Dzwon Zygmunt
 |
Ten artykuł od 2011-07 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Dzwon Zygmunt – najsłynniejszy polski dzwon, powszechnie, acz nieprawidłowo nazywany Dzwonem Zygmunta. Znajduje się na Wieży Zygmuntowskiej w północnej części katedry wawelskiej w Krakowie. Ufundowany przez Zygmunta I Starego, nazwany jego imieniem.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Dzwon wykonał w krakowskiej ludwisarni ludwisarz Hans Beham z Norymbergi w 1520 roku. Na płaszczu dzwonu widoczne są postacie świętych: Zygmunta i Stanisława. Znajduje się tam także godło Polski i Litwy. Umieszczenie na wieży miało miejsce 9 lipca 1521 roku. 13 lipca 1521 Kraków po raz pierwszy usłyszał jego głos.
Według legendy, powtarzanej nieraz przez dawnych historyków[1], dzwon został odlany z mołdawskich armat zdobytych w Bitwie pod Obertynem, co nie jest prawdą, ponieważ bitwa miała miejsce 10 lat po zawieszeniu dzwonu. W XIX wieku jego serce trzykrotnie pękało. ale było bezzwłocznie naprawiane. W Wigilię 2000 stwierdzono kolejne pęknięcie. Uszkodzone serce zastąpiono nowoodlanym[2], a dotychczasowe oglądać można przy wejściu na Wieżę Zygmuntowską. Obecne serce dzwonu waży 365 kg i jest o 42 kg cięższe od starego.
Dzwon Zygmunt był największym polskim dzwonem aż do roku 1999, kiedy to przewyższył go masą i rozmiarem licheński dzwon Maryja Bogurodzica.
[edytuj] Znaczenie w kulturze Polski
Współcześnie Zygmunt bije w najważniejsze święta i uroczystości kościelne i narodowe. Rocznie takich okazji jest około 30, a są to między innymi Nowy Rok, Niedziela Palmowa, Wielkanoc, Dzień Konstytucji 3 Maja, Boże Ciało, Wszystkich Świętych, Święto Niepodległości, Boże Narodzenie. Prócz tego dzwon bije w chwilach ważnych dla Krakowa i Polski, w ostatnich latach między innymi:
- 1 września 1939 - po ataku III Rzeszy na Polskę
- 16 października 1978 - po wyborze papieża Jana Pawła II na Stolicę Piotrową
- 30 kwietnia 2004 - z okazji przystąpienia Polski do Unii Europejskiej
- 2 kwietnia 2005 - po ogłoszeniu śmierci papieża Jana Pawła II
- 10 kwietnia 2010 - po katastrofie samolotu rządowego w Smoleńsku
- 18 kwietnia 2010 - w czasie uroczystości pogrzebowych Lecha Kaczyńskiego i Marii Kaczyńskiej
- 10 kwietnia 2011 - w pierwszą rocznicę katastrofy samolotu rządowego w Smoleńsku
- 22 lipca 2011 - po uroczystościach pogrzebowych biskupa Albina Małysiaka
[edytuj] Dane
.jpg&filetimestamp=20100520215942)
- Ton uderzeniowy: fis0
- Masa: dzwon z sercem, jarzmem, łożyskami i huśtawką z linami waży 12600 kg; w tym serce dzwonu: 365 kg i klosz: 9650 kg[2]
- Średnica klosza: 242 cm[2]
- Wysokość klosza z koroną: 241 cm[2]
- Grubość ścian: od 7 do 29 cm
- Objętość: 1,2 m³
- Stop: brąz (80% miedzi, 20% cyny)[3]
- Płaskorzeźby: św. Zygmunta i św. Stanisława oraz wizerunki Orła Polskiego i Pogoni litewskiej
- Łaciński napis głosi: Bogu Najlepszemu, Największemu i Dziewicy Bogurodzicy, świętym patronom swoim, znakomity Zygmunt, król Polski, ten dzwon godny wielkości umysłu i czynów swoich kazał sporządzić Roku Pańskiego 1520
Dzwon Zygmunt jest częścią unikatowego zespołu historycznych dzwonów zawieszonych na Wieży Zygmuntowskiej katedry wawelskiej. Pozostałe, obecnie nieużywane, dzwony tego zespołu to Półzygmunt z 1463 roku (ton d¹, ok. 5200 kg), Kardynał z 1455 roku (ton es¹, ok. 3400 kg), Urban z 1757 roku (ton h0, ok. 2900 kg) i Głownik z 1460 roku (ton es¹, ok. 1800 kg).
[edytuj] Dzwonnicy
Dzwon Zygmunt uruchamiany jest ręcznie, przez zespół 8-12 ludzi. Rozkołysanie go wymaga sporej siły. Przywilej bicia w ten dzwon ma zamknięte grono około 35 dzwonników. Część z nich stowarzyszona jest w Bractwie Dzwonników Wawelskich[4]. Wśród dzwonników znajduje się jedna kobieta.
Obsługa dzwonu jest pracą ciężką fizycznie, a bywa także niebezpieczną. W latach 20. XX wieku niedoświadczony dzwonnik nie puścił liny i został wyciągnięty przez okno dzwonnicy. Szczęśliwie nie puszczał w dalszym ciągu liny, więc powracający dzwon wciągnął go przez to okno z powrotem na wieżę. Dzwonnik nie uległ zranieniu. Od tego czasu okna zostały zabezpieczone siatką.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Feliks Koneczny, Święci w dziejach narodu polskiego, wyd. Michalineum 1988, str. 272
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Dzwony Katedry Na Wawelu – Królewski Dzwon Zygmunt (pol.). [dostęp 2009-08-05].
- ↑ Dzwon Zygmunta (pol.). [dostęp 2008-07-09].
- ↑ Bractwo Dzwonników Wawelskich
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Bractwo Króla Zygmunta, Magazyn Rzeczpospolitej, 02.03.98 Nr 10
- Dzwon Zygmunta chudnie latem, tyje na zimę
- Kiedy bije Dzwon Zygmunt
