Eksperyment myślowy

Eksperyment myślowy (od niemieckiego pojęcia Gedankenexperiment, użytego po raz pierwszy przez Hansa Christiana Ørsteda) w najszerszym znaczeniu jest użyciem hipotetycznego scenariusza w celu ułatwienia zrozumienia pewnych rzeczy, zjawisk. Eksperymenty takie przeprowadza się w różnych dziedzinach, od filozofii po fizykę, najczęściej w przypadku gdy na pytanie nie można znaleźć odpowiedzi popartej naukowymi faktami lub przeprowadzenie eksperymentu jest możliwe teoretycznie ale nie praktycznie; przykładowo w twierdzeniu o nieskończonej liczbie małp teoretycznie można przeprowadzić eksperyment z małpami, jednak praktycznie jest to niemożliwe (potrzebna jest nieskończenie wielka liczba małp i maszyn do pisania lub nieskończenie wiele czasu).

Słynne eksperymenty myślowe

Fizyka

Eksperymenty myślowe w fizyce to m.in.:

• Kot Schrödingera (mechanika kwantowa)
• Paradoks bliźniąt (szczególna teoria względności)

Filozofia

W filozofii bardzo często stosuje się eksperymenty myślowe:

• Chiński pokój (filozofia umysłu, sztuczna inteligencja, kognitywistyka)
• Dylemat wagonika (także dylemat zwrotnicy) (etyka)
• Dylemat więźnia
• Mózg w naczyniu (epistemologia, filozofia umysłu)
• Paradoksy Zenona z Elei
• Skrzypek
• Statek Tezeusza
• Teleportacja (metafizyka)

Różne

• Paradoks kota z kromką posmarowaną masłem