Europejska Unia Płatnicza (EUP) powstała na mocy umowy państw Organizacji Współpracy Gospodarczej w Europie (OEEC) z 19 września 1950.
Jej celem było odzyskanie możliwości handlu multilateralnego, co urzeczywistniono doprowadzając do swobody wymiany walut w 1958 (również w tym roku EUP rozwiązano). Jej założeniem było stworzenie systemu rozliczeń wielostronnych w warunkach ograniczeń dewizowych stosowanych przez uczestników. Mechanizm EUP okazał się na tyle efektywny, że - również dzięki osiągniętemu poziomowi rozwoju gospodarczego - do końca 1958 r. wszystkie kraje członkowskie zniosły ograniczenia w płatnościach bieżących. Organem zarządzającym EUP był Dyrektoriat.