Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Działdowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Działdowo
Herb Flaga
Herb Działdowa Flaga Działdowa
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat działdowski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 14 sierpnia 1344
Burmistrz Bronisław Mazurkiewicz
Powierzchnia 11,47 km²
Ludność (2010)
• liczba
• gęstość

21 594
1940 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 23
Kod pocztowy 13-200
Tablice rejestracyjne NDZ
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Działdowo"
Działdowo
53°14′N 20°11′E / 53.233, 20.183Na mapach: 53°14′N 20°11′E / 53.233, 20.183
TERC
(TERYT)
6283503011
Hasło promocyjne: Chcesz poznać Mazury? Zacznij od Działdowa!
Urząd miejski
ul. Zamkowa 12
13-200 Działdowo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Działdowo w Wikisłowniku
Strona internetowa
Przedmieścia Działdowa
Przedmieścia Działdowa
Zamek
Volksdeutche z Litwy przesiedlani podczas wojny przez niemiecką organizację VoMi do Działdowa

Działdowo (niem. Soldau) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim. Miasto jest położone nad rzeką Działdówką (nazwa odcinka rzeki Wkry). Jest największym miastem powiatu działdowskiego, na 11. miejscu w województwie warmińsko-mazurskim, oraz na 213 miejscu w Polsce.

Według danych na stan 20 czerwca 2010 miasto miało 21 594 mieszkańców.

Spis treści

[edytuj] Historia

[edytuj] Pierwsze osadnictwo i założenie miasta

Osada została założona w początkach XIV w. przez zakon krzyżacki po odebraniu ziem Sasinom. Pół wieku później Krzyżacy niedaleko rzeki Wkra (zwanej w państwie zakonu krzyżackiego Nida) i rodzącej się osady rozpoczęli budowę zamku warownego (budowę zakończono w 1391 roku), zaś wielki mistrz zakonu Ludolf König nadał jej prawa miejskie w przeddzień Święta Najświętszej Maryi Panny, czyli 14 sierpnia 1344 roku i nazwę Soldov.

Położenie przygraniczne oraz przyczyny polityczne stały się powodem do zaciekłych walk między państwami. W 1466 po wojnie trzynastoletniej miasto pozostało jednak w granicach Prus Książęcych, które z kolei w l. 15251657 stanowiły polskie lenno. Wkrótce stał się ważnym ośrodkiem niemiecko-polskiego szlaku handlowego prowadzącego od Warszawy do ziem mazurskich i pomorskich, a także sztuki rzemieślniczej. Niepokoje co do przyszłości miasta narastały wraz z licznymi epidemiami dżumy. 1 lipca 1794 roku wielki pożar strawił większość zabudowań, w tym także XVII-wieczny ratusz. Wskutek intensywnego osadnictwa polskiego, mimo położenia poza historycznymi granicami Królestwa Polskiego, miasto uzyskało w dużej mierze polski charakter etniczny. Na początku XIX wieku w Działdowie Polacy stanowili już ok. 74% ludności, jednak na skutek agresywnej polityki Kulturkampfu drastycznie zmniejszył się stosunek liczby mieszkańców mówiących po polsku do całej społeczności miasta[1]. W 1871 jako część Królestwa Prus miasto weszło w skład zjednoczonych Niemiec.

[edytuj] Działdowo w czasach wojen światowych

W 1914 r. Rosjanie trzykrotnie bezskutecznie próbowali zdobyć Działdowo, położone blisko granicy rosyjskiej. Spowodowało to znaczne zniszczenia, które administracja niemiecka zaczęła planowo odbudowywać jeszcze w czasie wojny.

Na podstawie 28. punktu traktatu wersalskiego Działdowo 28 czerwca 1919 roku zostało bez plebiscytu przyznane wraz z okolicznymi wsiami Polsce, mimo protestów niemieckich mieszkańców. Głównym argumentem była prowadząca przez Działdowo linia kolejowa GdańskWarszawa, posiadająca strategiczne znaczenie dla państwa polskiego. Niemcy, próbując zachować miasto, byli skłonni wybudować dla Polski na własny koszt linię kolejową wiodącą przez Żuromin[1]. W 1922 roku spłonął ratusz, który jednak został odrestaurowany, kontynuowano odbudowę budynków zniszczonych podczas wojny (m.in. kościoła ewangelickiego). Działdowo stało się siedzibą powiatu o powierzchni ok. 960 km² należącego do województwa pomorskiego, a od 1938 r. województwa warszawskiego.

