Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

FSO Polonez

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego samochodu. Zobacz też: inne znaczenia słowa polonez.
FSO Polonez
Daewoo-FSO Polonez Atu Plus MR'97
Daewoo-FSO Polonez Atu Plus MR'97
Producent FSO (1978–1996)
Daewoo-FSO (1996–2002)
Okres produkcji 3 maja 1978 – 22 kwietnia 2002
Miejsce produkcji  Polska, Warszawa
Poprzednik Polski Fiat 125p
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 3-drzwiowy hatchback
5-drzwiowy hatchback
4-drzwiowy sedan
5-drzwiowe kombi
2-drzwiowy pick-up
4-drzwiowy pick-up
5-drzwiowy van
Rodzaj napędu tylny
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

FSO Polonezkompaktowy samochód osobowy produkowany przez Fabrykę Samochodów Osobowych w Warszawie od 3 maja 1978 do 22 kwietnia 2002 roku[1][2]. Powstał jako następca Polskiego Fiata 125p, który był jednak produkowany równorzędnie aż do 1991 roku. Przez cały okres produkcji samochód przeszedł kilka większych modernizacji, wprowadzano także kolejne odmiany.

Samochód odziedziczył po poprzedniku większość rozwiązań technicznych, w tym: układ przeniesienia napędu, zmodyfikowane silniki, układ hamulcowy oraz zawieszenie. Nowością było 5-drzwiowe nadwozie typu hatchback. W 1988 wprowadzono wersję użytkową Poloneza, Truck. W 1991 roku przeprowadzono gruntowną modernizację wprowadzając wersję Caro z nowym nadwoziem. Od 1996 dostępna była wersja sedan - Atu, rok później przeprowadzono ostatnią poważniejsza modyfikację Poloneza wprowadzając modele Caro i Atu Plus. Od 1999 dostępna była także wersja Kombi. Produkcję zawieszono 22 kwietnia 2002 roku, łącznie z zestawami montażowymi wyprodukowano 1 061 807 egzemplarzy modelu w różnych wersjach (bez dostawczych Trucków i vanów Cargo)[1].

Spis treści

[edytuj] FSO Polonez

FSO Polonez
FSO Polonez MR'78
FSO Polonez MR'78
Inne nazwy FSO Polski
FSO Prima
FSO Cruzado
FSO Alize 1500
FSO Piedra
Producent FSO
Nasr
Premiera listopad 1977
Okres produkcji 3 maja 1978–1986 (Polska)
1983–1992 (Egipt)
Miejsce produkcji  Polska, Warszawa
 Egipt, Kair
 Włochy, Centro Stile Fiat (1975)
Poprzednik Polski Fiat 125p
Następca Polonez MR'86/MR'87/MR'89
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 3-drzwiowy hatchback
5-drzwiowy hatchback
3-drzwiowe coupé
2-drzwiowy pick-up (Truck)
Silniki R4 OHV 1,3 l
R4 OHV 1,5 l
R4 Fiat DOHC 2,0 l
R4 VM 2,0 l TD
Skrzynia biegów 4-biegowa manualna
5-biegowa manualna
Rodzaj napędu tylny
Długość 4272 mm
Szerokość 1650 mm
Wysokość 1420 mm
Rozstaw osi 2509 mm
Masa własna 1115–1140 kg
Poj. zbiornika paliwa 45 l
Liczba miejsc 5
Ładowność 400 kg
Dane dodatkowe
Pokrewne Polski Fiat 125p
Konkurencja Citroёn GS/GSA
Fiat Ritmo
Renault 14
Ford Escort MK3
Opel Kadett D
Talbot Horizon
Volkswagen Golf I
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

