Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Dzieła Augustyna z Hippony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Średniowieczne przedstawienie Augustyna przy pracy pisarskiej

Dzieła Augustyna z Hippony – pisma św. Augustyna, doktora Kościoła, który tworzył na przełomie IV/V w. w Italii oraz w Północnej Afryce, głównie w Hipponie, gdzie był biskupem i w Kartaginie – stolicy prowincji kościelnej.

Spis treści

[edytuj] Zasady klasyfikacji

Dzieła Augustyna porządkuje się dwojako: chronologicznie i merytorycznie. Klasyfikacja chronologiczna ma za zadanie pomóc w śledzeniu rozwoju poglądów Augustyna na dany temat. Uporządkowanie merytoryczne pomaga studiować jego doktrynę w odniesieniu do konkretnych zagadnień, w które się angażował zależnie od etapu życia, zajęć czy posług, jakie pełnił w Kościele. Klasyfikacja merytoryczno-tematyczna obejmuje:

Oczywiście jak zawsze z klasyfikacją, nie jest ona zbyt rygorystyczna, niektóre dzieła można zakwalifikować do kilku kategorii jednocześnie.

[edytuj] O warsztacie pisarskim i źródłach dzieł Augustyna

Augustyn był przede wszystkim teologiem, ale teologiem, który ściśle przestrzegał metodologii filozoficznej, która służyła mu do naukowego wyrażenia prawd objawionych[2]. Stąd jego refleksja intelektualna dała początek także niektórym ważnym ujęciom stricte filozoficznym[3][4].

Początek jego dojrzałej twórczości teologicznej stanowiły gruntowne studia nad myślą św. Pawła[5]. Augustyn poszukiwał odpowiedzi na pytanie o zło w człowieku i w świecie. To właśnie listy Apostoła Narodów, wraz z innymi księgami biblijnymi - jak wykazał A. Trapè oraz M.-F. Berrouard - były np. podstawowym źródłem do stworzenia pojęcia konkupiscencji (pożądliwości) - nie zaś filozofia platońska[6][7]. Augustyn był bardzo uniwersalnym teologiem, interesował się wieloma zagadnieniami, które z właściwą sobie dyscypliną intelektualną i precyzją rozumowania analizował. Jego podstawowa zasada głosiła, że wiedza, którą dostarcza Objawienie nie może być sprzeczna z danymi dostarczanymi przez nauki czerpiące z doświadczenia, np. przyrodnicze czy matematyczne. Podejście to docenił jeden z luminarzy epoki Odrodzenia Galileusz[8]. Szacunek biskupa Hippony dla danych nauk ścisłych - choć oczywiście teologia była dla niego pierwszą z nauk - pokazuje następujący fragment. Augustyn komentuje w nim dwa źródła wiedzy na temat budowy sklepienia niebieskiego - Pismo święte i wiedzę astronomów:

Quote-alpha.png
Lecz spyta się jednak ktoś, czy tym, którzy przypisują niebu postać sfery, nie sprzeciwia się nasze Pismo, w którym napisano:«niebo rozpostarłeś jak namiot» (Ps 104,2 )? Oczywiście, że może się to sprzeciwiać, jeśli to, co oni mówią, jest błędne; albowiem raczej prawdą jest to, co twierdzi boski autorytet, niż hipotezy stawiane przez ludzką słabość. Ale gdyby potrafili wykazać to, tak przekonującymi dowodami, że nie byłoby tu żadnej wątpliwości, wtedy należy pokazać, iż to, co powiedziano o namiocie nie sprzeciwia się tym ich prawdziwym racjom. Inaczej sprzeciwiałoby się temu także samo nasze Pismo, które w innym miejscu powiada, że niebo jest zawieszone niczym sklepienie (Iz 40,22, za LXX). Cóż bowiem jest bardziej przeciwstawnego, niż rozciągnięta płasko skóra namiotowa i wypukły kształt sklepienia[9]

Augustyn mając swoje własne podejście do filozofii i teologii, przyswoił sobie całą różnorodność metod i punktów patrzenia. E. TeSelle podał zestaw dyscyplin i metod obecnie wykorzystywanych oddzielnie, które Augustyn stosował równolegle: filozofia przyrody, krytyka filozoficzna, fenomenologia duszy (phenomenology of finite spirit), teologia racjonalna, teologia doktrynalna inaczej teologia historii zbawienia, teologia spekulatywna albo Glaubenslehre, teologia mistagogiczna albo mistyczna, etyka, eklezjologia, teologia kultury, politologia, logika i retoryka[10].

Cała teologia Doktora Kościoła czerpała z jego egzegezy. «Doctrina christiana» była dla niego synonimem «doctrina de Scriptura sacra». Według opinii Ojca Lagrange'a, chociaż brak informacji historycznych i filologicznych, którymi dysponujemy obecnie był przyczyną licznych luk w egzegezie augustyńskiej, genialne intuicje oraz niezwykły «sensus Ecclesiae» w ogromnej części zrekompensowały tę słabość i pozwoliły Augustynowi odsłonić prawdziwe znaczenie bardzo niejasnych fragmentów biblijnych[11].

[edytuj] Chronologiczna lista wybranych prac

Wybrane dzieła według daty powstania - większość dat jest podana w przybliżeniu[12]:

[edytuj] Dzieła polemiczne wobec manicheizmu

Według niektórych krytyków, m.in. pelagianina Juliana z Eklanum, Augustyn nie uwolnił się całkowicie spod wpływu doktryny Manesa. Zarzut ten, jak wykazał m.in. N. Cipriani OSA, jest wysoce nieobiektywny i pozbawiony racjonalnych podstaw. Nawrócenie Augustyna na wiarę katolicką dokonało się poprzez przezwyciężenie materializmu i dualizmu manichejskiego - zarówno metafizycznego jak i antropologicznego[25].

Poglądy Augustyna w odniesieniu do doktryn manichejskich są dostępne współcześnie dzięki zachowanym pismom przeciw-manichejskim. Augustyn napisał ich w sumie trzynaście[26], są wśród nich:

Ponadto są dostępne zapisy polemicznych dysput, które Augustyn prowadził w Afryce północnej z manichejczykami pod koniec IV w., wśród nich:

[edytuj] Dzieła powstałe w związku z kontrowersją pelagiańską

Information icon.svg Osobny artykuł: Kontrowersja Pelagiańska.

Rok 412, w którym Augustyn napisał traktat O zasługiwaniu i odpuszczeniu grzechów oraz o chrzcie niemowląt (De peccatorum meritis et remissione et de baptismo ), rozpoczął długoletnią polemikę biskupa Hippony z pelagianami. W czasie jej trwania powstało wiele traktatów, listów, homilii, w których Augustyn doprecyzował rozumienie grzechu pierworodnego oraz teologię łaski i wolnej woli. Ostatnim dziełem - przerwanym przez śmierć - był traktat polemiczny: Niedokończone dzieło przeciwko drugiej odpowiedzi Juliana (Contra secundam Iuliani responsionem imperfectum opus).

[edytuj] Dzieła o tematyce antropologicznej

Znaczącym tematem w pismach Augustyna były zagadnienia antropologii filozoficznej. Poruszał je we wczesnych dialogach filozoficznych: Przeciw akademikom, O życiu szczęśliwym, O porządku, O nieśmiertelności duszy, O wolnej woli. Bardziej dojrzała refleksja w odniesieniu do teologii chrześcijańskiej, zawiera się takich dziełach jak Państwo Boże czy O Trójcy Świętej, a także w pismach skierowanych przeciw błędom manichejskim czy pelagiańskim, jak O duszy i jej pochodzeniu (De anima et eius origine; PL 44,475-548), czy O naturze dobra (De natura boni; PL 44,551-572)[37][38].


