| Eparchia wileńska i litewska | |
| Виленская и Литовская епархия | |
Sobór Przeczystej Bogurodzicy w Wilnie |
|
| Państwo | |
| Siedziba | Wilno Wilno, Aušros Vartų 10 |
| Data powołania | 1839 |
| Wyznanie | prawosławie |
| Kościół | Rosyjski Kościół Prawosławny |
| Cerkiew | Sobór Przeczystej Bogurodzicy w Wilnie |
| Biskup diecezjalny | arcybiskup wileński i litewski Innocenty (Wasiliew) |
| Dane statystyczne (2010) | |
| Liczba kapłanów • w tym diecezjalnych • w tym zakonnych |
32 27 5 |
| Liczba dekanatów | 3 |
| Liczba klasztorów | 2 |
|
Położenie na mapie Litwy
|
|
| Na mapach: | |
| Strona internetowa | |
Eparchia wileńska i litewska – eparchia Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego obejmująca obszar dzisiejszej Litwy.
Spis treści |
Eparchia wileńska i litewska została powołana w 1839 w czasie synodu w Połocku, kiedy uniccy duchowni eparchii Połocka i Witebska pod naciskiem władz carskich ogłosili wolę powrotu do prawosławia. Granice nowo powstałej eparchii obejmowały Wileńszczyznę i Grodzieńszczyznę, do 1845 siedzibą eparchy było Grodno.
Przed 1918 eparchia wileńska i litewska znajdowała się na terenie guberni wileńskiej i kowieńskiej i obejmowała dekanaty wileński miejski, wileński wiejski, trocki, szumski, wiłkomirski, kowieński, wiliejski, głubokski, wołożnicki, desniański, drujski, lidzki, mołodeczeński, miadelski, nowoaleksandrowski, szawelski, oszmiański, radoszkowicki, święciański oraz szczucziński.
Po tzw. buncie Żeligowskiego i przyłączenia Wileńszczyzny do Polski obszar eparchii został przecięty granicą państwową. Wszystkie dekanaty położone w dawnej guberni wileńskiej znalazły się w nowo powołanej eparchii lidzkiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Sprzeciwiający się autokefalii polskiej biskup wileński Eleuteriusz (Bogojawleński) został aresztowany, a następnie wydalony z granic Polski. W eparchii lidzkiej (potem wileńskiej) znalazły się dekanaty wileński, wileńsko-trocki, bracławski, wilejski, desniański, mołodeczeński, oszmiański, postawski, wołożyński, lidzki, stołpecki i szczuciński. Na ich terenie działały 173 parafie.
Pozostały obszar eparchii działał nadal w dotychczasowej strukturze, obejmując ponad 22 tys. wiernych, głównie narodowości rosyjskiej.
Po włączeniu Litwy do ZSRR doszło do unifikacji eparchii litewskiej. W 1947 władze radzieckie pozwoliły na działanie 60 cerkwi (44 parafialne) oraz pracę duszpasterską 48 kapłanów, nakazały jednak zamknąć seminarium duchowne w Wilnie. Nadal istniały dwa monastery – męski i żeński w Wilnie. Polityka władz wobec prawosławia na terenie Litewskiej Republiki Radzieckiej było niejednoznaczne – z jednej strony w 1956 patriarchat moskiewski otrzymał zezwolenie na finansowe wsparcie remontów wielu cerkwi, natomiast w 1989 Rada Ministrów Litewskiej SRR nieoczekiwanie zażądała zamknięcia żeńskiego monasteru św. Marii Magdaleny w Wilnie, jedynej takiej instytucji w eparchii, zaś wcześniej, w latach 60., zamknięto kilka cerkwi.
W 1990 Sejm litewski przegłosował uchwałę o zwrocie prawosławnym odebranych obiektów sakralnych, dzięki czemu odzyskali oni kilkanaście obiektów na terenie eparchii, np. cerkwie Aleksandra Newskiego i Piatnicką w Wilnie. Obecnym arcybiskupem wileńskim i litewskim jest Innocenty (Wasiliew). Eparchia posiada jedynie trzy dekanaty: wileński, kowieńsko-kłajpedzki oraz wisagiński. W 2005 działało 50 parafii oraz dwa monastery – żeński Monaster św. Marii Magdaleny w Wilnie oraz męski monaster Świętego Ducha w Wilnie, którego zwierzchnikiem jest każdorazowo metropolita wileński i litewski.