Egzemplarz obowiązkowy – nałożony na wydawców obowiązek dostarczania do określonych bibliotek nieodpłatnie druków, książek oraz dokumentów dżwiękowych i audiowizualnych. W Polsce prawo to obowiązuje dla wydawnictw wydawanych w kraju lub za granicą przez polskie placówki. Drukarnie polskie działające na zlecenie wydawcy zagranicznego powinny przekazać po jednym egzemplarzu do Biblioteki Narodowej i Biblioteki Jagiellońskiej.
Biblioteka Narodowa i Biblioteka Jagiellońska jeden z otrzymywanych egzemplarzy przechowują wieczyście. Pozostałe biblioteki mają obowiązek przechowywania egzemplarza obowiązkowego przez co najmniej pięćdziesiąt lat.
Egzemplarze obowiązkowe otrzymują: [1]
Na świecie ustawę o egzemplarzu obowiązkowym najwcześniej wprowadziła Francja, w XVI w[2].
Twórcą idei egzemplarza obowiązkowego w Polsce był Michał Jerzy Wandalin Mniszech, twórca pierwszej ustawy tego typu uchwalonej w 1780 r. Na mocy tego aktu wszyscy drukarze w Koronie mieli obowiązek wysłać za darmo jeden egzemplarz każdego wydanego przez siebie tytułu do Biblioteki Rzeczypospolitej - dawnej Biblioteki Załuskich oraz do Biblioteki Wileńskiej z terenu Litwy.
W trakcie zaborów obowiązek egzemplarza obowiązkowego egzekwowany był przez biblioteki państw zaborczych. Po odzyskaniu niepodległości sprawy te regulowało Prawo Prasowe z 1919 r.