Przypisy

  1. ↑ Por. Goulven Madec. Sur une nouvelle introduction à la pensée d'Augustin. . S. 2. 
  2. ↑ Por. K. Wojtyła, Dobro i wartość, s. 110
  3. ↑ Por. F.-J Thonnard. Augustinisme et Thomisme comme Philosophies Chrétiennes. . S. 255-258. 
  4. ↑ F.-J Thonnard. La philosophie et sa méthode rationnelle en augustinisme. . S. 11-30. 
  5. ↑ Por. A. Trapè: S. Agostino: Introduzione alla Dottrina della Grazia. T. I. Natura e Grazia. s. 103.  O formacji teologicznej Augustyna zob. tegoż autora: Święty Augustyn - człowiek, duszpasterz, mistyk. s. 131-137. 
  6. ↑ Por. A. Trapè: S. Agostino: Introduzione alla Dottrina della Grazia. s. 112. 
  7. ↑ M.-F. Berrouard. Exégèse augustinienne de Rom., 7, 7-25 entre 396 et 418. . S. 106-108 oraz 191. 
  8. ↑ Por. H. Chadwick, Augustyn, przeł. Tadeusz Szafrański, Warszawa 2000, s. 128
  9. ↑ Sed, ait aliquis, quomodo non est contrarium his qui figuram sphaerae coelo tribuunt, quod scriptum est in Litteris nostris, Qui extendit coelum sicut pellem? Sit sane contrarium, si falsum est quod illi dicunt: hoc enim verum est quod divina dicit auctoritas, potius quam illud quod humana infirmitas conicit. Sed si forte illud talibus illi documentis probare potuerint, ut dubitari inde non debeat; demonstrandum est hoc quod apud nos de pelle dictum est, veris illis rationibus non esse contrarium: alioquin contrarium erit etiam ipsis in alio loco Scripturis nostris, ubi coelum dicitur velut camera esse suspensum. Quid enim tam diversum et sibimet adversum, quam plana pellis extensio, et camerae curva convexio? (De Genesi ad litteram, II, 9.21; BA 48, 176; PL 34, 271); tłumaczenie polskie: Komentarz słowny do Księgi Rodzaju, przeł. J. Sulowski, [w:] tenże, Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom, Warszawa 1980 ATK PSP 25 s. 139
  10. ↑ Por. Eugene TeSelle: Augustine the Theologian. London: 1970, s. 347–349. ISBN 0223-97728-4.  Wydanie marzec 2002: ISBN 1-57910-918-7.
  11. ↑ Por. M. J. Lagrange, Lés rétractations exégétiques de saint Augustin, w: Miscellanea Agostiniana, t. 2, Rzym 1931, s. 373-395; Por. J. Ries, La Bible chez Augustin et les Manicheéns cz. 2., „Revue des études augustiniennes” 9 (1963), s. 211; por. Por. K. Broszkowski OP, Warsztat egzegetyczny św. Augustyna i jego ukierunkowanie metafizyczne – rozdz. 1. pracy doktorskiej Świętość sakramentu małżeństwa wobec konsekwencji grzechu pierworodnego w nauczaniu św. Augustyna z Hippony, (maszynopis komputerowy) Warszawa: UKSW 2008, s. 30 oraz 46.
  12. ↑ Datowanie za Augustine's Works: Dates/Editions, oryginalne tabele oprac. William Harmless, S.J. Adaptacja i oprac. dla internetu Allan Fitzgerald, O.S.A., Większość tych dat należy uznać za przybliżone.
  13. ↑ PL - Patrologia Latina. ed. J.P. Migne, Paryż 1844-1855
  14. ↑ CSEL - Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum. Wiedeń 1866-
  15. ↑ CCL - Corpus Christianorum. Series Latina. Wydawnictwo Brepols, Turnhout 1953-
  16. ↑ BA - Bibliothèque augustinienne: Oeuvres de Saint Augustin, Wydawnictwo Études augustiniennes, Paryż 1936-
  17. ↑ FiR - Filozofia i Religia – seria Wydawnictwa Znak, Kraków 1993-
  18. ↑ PSP - Pisma Starożytnych Pisarzy – seria Wydawnictwa ATK-UKSW, Warszawa 1969-
  19. ↑ Zob. w Google Books: De Genesi ad litteram imperfectus liber
