfoniczno-operowa.

Zobacz też

• Kobiety w muzyce: Dyrygentki

Linki zewnętrzne

• Conducting (ang.)