II wojna światowa była prawdziwą tragedią dla okolic Działdowa. Założony przez hitlerowców KL Soldau stał się miejscem śmierci dla ok. 10 tys. osób, w tym 50 duchownych. Wśród zabitych byli m.in.:

18 stycznia 1945 roku wojska sowieckie wkroczyły do Działdowa.

[edytuj] Powojenne Działdowo

Od 18 stycznia 1945 do 30 października 1945 r., na miejscu zagłady przez Niemców 10 tys. Polaków – w Działdowie istniał Obóz Nakazowo Rozdzielczy NKWD Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych dla AK i osób z Deutsche Volksliste oraz jako przejściowy przy wysiedleniach Polaków z terenu Pomorza do łagrów Związku Sowieckiego z Powiatową Komendanturą Wojenną, której komendantem był mjr Witalim Szitow. Potem podobną działalność represyjną prowadziło UB.

Po zakończeniu działań wojennych i przywracaniu polskiego zarzadu tych ziem powiat działdowski włączono z powrotem do woj. warszawskiego. Dnia 6 lipca 1950 roku powiat włączono w granice woj. olsztyńskiego.

Na linii kolejowej nr 216 DziałdowoOlsztyn Główny dnia 3 lipca 1967 miała miejsce katastrofa kolejowa w której zginęło 7 osób oraz 47 osób zostało rannych. Jednym z rannych był późniejszy kardynał ks. Marian Jaworski, przyjaciel Karola Wojtyły, który odwiedził rannego w działdowskim szpitalu.

W 1975 roku po zniesieniu systemu powiatów Działdowo przyłączono jako miasto gminne do województwa ciechanowskiego, jednakże nie miało to wpływu na przeniesienie ciężaru administracyjnego na Mławę czy właśnie Działdowo notujące najlepszy okres rozwoju w ciągu ostatnich trzydziestu lat (zakładanie szpitala, szkół, komendy policji; duży wzrost liczby osiedli mieszkaniowych, tzw. blokowisk i zwiększenie liczby mieszkańców o 32%).

Od 1 stycznia 1999 r. Działdowo znajduje się w granicach woj. warmińsko-mazurskiego.

[edytuj] Powierzchnia i ludność

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2005[2] Działdowo ma obszar 11,13 km², w tym:

Miasto stanowi 1,15% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 20 830 100 10 829 52 10 001 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1871,5 973 898,6

[edytuj] Administracja

Miasto należy do:

[edytuj] Magistrat

Na czele organów Gminy Miasto Działdowo stali:

Burmistrzowie[4]:

Zastępcy burmistrza:[5]

Zarząd miasta:

Sekretarze miasta[6]:

Skarbnicy miasta:

[edytuj] Rada Miasta

Przewodniczący Rady Miasta[5]:

Wiceprzewodniczący Rady Miasta[5]:

[edytuj] Gospodarka i infrastruktura

[edytuj] Gospodarka

Ośrodek przemysłowy i handlowo-usługowy. Przemysł szklarski (huta szkła), drzewny (meble), obuwniczy, konstrukcji metalowych, spożywczy, drukarski i materiałów budowlanych.

[edytuj] Transport

Znaczny węzeł drogowy i kolejowy. Miasto posiada własną obwodnicę, na której znajduje się droga wojewódzka nr 545. W trakcie budowy jest jeden (ul. Kochanowskiego – Ogrodowa/Pl. 1 Maja) z dwóch planowanych wiaduktów (ul. Małłka – Lidzbarska – przebieg drogi 544). W mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:

Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 9 (międzynarodowa E-65), linia kolejowa nr 208 i linia kolejowa nr 216, na których znajduje się stacja kolejowa Działdowo.