  20. ↑ POK - Pisma Ojców Kościoła – seria Wydawnictwa św. Wojciecha, Poznań 1924-
  21. ↑ Kazanie 214 zostało wygłoszone w 390 lub 391 r. przed Wielkanocą, niedługo po otrzymaniu święceń prezbiteratu, por. Symbol Apostolski w nauczaniu Ojców. L. Gładyszewski (przekład). Kraków: WAM, 2010, s. 90, seria: ŹMT 53. 
  22. ↑ ŹMT - Źródła Myśli Teologicznej, seria Wydawnictwa WAM, Kraków 1996-
  23. ↑ Por. Clavis Patrum Latinorum n. 315, wyd. 3, Wydawnictwo Brepols 1995, seria Corpus Christianorum.
  24. ↑ Por. internetowa strona pisma, informacja o numerze: Czy ja jestem Żydem?. [dostęp 2011-07-18].
  25. ↑ Por. N. Cipriani. Oskarżenie Augustyna o manicheizm przez Juliana z Eklanum. . S. 344. 
  26. ↑ W. Eborowicz: O naturze dobra - wstęp. W: Św. Augustyn: Dialogi filozoficzne. s. 819. 
  27. ↑ De Genesi contra Manichaeos libri duo; PL 34, 173-219; CSEL 91, wyd. Dorothea Weber /1998/ ISBN 3-7001-2713-8), przeł. J. Sulowski, w: tenże, Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom, Warszawa 1980 ATK PSP 25, s. 21-82.
  28. ↑ De Genesi ad litteram imperfectus liber; PL 34, 220-245; CSEL 28,1 wyd. J. Zycha /1894/), w: tenże, Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom, przeł. J. Sulowski, Warszawa 1980 ATK PSP 25, s. 83-112
  29. ↑ De Genesi ad litteram libri duodecim; BA 48 i 49, przekł. franc., wstęp i przypisy: P. Agaësse, A. Solignac /1972/), przeł. J. Sulowski, w: tenże, Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom, Warszawa 1980 ATK PSP 25 s. 113-382.
  30. ↑ Przeł. J. Ptaszyński, [w:] tenże, Dialogi filozoficzne, Kraków 1999 Znak FiR, s. 733-818
  31. ↑ Przekład polski: List, który nazywają «Listem podstawowym», przeł. J. Sulowski, w: Augustyn z Hippony, Pisma przeciw manichejczykom, Warszawa 1990 ATK PSP 54, s. 111-151.
  32. ↑ przeł. Maria Maykowska, [w:] tenże, Dialogi filozoficzne, Kraków 1999 Znak FiR, s. 829-863
  33. ↑ De bono coniugali; CSEL] 41,185-231, wyd. J. Zycha /1900/; PL 40, 373-396, przeł. ks. Wacław Eborowicz, w:Pisma świętego Augustyna o małżeństwie i dziewictwie. Przekład i komentarz, red. ks. Augustyn Eckmann, Lublin 2003 Towarzystwo Naukowe KUL, s. 73-116
  34. ↑ Contra Fortunatum disputatio; PL 42, 111-128; CSEL 25,81-112, wyd. J. Zycha /1891/); przeł. J. Sulowski, [w:] Pisma przeciw manichejczykom, Warszawa 1990 ATK PSP 54, s. 89-110.
  35. ↑ Contra Faustum Manichaeum; PL 42, 207-518; CSEL 25,247-797, wyd. J. Zycha /1891/); przekład polski: Księgi I-XXI, przeł. Jan Sulowski, przejrz. i popr. ks. Jan Gliściński, Stanisław Kalinkowski, ks. Wincenty Myszor, ks. Kazimierz Obrycki, ks. Emil Stanula CssR, Warszawa 1991 ATK PSP 55, s. 272; Księgi XXII-XXXIII, przeł. Jan Sulowski, [w:] Przeciw Faustusowi (księgi XXII-XXXIII). Przeciw Sekundynowi, Warszawa 1991 ATK PSP 56, s. 3-151.
  36. ↑ Contra Secundinum Manichaeum; PL 42,577-602, przeł. Jan Sulowski, [w:] Przeciw Faustusowi (księgi XXII-XXXIII). Przeciw Sekundynowi, Warszawa 1991 ATK PSP 56, s. 161-193.
  37. ↑ S. Kowalczyk: Człowiek i Bóg w nauce świętego Augustyna. s. 19-24. 
  38. ↑ S. Kowalczyk: Ciało człowieka w refleksji filozoficznej. s. 44-45. 

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dzieła_Augustyna_z_Hippony&oldid=30675041”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty