Elżbieta Barszczewska

Elżbieta Barszczewska
Prawdziwe imię i nazwisko	Elżbieta Maria Barszczewska-Wyrzykowska
Data i miejsce urodzenia	29 listopada 1913 Warszawa
Data i miejsce śmierci	14 października 1987 Warszawa
Zawód	aktorka
Współmałżonek	Marian Wyrzykowski
Lata aktywności	1934–1981
Odznaczenia
Elżbieta Barszczewska w Wikicytatach

Grób Elżbiety Barszczewskiej na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Elżbieta Barszczewska, właśc. Elżbieta Maria Barszczewska-Wyrzykowska (ur. 29 listopada 1913 w Warszawie, zm. 14 października 1987 tamże) – polska aktorka teatralna i filmowa. Była żoną aktora Mariana Wyrzykowskiego, z którym miała syna Juliusza.

Kariera teatralna

Maturę zdała w 1932 w warszawskim Gimnazjum im. Marii Konopnickiej. Zamierzała wstąpić do Szkoły Nauk Politycznych, ale ostatecznie zdecydowała się na studia aktorskie. Warszawski PIST ukończyła w 1934. W tym samym roku zadebiutowała na scenie Teatru Polskiego rolą Heleny w Śnie nocy letniej Szekspira w reżyserii Leona Schillera.

Do 1939 występowała na scenach TKKT oraz gościnnie w Teatrze Narodowym. W czasie okupacji pracowała jako kelnerka w kawiarni U aktorek i brała udział w konspiracyjnym życiu teatralnym. Po wojnie pracowała w Teatrze Polskim (1945-62), w Teatrze Narodowym (1962-65) i od 1965 do 1987 ponownie w Teatrze Polskim.

Ostania premiera, która była udziałem aktorki, to Wspomnienie według Johna Murrela z rolą Sary Bernhardt. W Teatrze Telewizji wystąpiła w Pieśni Marie de France.

Została pochowana Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Wybrane spektakle teatralne

• 1934 - Sen nocy letniej jako Helena (reż. L. Schiller)
• 1935 - Wielki człowiek do małych interesów jako Aniela (reż. Aleksander Zelwerowicz)
• 1939 - Hamlet jako Ofelia
• 1945 - Wesele jako Maryna (reż. Jacek Woszczerowicz)
• 1946 - Lilla Weneda jako Lilla Weneda (reż. Juliusz Osterwa)
• 1947 - Oresteja jako Elektra (reż. Arnold Szyfman)
• 1947 - Hamlet jako Ofelia (reż. A. Szyfman)
• 1948, 1954 - Cyd jako Infantka (reż. Edmund Wierciński)
• 1948 - Fantazy jako Diana (reż. E. Wierciński)
• 1953 - Wujaszek Wania jako Helena Andrejewna (reż. Maria Wiercińska)
• 1953 - Horsztyński jako Salomea (reż. E. Wierciński)
• 1958 - Nora jako Nora (reż. M. Wiercińska)
• 1958 - Mazepa jako Amelia (reż. Roman Zawistowski)
• 1960 - Gra miłości i śmierci jako Zofia de Courvoisier (reż. Zdzisław Mrożewski)
• 1961 - Wysoka ściana jako Urszula Darniewicz (reż. M. Wyrzykowski)
• 1962 - Wysoka ściana jako Urszula Darniewicz (reż. Jerzy Hoffman)
• 1963 - Elektra jako Elektra (reż. Kazimierz Dejmek)
• 1964 - Fircyk w zalotach jako Podstolina (reż. Józef Wyszomirski)
• 1964 - Wiśniowy sad jako Raniewska (reż. Władysław Krasnowiecki)
• 1968 - Lilla Weneda jako Roza Weneda (reż. August Kowalczyk)
• 1975 - Pigmalion jako Pani Higgins (reż. Anna Minkiewicz)
• 1976 - Maria Stuart jako Maria Stuart (reż. A. Kowalczyk)
• 1978 - Dziady jako Pani Rollinson (reż. Adam Hanuszkiewicz)
• 1981 - Wspomnienie jako Sara Bernhardt (reż. Jan Bratkowski)

W filmie

Na dużym ekranie zadebiutowała jeszcze jako studentka w filmie Co mój mąż robi w nocy w reżyserii Michała Waszyńskiego; dzięki delikatnej urodzie, głosowi o ciekawej barwie i talentowi szybko zdobyła popularność i uznanie publiczności i krytyki, stała się gwiazdą. W latach 1935-39 zagrała 13 głównych ról w filmach:

• 1936: Pan Twardowski
• 1936: Trędowata
• Dziewczęta z Nowolipek jako Bronka
• Płomienne serca
• 1937: Znachor
• Granica jako Elżbieta Biecka
• Kościuszko pod Racławicami
• Ostatnia brygada
• 1938: Profesor Wilczur
• Geniusz
• 1939: Kłamstwo Krystyny
• Trzy serca
• Nad Niemnem jako Justyna

Po wojnie zagrała tylko w jednym filmie - epizod w Rytmie serca (1977) Zbigniewa Kamińskiego.

Pracowała między innymi z takimi aktorami jak Mieczysława Ćwiklińska, Stefan Jaracz, Kazimierz Junosza-Stępowski, Stanisława Wysocka.

Odznaczenia i nagrody

• Order Sztandaru Pracy I Klasy (1959)
• Order Sztandaru Pracy II klasy (1949)
• Złoty Krzyż Zasługi (1946)
• Złoty Krzyż Zasługi (1953)
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)
• Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985)
• Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)
• Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1968)
• Złota Odznaka "Za zasługi dla Warszawy"
• Nagroda ministra spraw zagranicznych za rolę Ofelii na Festiwalu Szekspirowskim (1947)
• Nagroda Państwowa II stopnia za działalność aktorską (1955)
• Nagroda m.st. Warszawy za całokształt pracy artystycznej w minionym 10-leciu (1955)
• Nagroda m.st. Warszawy za całokształt pracy artystycznej (1960)
• Nagroda im. Wł. Pietrzaka (1972)
• Nagroda "Homo Varsoviensis`76" - nagroda tygodnika "Stolica" (1977)
• Nagroda ministra kultury i sztuki I stopnia za wybitne osiągnięcia w dziedzinie aktorstwa (1977)

Bibliografia

• Filler Witold, Piotrowski Lech, Poczet aktorów polskich. Od Solskiego do Lindy, Warszawa 1998, ISBN 83-87571-54-7, tu hasło: Elżbieta Barszczewska, s. 14-16

Linki zewnętrzne

• Elżbieta Barszczewska w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Elżbieta Barszczewska w bazie filmweb.pl
• Elżbieta Barszczewska w bazie filmpolski.pl
• Elżbieta Barszczewska w bazie e-teatr.pl
• Elżbieta Barszczewska w bazie stopklatka.pl