Działdowo jako stacja węzłowa posiada też połączenia kolejowe z wieloma miastami w Polsce:

Połączenia autobusowe obsługiwane są przez PKS Mława – Placówka Terenowa Działdowo. Wspomagają je autobusy PKS Olsztyn. Połączenia autobusowe :

[edytuj] Turystyka, zabytki i sport

[edytuj] Szlaki turystyczne przechodzące przez miasto

POL Szlak czerwony.svg Szlak GrunwaldzkiOlsztyn, Gietrzwałd, Zawady Małe, Stare Jabłonki, Ostróda, Pietrzwałd, Wysoka Wieś, Lubawa, Sampława, Bratian, Nowe Miasto Lubawskie, Boleszyn, Lidzbark, Działdowo, Nidzica, Łyna, Dąbrówno, Grunwald, Olsztynek, Dorotowo, Olsztyn

[edytuj] Zabytki i miejsca pamięci

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Pomniki i miejsca pamięci

[edytuj] Sport

W mieście jest także dobrze rozwinięta baza sportowa. Działdowo ma 7 boisk wybudowanych w ramach programu Orlik 2012 oraz stadion wielofunkcyjny (lekkoatletyczno-piłkarski)[potrzebne źródło]. W najbliższym terminie zostanie rozpoczęta budowa Wodnego Centrum Rekreacji – Aquapark.

[edytuj] Kluby Sportowe

Na terenie Działdowa funkcjonują następujące kluby sportowe:

Prężnie działają Uczniowskie Kluby Sportowe w: lekkoatletyce, koszykówce, siatkówce, piłce ręcznej, base- i softballu. Te kluby to:

[edytuj] Obiekty sportowe

[edytuj] Parki miejskie

W Działdowie znajduje się największy skatepark na Warmii i Mazurach.[potrzebne źródło]

[edytuj] Oświata, Kultura i Religia

[edytuj] Edukacja

Przedszkola:

Szkoły podstawowe:

Gimnazja:

Szkoły ponadgimnazjalne:

Szkoły policealne:

Zespoły Szkół

[edytuj] Media

[edytuj] Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi:

oraz dwa inne wyznania:

[edytuj] Miasta i powiaty bliźniacze

[edytuj] Ludzie związani z Działdowem

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

Ten tytuł nadano honorowym mieszkańcom miasta, a byli to:

[edytuj] Znani Działdowianie

[edytuj] Laureaci "Katarzynek"

Statuetki „Katarzynki” przyznawane są raz w roku, z okazji Dnia Działdowa, przypadającego 17 stycznia. Ta data jest zapisana w statucie miasta jako święto Działdowa. Jest to związane z podjęciem przez Radę Miasta Działdowo uchwały upamiętniającej wejście do Działdowa wojsk polskich 17 stycznia 1920 r. Wtedy to nastąpiło przejęcie władzy nad miastem przez Polaków.

Pierwsze wręczenie statuetek miało miejsce w roku 1997. Przyznaje je Kapituła, którą tworzą Burmistrz Miasta Działdowo, 2 przedstawicieli Zarządu Działdowskiej Agencji Rozwoju S.A., pomysłodawca wyróżnienia – Ładysław Cichosz, osoby uhonorowane w uprzednim roku statuetkami. Statuetka to rzeźba w drewnie postaci św. Katarzyny, patronki miasta. Autorem statuetki jest miejscowy artysta-rzeźbiarz Tadeusz Białowicz.

Kandydatem do statuetki „Katarzynki” może być osoba fizyczna lub prawna zasłużona dla miasta Działdowo, która swoją działalnością przyczyniła się do rozwoju lub promocji miasta lub ich postawa w środowisku lokalnym zasługuje na wyróżnienie. Do tej pory otrzymali je:

Na liście laureatów znajdują się 62 osoby (15 kobiet i 47 mężczyzn) oraz jedna firma.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Lata 1871–1920. Urząd Miasta Działdowo. [dostęp 7 grudnia 2009].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  4. Zbigniew Mogilnicki: 660 lat Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta. Działdowo: Burmistrz Miasta Działdowo, 2008, s. 46. ISBN 83-917066-8-0. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Zbigniew Mogilnicki: 660 lat Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta. Działdowo: Burmistrz Miasta Działdowo, 2008, s. 40-43. ISBN 83-917066-8-0. 
  6. Zbigniew Mogilnicki: 660 lat Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta. Działdowo: Burmistrz Miasta Działdowo, 2008, s. 40. ISBN 83-917066-8-0. 
  7. Prezydent RP odznaczył mera Truskawca Złotym Krzyżem Zasługi
  8. Myśl.pl – portal opiniotwórczy, myśli tematyczne, newsy tematyczne, wiadomości lokalne, wiadomości z województw
  9. 9,0 9,1 Zbigniew Mogilnicki: 660 lat Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta. Działdowo: Burmistrz Miasta Działdowo, 2008, s. 47. ISBN 83-917066-8-0. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Działdowo&oldid=31438750
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty