Ekosystem

Ekosystemy na kuli ziemskiej

Dżungla amazońska

Las sosnowy

Pola uprawne

Ekosystem – jedno z podstawowych pojęć w ekologii. Termin ten został utworzony przez brytyjskiego ekologa Arthura Tansley'a w 1930 (opublikowany w 1935) jako skrót od angielskich słów ecological system.
Na ekosystem składają się dwa składniki:

• biocenoza – czyli ogół organizmów występujących na danym obszarze powiązanych ze sobą w jedną całość różnymi zależnościami,
• biotop – czyli nieożywione elementy tego obszaru, a więc: podłoże, woda, powietrze (środowisko zewnętrzne).

Ekosystem stanowi funkcjonalną całość, w której zachodzi wymiana materii między biocenozą i biotopem. Ekosystem stanowi największą jednostkę funkcjonalną biosfery. Przykłady ekosystemów:

• staw
• las
• dżungla
• łąka
• moczary
• rafa koralowa
• pole – agroekosystem
• plantacja sosnowa
• ocean
• wybrzeża morskie
• dolny bieg rzeki

Ekosystem ma zazwyczaj czteropoziomową strukturę pokarmową. Te poziomy to:

• środowisko abiotyczne – materia nieożywiona w środowisku,
• producenci – organizmy samożywne, które użytkują wyłącznie abiotyczną część ekosystemu,
• konsumenci – organizmy cudzożywne (głównie zwierzęta),
• reducenci – destruenci czyli bakterie i grzyby powodujące rozkład materii organicznej.

Podstawowy podział ekosystemów:

• lądowe
• wodne
• sztuczne
• naturalne

Kryteria wyróżniania ekosystemu:

• z punktu widzenia składu ekosystemu: fauna w ekosystemach jest specyficzna, zawiera gatunki charakterystyczne
• z punktu widzenia pełności składu: każdy układ musi składać się z 3 elementów, którymi są autotrofy, konsumenci i destruenci
• z punktu widzenia czasu trwania układów: są one ustabilizowane i trwałe
• z punktu widzenia granic, które układ ograniczają: wielkość zajmowanego obszaru jest uwarunkowana zdolnością rozkładu, musi zachodzić pełna realizacja obiegów materii i przepływów energii (np. dla źródeł obszar wynosi kilka m², natomiast dla lasów mogą to być setki km²)

Zobacz też

• Chłonność turystyczna
• Biocenoza