Ewa Szelburg-Zarembina

Ewa Szelburg-Zarembina
Data i miejsce urodzenia	10 kwietnia 1899 Bronowice
Data i miejsce śmierci	28 września 1986 Warszawa
Odznaczenia
Ewa Szelburg-Zarembina w Wikicytatach

Grób Ewy Szelburg-Zarembiny na cmentarzu w Nałęczowie

Ewa Szelburg-Zarembina (ur. 10 kwietnia 1899 w Bronowicach k. Puław, zm. 28 września 1986 w Warszawie) – powieściopisarka, poetka, dramaturg, eseistka, najbardziej znana z twórczości dla dzieci i młodzieży. Pierwszy Kanclerz Kapituły Orderu Uśmiechu, funkcję tę pełniła w latach 1968-1976.

Życiorys

Urodziła się jako córka Antoniego, ogrodnika dworskiego i Elżbiety z Kałużyńskich, która wykonywała zawód krawcowej. Wkrótce rodzina przeniosła się do Nałęczowa, gdzie Ewa Szelburg uczęszczała do szkoły. W 1916 r. ukończyła gimnazjum Władysława Kunickiego w Lublinie. W 1916 r. założyła III Żeńską Lubelską Drużynę Skautową przy prywatnym gimnazjum Arciszowej w Lublinie. Była członkinią organizacji "Zet". W tym okresie podjęła również pracę jako nauczycielka. W latach 1918-1922 studiowała filologię polską i pedagogikę na UJ w Krakowie. W latach 1921-1928 pracowała jako nauczycielka w seminariach pedagogicznych. W okresie okupacji była działaczką podziemia oświatowego i redaktorką konspiracyjnego miesięcznika "W świetle dnia".

20 kwietnia 1965 r. zwróciła się do społeczeństwa z apelem uczczenia pamięcią bohaterstwa i męczeństwa młodzieży i dzieci w dziejach Polski. Apel wywołał gromki odzew i ze składek społecznych powstało w Warszawie Centrum Zdrowia Dziecka.

Pochowana w Nałęczowie.

Jest patronką szkół podstawowych w Skidziniu, nr 312 w Warszawie, w Drzewcach, w Niezabitowie., a także publicznego przedszkola w Górze Puławskiej.

Twórczość

Debiutowała w 1922 r. na łamach tygodnika "Moje Pisemko" jako autorka utworów dla dzieci. Dla dorosłego czytelnika wydała w 1924 r. Legendy żołnierskie i od tej pory pisała zarówno dla dzieci jak i dla dorosłych.

Znana przede wszystkim jako autorka książek i wierszy dla dzieci, w swoich pracach często wracała do młodości spędzonych w Nałęczowie i Lublinie. Pisała:

"Wracając do Nałęczowa, choćby tylko w myślach, za każdym razem zastanawiać się muszę, czy wszyscy - godni pamięci nałęczowianie zostali uczczeni trwałym wyrazem pamięci, chociażby tylko zwyczajnie tablicami na murach domów, w których przebywali. Wprawdzie stary cmentarz cały jest - jak już pisałam - jakby jedną tablicą godną szacunku i głębszego jej poznania. Chciałabym bardzo, aby moja twórczość jako nałęczowianki i lublinianki, dziecka ziemi lubelskiej, ziemi, która była kolebką mowy polskiej, i która wydała tylu polskich twórców, mogła być nie tylko literaturą, ale świadectwem pracy społecznej, tak bardzo przenikającej całe moje życie."

Publikacje

• 1922 "A było to tak"
• 1922 "Przedziwne przygody duszka Dzińdzinnika"
• 1924 "Legendy żołnierskie"
• 1925 "A...a...a... Kotki dwa"
• 1928 "Wesołe historie"
• 1928 "Za siedmioma górami"
• 1928 "Najmilsi"
• 1929 "Rzemieślniczek-Wędrowniczek"
• 1930 "Jasełka"
• 1932 "Ecce homo"
• 1935 "Dzieci miasta"
• 1945 "Dom wielki jak świat"
• 1946 "Zuch"
• 1947 "Niedziela"
• 1947 "Ziarnko gorczyczne"
• 1947 "Chusta świętej Weroniki"
• 1947 "Wesoła praca"
• 1947 "Każdy Tomek ma swój domek"
• 1948 "Młodość"
• 1948 "Polne grusze"
• 1949 "Rycerze Tatr"
• 1949 "Jedzie traktor"
• 1950 "Marcjanna Fornalska"
• 1951 "Dom młodości"
• 1951 "Spotkania"
• 1954 "Przedziwna historia Don Kichota z Manczy i jego autora"
• 1954 "O warszawskiej syrenie"
• 1954 "Kije samobije i inne baśnie"
• 1954 "Przygoda Misia"
• 1954 "W cieniu kolumny"
• 1955 "Krzyże z papieru"
• 1955 "Na listeczku kalinowym"
• 1957 "Tomek zuch"
• 1958 "Chłopiec z perły urodzony"
• 1958 "Dzieci z Wysp Koralowych"
• 1959 "Królestwo bajki"
• 1961 "Matka i syn"
• 1961 "Samotność"
• 1961 "Zakochany w miłości"
• 1963 "Marcowy deszcz"
• 1964 "Imię jej Klara"
• 1966 "Opowiem wam..."
• 1966 "Pożegnanie ogrodu"
• 1966 "Idzie niebo ciemną nocą"
• 1970 "Pięknie być człowiekiem"
• 1971 "Przez różową szybkę"
• 1971 "I otwarły się drzwi... O bracie Eliaszu medytacje"
• 1974 "Bardzo dziwne opowieści"
• 1975 "Królestwo bajki"
• 1979 "Lech, Czech i Rus"
• Cykl "Rzeka kłamstwa"
  • 1947 "Wędrówka Joanny"
  • 1948 "Ludzie z wosku"
  • 1959 "Miasteczko aniołów"
  • 1963 "Iskry na wiatr"
  • 1968 "Gaudeamus"

Szelburg-Zarembina w piosenkach

• 1998 – Grzegorz Turnau: Księżyc w misce – tekst utworu "Szedł czarodziej"

Odznaczenia i nagrody

• Order Sztandaru Pracy I klasy (1970)
• Złoty Krzyż Zasługi (przed 1939)
• Medal Niepodległości (przed 1939)
• Order Uśmiechu
• Złoty "Wawrzyn Akademicki" (1937)
• Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1948)
• Nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt twórczości dla dzieci i młodzieży (1953)
• Nagroda im. Pietrzaka (1961)
• Nagroda ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości (1966)
• Nagroda państwowa I stopnia (1966)

Literatura uzupełniająca

• Alicja Szałagan, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 47. Warszawa–Kraków: Polska Akademia Nauk i Polska Akademia Umiejętności – Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla, 2011, s. 630–635. ISBN 9788388909931. 

---

Poprzednik –

Kanclerz Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu 1968–1976

Następca Cezary Leżeński