Elżbieta Mieszkówna

Elżbieta Mieszkówna księżniczka wielkopolska, księżna czeska, margrabina Łużyc Dolnych
Księżna Czech
Okres panowania	od 1173 do 1178
Żona	Sobiesław II Przemyślida
Poprzedniczka	Elżbieta
Następczyni	Elżbieta
Dane biograficzne
Dynastia	Piastowie
Urodzona	przed 1154
Zmarła	2 kwietnia 1209
Ojciec	Mieszko III Stary
Matka	Elżbieta
Mąż	Sobiesław II Przemyślida Konrad II
Dzieci	Konrad Matylda Agnieszka

Elżbieta (ur. przed 1154, zm. 2 kwietnia 1209) – księżniczka wielkopolska, księżna czeska, margrabina Łużyc Dolnych z dynastii Piastów.

Córka księcia wielkopolskiego Mieszka III Starego i prawdopodobnie jego pierwszej żony, Elżbiety, królewny węgierskiej. Żona księcia Czech Sobiesława II z dynastii Przemyślidów, następnie margrabiego Łużyc Dolnych Konrada II z Wettynów.

Życiorys

Dokładna data urodzenia Elżbiety nie jest znana. Źródła nie podają, która żona Mieszka III Starego była jej matką. Ze względu na imię w literaturze naukowej jest uważana za córkę pierwszej żony, Elżbiety węgierskiej. Jako dziecko z pierwszego małżeństwa Mieszka III musiała urodzić się przed 1154. Część badaczy podaje, że Elżbieta przyszła na świat około 1152.

Około 1173/1174 została poślubiona przez Sobiesława II, księcia Czech od 1173. Małżeństwo to było elementem szerokiej polityki dynastycznej posiadającego liczne potomstwo Mieszka III. W efekcie zawartego porozumienia politycznego w 1176 polskie posiłki brały udział w wyprawie Sobiesława na posiadłości Babenbergów. W 1178 książę czeski Fryderyk obległ Pragę, w której przebywała Elżbieta. Po upadku stolicy księżna dostała się do niewoli, jednakże Fryderyk wspaniałomyślnie ją uwolnił. 27 stycznia 1179 Sobiesław poniósł klęskę w bitwie na przedpolach Pragi. Schronił się w zamku Skála, który po długim oblężeniu Fryderyk zdobył pod koniec 1179. Wówczas Piastówna wraz z mężem udała się na wygnanie, prawdopodobnie na Węgry. Wkrótce, 29 stycznia 1180, zmarł Sobiesław. Małżeństwo to pozostało bezdzietne.

Po owdowieniu Elżbieta nie wróciła do Polski. Najpóźniej w 1190 została wydana za Konrada, syna margrabiego Łużyc Dolnych Dedona. Po śmierci ojca w 1190 Konrad został jego następcą. O roli Piastówny na łużyckim dworze brak wiadomości. Z drugiego małżeństwa Elżbiety pochodziło troje dzieci: zmarły w dzieciństwie Konrad, Matylda, żona margrabiego Brandenburgii Albrechta II, oraz Agnieszka, poślubiona przez palatyna reńskiego Henryka, syna księcia Saksonii i Bawarii Henryka Lwa. W literaturze można spotkać się ze stwierdzeniem, że zmarła bezpotomnie.

Na początku 1209 w bitwie pod Lubuszem mąż Elżbiety pokonał wojska jej brata, księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego. Przypuszcza się, że związane z tym przeżycia przyczyniły się do śmierci Piastówny. Rok później, 6 maja 1210, zmarł także Konrad.

Genealogia

Bolesław III Krzywousty ur. 20 VIII 1086 zm. 28 X 1138

Salomea z Bergu ur. 1093–1101 zm. 27 VII 1144

Almos ur. ok. 1075, zm. 1127 lub Stefan II ur. ok. 1101, zm. 1 III 1131

Przedsława ur. ?, zm. ? lub Adelajda ur. ?, zm. ?

Mieszko III Stary ur. 1122–1125 zm. 13/14 III 1202

Elżbieta węgierska ur. ? zm. 21 VII zap. 1150–1154

		1 Sobiesław II ur. 1128 zm. 29 I 1180 OO   ok. 1173/1174		Elżbieta Mieszkówna (ur. p. 1154 zm. 2 IV 1209)		2 Konrad II ur. ? zm. 6 V 1210 OO   najp. 1190
	2		2		2
Konrad ur. ?  zm. p. 6 V 1210		Matylda ur. ?  zm. 1255		Agnieszka ur. ?  zm. 1 I 1248

Opracowanie na podstawie: K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Poznań 2004; K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999; The Premyslids (ang.), genealogy.euweb.cz, [dostęp 2011-09-20]; The House of Wettin (ang.), genealogy.euweb.cz, [dostęp 2011-09-20].

Bibliografia

• Balzer O., Genealogia Piastów, Akademia Umiejętności, Kraków 1895, s. 199.
• Dworzaczek W., Genealogia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959, tabl. 81.
• Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, wyd. 2, Wydawnictwo Poznańskiego Towaryzstwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2004, ISBN 83-7063-409-5, ss. 236–238, 240.
• Ożóg K., Elżbieta, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, ss. 119–120.
• Palacký F., Dějiny národu českého v Čechách a v Moravě, Praha 1998, ss. 123–124.
• Pieradzka K., Elżbieta, [w:] W. Konopczyński (red.), Polski Słownik Biograficzny, t. 6, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1948, s. 259.
• Zientara B., Henryk Brodaty i jego czasy, wyd. 2, Wydawnictwo „Trio”, Warszawa 1997, ISBN 83-85660-46-1, ss. 181, 183.