Eufrozyna Mieszkówna (zm. 23 lub 25 maja w XIII wieku) – księżniczka opolska, córka księcia opolskiego Mieszka I Plątonogiego i Ludmiły, najprawdopodobniej pochodzącej z dynastii Przemyślidów.
[edytuj] Pochodzenie
Ojcem Eufrozyny był książę opolski Mieszko I Plątonogi. Przypuszczalnie między 1170 a 1180[1] poślubił on Ludmiłę, której pochodzenie nie jest znane. Za najbardziej prawdopodobne uważa się teorie, jakoby pochodziła ona z dynastii Przemyślidów[2]. Badacze najczęściej uznają ją za córkę Ottona III, księcia ołomunieckiego, i Durancji[3] bądź ich syna Włodzimierza i nieznanej z imienia jego małżonki[4]. Z małżeństwa Mieszka i Ludmiły pochodziło najprawdopodobniej pięcioro dzieci: Kazimierz, Ludmiła, Agnieszka, Eufrozyna i Ryksa[5].
Eufrozyna urodziła się najpóźniej z końcem XII w.[6] Była pierwszą przedstawicielką dynastii Piastów noszącą to imię[6]. Nadanie tego miana córce Mieszka Plątonogiego nie zostało ostatecznie wyjaśnione. Przypuszcza się, że w dynastii piastowskiej imię to pojawiło się za pośrednictwem babki macierzystej Eufrozyny, pochodzącej prawdopodobnie z dynastii Rurykowiczów. Jeżeli była nią Durancja, wtedy imię Mieszkówny nawiązywałoby do siostry Durancji – Eufrozyny Mścisławówny, żony króla węgierskiego Gejzy II[7].
[edytuj] Związki z klasztorem w Rybniku
Klasztor w Czarnowąsach ufundowany przez rodziców i brata Eufrozyny
Informacje na temat córek Mieszka i Ludmiły znajdują się w Nekrologu czarnowąskim. Pod datami dziennymi 14 stycznia, 9 maja i 25 maja zapisane zostały zgony trzech córek książęcych, odpowiednio: Ludmiły, Agnieszki i Eufrozyny[8]. Źródło nazywa Ludmiłę i Agnieszkę dziedziczkami założonego przez Mieszka i Ludmiłę między 1203 a 1207[9] klasztoru w Rybniku koło Raciborza, następnie przeniesionego do Czarnowąsów. Nekrolog czarnowąski nie wymienia Eufrozyny jako dziedziczki konwentu, zapisując jedynie pod dniem 25 maja: (łac.) „Euphrosina ducissa Mesconis filia”[10]. Przypuszcza się, że księżniczka nie była bliżej związana z zakonem i, będąc osobą dorosłą, przebywała z dala od rybnickiego konwentu[11].
[edytuj] Prawdopodobne małżeństwo
Zdaniem części badaczy Eufrozyna zmarła jako hrabina niemiecka. Podstawą takiego przypuszczenia jest zapiska nekrologu żeńskiego klasztoru augustiańskiego w Derneburgu na terenie Dolnej Saksonii, która zaświadcza pod datą 23 maja: (łac.) „(E)uffrosina polonika et cometissa obiit coma [?]”.
Zapiskę dotyczącą hrabiny niemieckiej po raz pierwszy odniosła do Eufrozyny XIX-wieczna historiografia niemiecka[12]. W historiografii polskiej początkowo odnoszono się do tej identyfikacji sceptycznie[13]. Obecnie jednak również polska literatura identyfikuje obie Eufrozyny[14]. Badacze zwracają uwagę na zbieżność imion, dat zgonów i pochodzenia obu kobiet[15]. Prawdopodobnie księżniczka opolska została żoną jednego z dolnosaksońskich grafów. W owych czasach największymi dobroczyńcami klasztoru w Derneburgu byli hrabiowie z Wöltingerode i Woldenbergu. Pierwszy z rodów miał własny klasztor w swojej miejscowości, toteż przypuszcza się, że mężem Eufrozyny został nieznany bliżej hrabia z Woldenbergu[11].
Zgodnie z ustaleniami historyków Eufrozyna opolska zmarła 23 lub 25 maja nieznanego roku w XIII wieku[16].
Przypisy
- ↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 68, przyjął, że małżeństwo zostało zawarte między 1170 a 1178, przy czym opowiedział się za datą bliżej terminu końcowego. Natomiast N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 88, stwierdził, że ślub miał miejsce między 1172 a 1180.
- ↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 68. N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 86–90.
- ↑ Hipotezę tę wysunął Witold Brzeziński. Zob. N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 86–88.
- ↑ Z przypuszczeniem tym wystąpił N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 86–88, na podstawie występowania zapiski o śmierci Włodzimierza w Nekrologu czarnowąskim.
- ↑ Dokument z 1209, w którym występuje syn Mieszka Plątonogiego o imieniu Władysław, jest falsyfikatem, zaś Władysław Laskonogi wspomniany u Długosza jako syn Plątonogiego w rzeczywistości był synem Mieszka Starego. Zob. N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 90–91. Historycy odrzucają również istnienie syna Mieszka o imieniu Bolesław, gdyż dokumenty, na których występuje, są falsyfikatami lub mają błędne daty. Zob. N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 92–93.
- ↑ 6,0 6,1 K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2009, s. 504.
- ↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 505, przyp. 2. N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 87.
- ↑ N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 93.
- ↑ N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 116.
- ↑ Tłumaczenie: Eufrozyna księżniczka (księżna), córka Mieszka.
- ↑ 11,0 11,1 N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 94.
- ↑ Do Eufrozyny opolskiej odniósł tę zapiskę H. Markgraf, a za nim H. Grotefend, Zob. K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Kraków 2007, s. 504 i przyp. 4.
- ↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 504 i 505, przyp. 7, zwrócił uwagę na dwie wątpliwości. Po pierwsze Nekrolog czarnowąski wymieniał wyłącznie Piastówny opolskie zmarłe na terytorium księstwa opolskiego. Po drugie w Nekrologu powinien był się pojawić tytuł Piastówny, który posiadała, będąc żoną jakiegoś hrabiego niemieckiego.
- ↑ N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 93–94.
- ↑ Na identyczność imion oraz podobieństwo daty zgonu i tożsamości etnicznej pierwszy zwrócił uwagę K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Kraków 2007, s. 505, przyp. 5, co powtórzył N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 93.
- ↑ K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, Kraków 2007, s. 504, uznał, że Eufrozyna zmarła 25 maja w XIII wieku. Wobec identyfikowania Eufrozyny z hrabiną niemiecką brana jest pod uwagę również data 23 maja. Zob. N. Mika, Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Racibórz 2006, s. 93–94. J. Rajman, Eufrozyna, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 718, podał błędną datę dzienną śmierci Eufrozyny – 22 maja. Nadto uznał, że jej śmierć nastąpiła w początkach XIII w.
[edytuj] Bibliografia
- Jasiński K., Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, ISBN 978-83-60448-28-1, s. 66–71, 504–505.
- Mika N., Mieszko syn Władysława II Wygnańca, książę raciborski i pan Krakowa – dzielnicowy władca Polski, Wydawnictwo WAW, Racibórz 2006, ISBN 838980221X, s. 86–95, 113–116.
- Rajman J., Eufrozyna, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, s. 718.
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
