Erich Georg Alexander Sebastien von Falkenhayn (ur. 11 września 1861 w Grudziądzu, zm. 8 kwietnia 1922 w Lindstedt pod Poczdamem) – pruski generał piechoty z 1915 (generał pułkownik), w latach 1914-1916 naczelny dowódca armii niemieckiej. Turecki marszałek armii.
Służbę wojskową rozpoczął w 1880 r. W 1890 r. ukończył Akademię Sztabu Generalnego. W latach 1896 - 1899 był instruktorem w armii chińskiej, a w czasie powstania bokserów pracował w l. 1900 - 1901 w sztabie niemieckich sił interwencyjnych. Po powrocie do kraju służył w niemieckim Sztabie Generalnym. Od czerwca 1913 r. (do stycznia 1915) pełnił funkcję pruskiego ministra wojny.
Niepowodzenie niemieckiej ofensywy pod Marną, w początku września 1914 r. spowodowało, że cesarz Wilhelm II zdymisjonował poprzedniego szefa Sztabu Generalnego Helmutha von Moltke i 14 września 1914 r. zastąpił go Falkenhaynem. Uznając front zachodni za najważniejszy, nowy wódz naczelny podjął wkrótce kolejną próbę rozstrzygnięcia wojny na Zachodzie, usiłując odciąć Anglików i Francuzów od dostępu do morza ("wyścig ku morzu"). Próba ta nie powiodła się, więc Falkenhayn przyjął strategię powstrzymywania przeciwnika na froncie zachodnim i prowadzenia aktywnych działań na innych frontach, głównie na wschodnim, przez co zamierzał zmusić Rosję do przyjęcia odrębnego pokoju. W 1915 r. przygotował zwycięskie ofensywy na froncie wschodnim oraz doprowadził do zajęcia Serbii. Znalazł się jednak w konflikcie z naczelnym dowództwem na froncie wschodnim - Hindenburgiem i Ludendorffem, ponieważ sprzeciwiał się skierowaniu całego wysiłku przeciw Rosji. Nie wierzył bowiem w możliwość odniesienia pełnego zwycięstwa nad tym państwem i obawiał się osłabienia frontu zachodniego. Oczekując na rozstrzygnięcie polityczne z Rosją, zdecydował się osłabić aliantów zachodnich: poprzez ataki łodzi podwodnych na żeglugę angielską oraz przez "wykrwawienie" armii francuskiej. Temu drugiemu celowi służyła ofensywa pod Verdun rozpoczęta w lutym 1916 r.
Porażka tego planu, ofensywa Brusiłowa na wschodzie i przystąpienie do wojny Rumunii poderwały zaufanie do Falkenhayna jako naczelnego wodza. Naciski ze strony polityków i wojskowych spowodowały, że 29 sierpnia 1916 r. Falkenhayn został zdymisjonowany. Zastąpili go Hindenburg i Ludendorff.
Falkenhayna mianowano dowódcą 9 Armii walczącej przeciwko Rumunii (wrzesień 1916 - czerwiec 1917) gdzie, wspólnie z Grupą gen. E. von Mackensena odniósł znaczące sukcesy, pokonując armię rumuńską i zdobywając Bukareszt. Wiosną 1917 r. wyjechał do Turcji. Tam został wyznaczony na naczelnego dowódcę niemiecko tureckiej Grupy Armii Palestyna (zw. także Falkenhayn, w Turcji zwana Jilderim - Błyskawica) w składzie: 6 i 7 Armii (47 tys. żołnierzy, 308 armat. W październiku w skład Grupy weszła 7 Armia turecka (dowódca gen. Fewzi-pasza) i 8 Armia niemiecka (dowódca gen. F. Kress von Kresejeshten, a w grudniu weszła 4 Armia turecka (dowódca gen. Dżemal-pasza) po rozformowaniu grupy Wojsk "Syria". Początkowo Grupa Wojsk Falkenhayna miała nacierać na opanowany przez Anglików Bagdad, jednak operacja nie doszła do skutku. W związku z operacją zaczepną wojsk angielskich na Syryjsko-Palestyńskim Teatrze Działań Wojennych Grupę przerzucono na ten kierunek. W związku z niepowodzeniami w lutym 1918 r. został odwołany. Przed końcem wojny dowodził jeszcze od 5 marca 1918 niemiecką 10 Armią stacjonującą początkowo na Ukrainie, a nacierająca w Białorusi na kierunku Mińska. Do 2 kwietnia wojska Falkenhayna wzięły do niewoli ok. 82 tys. żołnierzy, zdobyły ok. 800 tys. karabinów, ok. 10 tys. karabinów maszynowych, 3 mln. pocisków i ok. 100 mln. amunicji. Został wyznaczony na administratora wojennego Białorusi. Odtworzył system administracji carskiej w podległej Białorusi. Walczył z partyzantką sowiecką. Wprowadził rządy okupacyjne. W związku z zakończeniem I wojny światowej, w listopadzie 1918 rozpoczął ewakuację wojsk niemieckich z Białorusi (21.11 opuścił Połock, 22.11 - Rogaczew, 3.12 - Borysów, 10.12 - Mińsk). Do końca lutego wycofał wojska z całej Białorusi. 28 lutego 1919 przekazał dowodzenie armią.
W stan spoczynku przeszedł 5 czerwca 1919 r. Po wojnie opublikował wspomnienia "Niemieckie naczelne dowództwo w latach 1914-1916" (1920, wyd. polskie 1926 w tłum. B. Merwina).
|
|||||||