Elżbieta Rakuszanka

Elżbieta Rakuszanka
królowa Polski
Okres panowania	od 1454 do 1492
Żona	Kazimierza IV Jagiellończyka
Poprzedniczka	Zofia Holszańska
Następczyni	Helena Moskiewska
Dane biograficzne
Dynastia	Habsburgowie
Urodzona	koniec 1436 lub początek 1437
Koronowana	10 lutego 1454
Zmarła	30 sierpnia 1505, Kraków
Pochowana	Kaplica Świętego Krzyża w katedrze krakowskiej
Ojciec	Albrecht II Habsburg
Matka	Elżbieta Luksemburska
Dzieci	Władysław II Jagiellończyk Jadwiga Kazimierz Jan I Olbracht Aleksander Jagiellończyk Zofia Jagiellonka Elżbieta Zygmunt I Stary Fryderyk Elżbieta Anna Jagiellonka Barbara Jagiellonka Elżbieta

Elżbieta Rakuszanka (Habsburżanka), niem. Elisabeth von Habsburg (ur. koniec 1436 lub początek 1437, zm. 30 sierpnia 1505 w Krakowie) – królowa polska i wielka księżna litewska. Córka króla niemieckiego i węgierskiego Albrechta II Habsburga i Elżbiety Luksemburskiej, córki cesarza Zygmunta Luksemburskiego. Jej bratem był Władysław Pogrobowiec.

25 lipca 1450 została zaręczona z Fryderykiem, synem księcia saskiego i elektora Rzeszy Niemieckiej Fryderyka II Łagodnego. Ostatecznie małżeństwo nie doszło do skutku. 10 lutego 1454 Elżbieta poślubiła w katedrze krakowskiej polskiego króla Kazimierza IV Jagiellończyka i została koronowana na królową. Wywierała znaczny wpływ na jego politykę. Jej pozycja wzrosła w 1457, po śmierci brata Władysława Pogrobowca, gdy stała się spadkobierczynią tronu Czech i Węgier. Jako dziedziczka tych królestw podjęła starania o osadzenie tam Jagiellonów w osobie swego najstarszego syna Władysława.

Zwana jest matką królów, gdyż czworo z jej dzieci zostało królami, a córki Elżbiety poprzez swoje małżeństwa zostały skoligacone z większością panujących wówczas dynastii europejskich. Została pochowana w katedrze krakowskiej w Kaplicy Świętego Krzyża. W 1973 z inicjatywy arcybiskupa metropolity krakowskiego, kardynała Karola Wojtyły otwarto grób Elżbiety i przeprowadzono badania, które pozwoliły badaczom odtworzyć w przybliżeniu wygląd królowej. Ponowny pogrzeb Elżbiety Rakuszanki odbył się 17 października 1973.

Potomstwo

Z małżeństwa Elżbiety i Kazimierza pochodziło trzynaścioro dzieci:

• Władysław II Jagiellończyk – król Czech i Węgier,
• Jadwiga – żona Jerzego Bogatego księcia bawarskiego,
• Kazimierz – polski święty katolicki,
• Jan I Olbracht – król Polski,
• Aleksander Jagiellończyk – król Polski i wielki książę litewski,
• Zofia Jagiellonka – żona Fryderyka, elektora brandenburskiego i matka wielkiego mistrza krzyżackiego Albrechta Hohenzollerna,
• Elżbieta – zmarła w dzieciństwie,
• Zygmunt I Stary – król Polski i wielki książę litewski,
• Fryderyk – biskup krakowski (później kardynał i arcybiskup gnieźnieński),
• Elżbieta – zmarła w dzieciństwie,
• Anna Jagiellonka – żona księcia pomorskiego Bogusława X,
• Barbara Jagiellonka – żona księcia saskiego Jerzego Brodatego,
• Elżbieta – żona Fryderyka II, księcia legnickiego.

Bibliografia

• Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Zielona Sowa, Kraków 2003, ISBN 83-7389-189-7, s. 121–123.
• Wdowiszewski Z., Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Avalon, Kraków 2005, ISBN 83-918497-2-4, s. 93–97.

Poprzednik Zofia Holszańska

królowa Polski 1454-1492

Następca Helena Moskiewska