Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyEliezer Grynfeld ("Lolek") (ur. 18 października 1923 w Łodzi) ─ przeżył Holocaust, łódzki kaletnik i handlowiec, od 1957 w Izraelu, tam upamiętnia dzieje Żydów łódzkich, współautor autobiograficznej książki Gwizd życia.
Spis treści |
Był jedynakiem, po rozwodzie rodziców pozostał z matką. Mieszkał w Łodzi przy ul. Nowomiejskiej 4. Uczył się w polskiej państwowej szkole powszechnej, w domu uzupełniał wykształcenie judaistyczne pod kierunkiem mełameda. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do polskiego gimnazjum popołudniowego, zaś przed południem pracował w sklepie, najpierw obuwniczym a potem papierniczym i następnie 2 lata w fabryce, której wyroby sprzedawano w tym sklepie.
W kwietniu 1940 wraz z innymi rodzinami żydowskimi został zamknięty w getcie, stworzonym przez hitlerowców na terenie dzielnicy Bałuty. Pracował początkowo jako listonosz poczty getowej, potem 2 lata jako urzędnik w szpitalu i ostatnie 2 lata w administracji getta jako urzędnik u Jakubowicza, pomocnika Chaima Mordechaja Rumkowskiego, Przełożonego Starszeństwa Żydów w Litzmannstadt Getto. Prowadził cały czas w getcie notatki, swoisty pamiętnik, który zaginął po przywiezieniu do obozu. Getto zlikwidowano 29 sierpnia 1944, gdy wyjechał ostatni transport Żydów do Auschwitz, ale pozostała grupa Żydów do porządkowania terenów getta a głównie odzyskiwania cennego mienia ukrytego przez mieszkańców przed deportacją i on był w tej grupie. Wywieziony został dopiero 21 października 1944 do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen-Oranienburg. Otrzymał numer obozowy 107846. W marcu 1945 wypędzono więźniów z obozu i szli w tzw. "marszu śmierci", z którego udało mu się uciec. Wyzwolony przez wojska radzieckie, w maju 1945 wrócił do Łodzi.
Na jednym ze spotkań organizacji syjonistycznej poznał swoją przyszłą żonę Rachel Grynglas. Pobrali się 26 marca 1946 i wkrótce wyjechali do Niemiec z zamiarem dotarcia do Izraela przez obóz UNRRA w Leipheim. Jednak zachorował i matka przywiozła go w październiku 1946 do Łodzi (żona wróciła rok później). Ale wstrzymano zezwolenia na wyjazd do Izraela, więc w Łodzi mieszkali i pracowali jeszcze prawie 10 lat.
W szkole ORT uczył się garbarstwa i kaletnictwa, uzyskując uprawnienia mistrzowskie. Razem ze znajomym, wspólnikiem założyli warsztat kaletniczy, który przynosił spore dochody.
Mieszkał z żoną w maleńkim posklepowym pomieszczeniu kilka lat, dopiero niedługo przed wyjazdem przenieśli się do większego, normalnego mieszkania.
Nadszedł polski październik, otrzymał zgodę na wyjazd do Izraela, sprzedał swoje udziały wspólnikowi, wyjechał z żoną i dwójką dzieci.
Matka jego wyszła ponownie za mąż za Mendla Koplowicza, który też przeżył Getto, ale w Auschwitz zginął jego syn, Abramek Koplowicz, autor pisanych w getcie wierszy (wiersze zostały po wojnie odnalezione i dzięki niemu wydane drukiem po polsku, mówi o sobie, że jest przyrodnim bratem Abramka Koplowicza).
Do Izraela dotarli z żoną 21 października 1956. Asymilacja była trudna, szczególnie, że wkrótce po przyjeździe uległ wypadkowi samochodowemu. W 1957 otrzymał pracę w przemyśle zbrojeniowym, gdzie przepracował do emerytury, dokształcając się i awansując.
Po przejściu na emeryturę poświęcił się działalności społecznej m.in. w Instytucie Yad Vashem upamiętniał dzieje polskich i łódzkich Żydów, dzieje Holocaustu. Także doprowadził do wydania wierszy Abramka Koplowicza po polsku a potem w języku hebrajskim i innych językach.
Już na emeryturze zbudował dom w miejscowości Holon (Cholon?), w której nadal mieszka i jest honorowym jego obywatelem. Jest członkiem zarządu Stowarzyszenia Łódzkich Żydów w Izraelu i Towarzystwa Przyjaźni Izraelsko-Polskiej.
Kilkakrotnie odwiedzili razem z żoną Łódź, uczestniczyli w obchodach 60. i 65. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Getto.
Książka najpierw ukazała się w języku hebrajskim, a potem, przetłumaczona na język polski miała dwa wydania, wydanie II uzupełnione, Łódź 2009, ISBN 978-83-88552-66-3.
