Wieża Zygmuntowska na Wawelu
Wieża Zygmuntowska – wieża w Katedrze na Wawelu, druga co do wielkości, została wzniesiona w 1 połowie XIV wieku jako baszta obronna.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Do 1 ćwierci XV wieku była wieżą obronną wchodzącą w skład fortyfikacji wawelskich. Za rządów biskupa Wojciecha Jastrzębca przeszła na własność katedry wawelskiej wraz z przyległymi murami zostając włączona w obręb kościoła. Zawieszono w niej cztery katedralne dzwony i przekształcono w dzwonnicę. W XVI wieku wieżę podwyższono, aby móc zawiesić Dzwon Zygmunt. Powstała wówczas dębowa konstrukcja wsporcza, nie stykająca się z murami wieży, zachowana do dziś. W latach 1895-1899 prowadzono prace nad konserwacją wieży, którą przykryto nowym hełmem projektu Sławomira Odrzywolskiego. Hełm łączy w sobie elementy różnych stylów.
[edytuj] Dzwony
Na wieży zawieszonych jest obecnie 5 dzwonów:
| Nazwa | Masa | Średnica | Ton uderzeniowy | Rok odlania |
|---|---|---|---|---|
| Zygmunt | 9650 kg | 242 cm | fis/0 | 1520 |
| Półzygmunt | 6500 kg | 189 cm | d/1 | 1463 |
| Urban | 3000 kg | 167,5 cm | h/0 | 1757 |
| Kardynał | 3000 kg | 160 cm | es/1 | 1455 |
| Wacław | 1800 kg | 139 cm | es/1 | 1462 |
[edytuj] Dzwon Zygmunt
[edytuj] Dzwon Kardynał
Odlany w roku 1455 z fundacji Kapituły Katedralnej i dedykowany kardynałowi Zbigniewowi Oleśnickiemu. Uszkodzony w XIX wieku przez oderwany fragment serca Dzwonu Zygmunt.
[edytuj] Dzwon Urban
Ufundowany przez Kazimierza Wielkiego około roku 1364. Nazwany imieniem papieża Urbana V w dowód wdzięczności za jego zgodę na utworzenie Akademii Krakowskiej. Początkowo zawieszony w Niepołomicach, przeniesiony przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego na Wawel około roku 1450. Trzykrotnie przelewany, po raz ostatni w roku 1757.
[edytuj] Dzwon Stanisław
Zwany również Tęczyński, Półzygmunt. Ufundowany w roku 1463 przez kasztelana krakowskiego Jana Tęczyńskiego w intencji zbawienia duszy jego zamordowanego brata Andrzeja. Do jego wykonania użyto materiału ze starszego dzwonu Nawoja. Nazwany imieniem świętego Stanisława, patrona katedry i Polski.
[edytuj] Dzwon Wacław
Zwany też Głownik, Homicidalis. Odlany około roku 1460 z fundacji Kapituły Katedralnej i jej kanonika Jakuba z Sienna. Nazwany na cześć świętego Wacława, patrona Katedry. Nazwa Głownik przylgnęła do niego w 1462 roku, gdy bił podczas ścinania mieszczan skazanych za zabójstwo wojewody Andrzeja Tęczyńskiego.
[edytuj] Bibliografia
- Michał Rożek - Krakowska katedra na Wawelu Kraków 2009
- Krzysztof J. Czyżewski - Królewska katedra na Wawelu Kraków 1999
