Ekomuzeum, również Muzeum Rozproszone[1] (od: ekologia + muzeum) – sieć rozproszonych w terenie obiektów, tworzących żywą i działąjącą kolekcję, gdzie elementy przyrodnicze, kulturowe i historyczne prezentowane są w miejscu swego występowania i zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.
Podstawowym założeniem ekomuzeów jest współuczestniczenie zwiedzających w wydarzeniach kreowanych przez te jednostki. Oprócz zwiedzania poszczególnych obiektów, ekomuzea oferują także np. możliwość kosztowania lokalnych produktów kulinarnych, uczestniczenie w procesach technologicznych (np. kowalstwo, garncarstwo) lub rolniczych, wędrowanie ścieżkami edukacyjnymi (tematycznymi), zajęcia sportowe w terenie (np. bieg na orientację) lub artystyczne (związane z tematem danej placówki lub regionem). Chodzi o wytworzenie pełnej interakcji pomiędzy zwiedzającym, a przedmiotem zainteresowania, a dzięki temu osiągnięcie lepszego efektu edukacyjnego i komercyjnego. Dzięki rozproszeniu obiektów, zwiedzający lepiej poznaje cały region i zapoznaje się pełniej z lokalną kulturą. Ekomuzea umożliwiają także kupno wielu lokalnych specjałów kulinarnych lub produktów rękodzieła.
Klasycznym przykładem inicjatywy jest Ekomuzeum Rzemiosła w Dobkowie położone w obrębie jednej sudeckiej wsi w Górach Kaczawskich. Idea ekomuzeum skupia w tej miejscowości kilkanaście punktów m.in. galerie ceramiki szamotowej, pasieki, warsztat bibułkarski i gospodarstwa agroturystyczne.