| Estoński Apostolski Kościół Prawosławny | |
| Eesti Apostlik-Õigeusu Kirik | |
| Państwo | |
| Data powołania | 1923, 1996 Autonomia od Patriarchy Konstantynopola |
| Wyznanie | prawosławne |
| Patriarchat | Patriarchat konstantynopolitański |
| Metropolita | metropolita Tallinna i całej Estonii Stefan |
| Dane statystyczne | |
| Liczba wiernych | 7000 |
| Strona internetowa | |
Estoński Apostolski Kościół Prawosławny, est. Eesti Apostlik-Õigeusu Kirik – autonomiczny Kościół prawosławny podlegający jurysdykcji patriarchy Konstantynopola.
Spis treści |
Od 1999 na czele Kościoła stoi cypryjski duchowny metropolita Tallinna i całej Estonii Stefan (Charalambides)[1]. Oprócz niego w skład soboru biskupów Kościoła wchodzą również biskup Tartu Eliasz oraz biskup i saremski Aleksander[2]. Liczbę wiernych kościoła szacuje się na 7 tys.
Na terenie Estonii Estoński Apostolski Kościół Prawosławny działa równolegle z Estońskim Kościołem Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego. Do obu tych Kościołów należą głównie przedstawiciele mniejszości rosyjskiej i niewielka liczba Estończyków, natomiast wyznaniem dominującym w kraju jest protestantyzm (luteranizm).
W 1923 przedstawiciele Estońskiego Samorządnego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego wystąpili, nie bez nacisku ze strony władz państwowych, o przejście pod jurysdykcję patriarchy Konstantynopola i o przyznanie autokefalii. Tomos patriarchy z 7 lipca 1923 przyznawał jedynie autonomię, kroku tego nie uznał Rosyjski Kościół Prawosławny. Nowa struktura kościelna otrzymała nazwę Prawosławnej Metropolii Estońskiej, podzielonej na eparchie tallińską i narwską. Od 1935 w użyciu jest nazwa Estoński Apostolski Kościół Prawosławny. W 1939 prawosławni stanowili 17,5% ogółu społeczeństwa, posiadali 156 parafii, 2 czynne klasztory, a łączna liczba wiernych kształtowała się w granicach 210 tys.
Po przyłączeniu Estonii do ZSRR podjęty został szereg kroków wymierzonych w Estoński Apostolski Kościół Prawosławny: zamknięty został wydział teologiczny uniwersytetu tallińskiego oraz jedyne seminarium duchowne. 23 września 1940 synod Kościoła został zmuszony do zwrócenia się do patriarchatu moskiewskiego o ponowne przyjęcie, z zachowaniem statusu cerkwi samorządnej i bez zmian wśród hierarchii. 31 maja 1941 patriarcha Moskwy ogłosił powrót Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego do Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Decyzja ta, potwierdzona w 1945, spotkała się ze sprzeciwem części wiernych oraz metropolity Aleksandra, którzy emigrowali z kraju.
Po upadku ZSRR 54 parafie należące do tej pory do Estońskiego Kościoła Prawosławnego wyraziły wolę przyłączenia się do emigracyjnych struktur podległych patriarsze Konstantynopola. 22 lutego 1996 patriarszy tomos podtrzymał decyzję z 1923 o przyjęciu prawosławnych Estonii pod swoją jurysdykcję. Tymczasowym zwierzchnikiem Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego został metropolita Finlandii. Decyzja ta spotkała się ze zdecydowanym sprzeciwem Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W 2010 obydwa Kościoły zadeklarowały jednak chęć wznowienia kontaktów[3].