| Święta | |
| Eufrozyna | |
| święta mniszka | |
Ikona św. Eufrozyny |
|
| Data urodzenia | pocz. XII w. Połock |
| Data śmierci | 23 maja 1173 Jerozolima |
| Data kanonizacji | 1910 przez Rosyjski Kościół Prawosławny |
| Wspomnienie | 23 maja, 5 czerwca (kalendarz juliański |
| Patronka | monastery żeńskie Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego |
Eufrozyna Połocka (brus.Еўфрасіння Полацкая) (ur. około 1101-1104 - zm. 23 maja 1173 w Jerozolimie) - księżniczka Księstwa Połockego, święta mniszka prawosławna szczególną czcią otaczana na Białorusi, pierwsza kobieta-święta na wschodniosłowiańskim obszarze.
Była córką księcia połockiego Światosława (Jerzego) Wsiesławowicza i księżniczki kijowskiej Zofii, wnuczką Wsiesława Briaczysławicza zwanego Czarodziejem. Ochrzczona imieniem Przedsława. Data urodzin jest nieznana, dzięki zestawieniu kilku danych określa się ją na nie później niż 1104 rok. W dzieciństwie Przedsława uczyła się języka greckiego, łaciny oraz muzyki i tańca. Jej wychowawcami byli mnisi z monasteru w Połocku[1].
Po ukończeniu 12 lat udała się, bez zgody rodziny, do żeńskiego monasteru, na czele którego, jako ihumenia, stała jej ciotka Romana. W tajemnicy złożyła wieczyste śluby mnisze przed zakonnikami przybyłymi z Połocka, przyjmując imię Eufrozyna[1]. Żyjąc w klasztorze, zajmowała się jedynie modlitwą i przepisywaniem ksiąg liturgicznych. Prowadziła również bogatą korespondencję z biskupami Klemensem Smolatyczem i Cyrylem Turowskim, a także z duchownymi z Bizancjum[1]. Około 1128, za zgodą biskupa połockiego Eliasza, założyła nowy żeński klasztor, zaś ok. roku 1160 - także męski[1]. Obydwa te ośrodki życia monastycznego zostały zniszczone w czasie najazdu Litwinów w XIII stuleciu[2]. Wyposażone w bogate biblioteki, były one ośrodkiem życia kulturalnego. Utrzymywały się nie tylko dzięki darczyńcom, ale również dzięki przepisywaniu ksiąg, kopiowaniu ikon i pracom jubilerskim. Eufrozyna zamieszkiwała w celi przy cerkwi Chrystusa Zbawiciela, głównej świątyni żeńskiego monasteru, jaki założyła[2].
W 1161 roku ihumenia Eufrozyna zamówiła wykonanie na potrzeby cerkwi niezwykle ozdobnego krzyża, wysadzanego srebrem, złotem i drogocennymi kamieniami. Krzyż ten zaginął w zawierusze wojennej w 1941 roku, a jego zaginięcie porównywane jest z zaginięciem Bursztynowej Komnaty. Pomimo usilnych i coraz to ponawianych starań, drogocenny przedmiot wciąż nie został odnaleziony [3]. Dzięki staraniom Eufrozyny monaster, którym kierowała, otrzymał z Bizancjum Efeską Ikonę Matki Bożej[2], obecnie znajdującą się w Petersburgu.
Odbyła pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Po drodze odwiedziła dwór w Konstantynopolu, gdzie była przyjmowana z honorami należnymi nie tylko z powodu stanu duchownego i wysokiej w nim pozycji, ale i książęcego pochodzenia. Zmarła w klasztorze w pobliżu Jerozolimy. Jej ciało zostało później przewiezione do Kijowa (do Ławry Pieczerskiej[2]), a stamtąd, w 1910 roku – do Połocka.
Niewielki jej pomnik znajduje się w Mińsku.