[edytuj] Historia

FSO Polonez MR'78

Historia Poloneza rozpoczyna się wraz z końcem 1972 roku, kiedy to na najwyższym szczeblu partyjnym ustalono linię rozwoju produktów FSO. Zaplanowano wprowadzenie następcy dla modelu 125p[3]. Pierwsze konkretne decyzje w sprawie nowego auta zapadły 17 września 1974[4] roku, kiedy to została podpisana umowa między Pol-Motem a włoskim koncernem FIAT mówiąca o powierzeniu prac konstrukcyjnych nad nowym samochodem stronie włoskiej. Zgodnie z umową polska strona miała przedstawić własne wytyczne dotyczące nadwozia i norm bezpieczeństwa nowego auta. Warunki postawione włoskim konstruktorom zakładały, że samochód będzie spełniał bieżące i przyszłe normy zderzeniowe, a poziom emisji spalin ma pozwolić na sprzedaż samochodu w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych. Jeszcze w tym samym roku w Centro Stile Fiat przy udziale polskich stylistów i inżynierów zaczęto prace projektowe nad nadwoziem oraz wnętrzem nowego modelu marki FSO. Pierwsze prototypy samochodu oznaczonego jako 125PN (Polacco Nuova – Polski Nowy) zostały stworzone już w 1975 roku[3]. W latach 1975–1977 trwały prace konstrukcyjne i testowe nad prototypami oraz przygotowujące fabrykę do rozpoczęcia produkcji nowego auta, dla którego stworzono zautomatyzowaną linię montażową, rozbudowano spawalnię oraz zbudowano nową halę tłoczni. W 1976 roku sprowadzono do Polski egzemplarz w srebrnym kolorze, który został przedstawiony w Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Motoryzacyjnego. Po pozytywnej opinii wydanej przez premiera Piotra Jaroszewicza projekt zaakceptowano i skierowano do produkcji. Pierwsza seria informacyjna Polonezów zaprezentowana została publicznie w listopadzie 1977 roku. Produkcję seryjną nowego modelu rozpoczęto 3 maja 1978 roku[5]. Nazwa została wybrana w wyniku plebiscytu czytelników „Życia Warszawy” w 1978, już po wdrożeniu samochodu do produkcji seryjnej[6][1].

FSO Polonez MR'78 z 1982 r.

Ze względów finansowych FSO Polonez skonstruowany został na płycie podłogowej samochodu Polski Fiat 125p, z którego przejęto również inne rozwiązania techniczne[3][7][5]. Z tego powodu samochód odziedziczył po poprzedniku większość jego wad: słaby przestarzały silnik, mały rozstaw osi oraz duży promień skrętu[7]. Polonez był jednak lepiej wyposażony od Polskiego Fiata, montowano w nim wygodniejsze fotele czy też bogatszą tablicę rozdzielczą[5]. Podzespoły mechaniczne poddano modyfikacjom, inne zmodernizowano. Przy projektowaniu samochodu nacisk położono na bezpieczeństwo pasażerów, w porównaniu z 125p zwiększono sztywność oraz wytrzymałość nadwozia[3]. Samą produkcję planowano przeprowadzić dwuetapowo[2]. Etap I przewidywał uruchomienie produkcji auta opartego na zmodernizowanych podzespołach modelu 125p. Etap II przewidywał uruchomienie produkcji rodziny zupełnie nowych silników benzynowych DOHC na licencji firmy FIAT (1.6, 1.8, 2.0 oraz 2.0 D), przeprowadzenie zmian w elementach jezdnych auta (głownie zawieszenia tylnego) oraz zwiększenie produkcji do poziomu 160 000 egzemplarzy w skali roku. Do realizacji Etapu II nigdy nie doszło i mimo że rozpoczęto nawet prace przygotowawcze do budowy fabryki silników nad Kanałem Żerańskim, do napędu użyto silników znanych z Polskiego Fiata 125p, co prawda wraz z upływem czasu ciągle ulepszanych i modernizowanych.

FSO Polonez MR'78 z 1979 r.

Nowe nadwozie samonośne[8] typu hatchback odznaczało się jak na owe czasy nowoczesną estetyką i sporym poziomem bezpieczeństwa biernego, współczynnik oporów powietrza wynosił 0,4. Zastosowane przez włoskich konstruktorów rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa biernego nie miały odzwierciedlenia w żadnym dotychczas zbudowanym w Turynie samochodzie. W Polonezie zastosowano kontrolowane strefy zgniotu z przodu i z tyłu pojazdu, wzmocnienia boczne drzwi, a zawiasy maski, inaczej niż w Polskim Fiacie 125p, zamocowane zostały w okolicach podszybia, co w przypadku kolizji zapobiega wbijaniu się maski do wnętrza pojazdu[3]. Zastosowano również pasy bezpieczeństwa z napinaczami. Wszystko to razem wówczas nie należało do standardowego wyposażenia w dziedzinie bezpieczeństwa w samochodach klasy niższej średniej. Rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa spowodowały zwiększenie masy własnej pojazdu, szczególnie w stosunku do Polskiego Fiata 125p. Samochód był stosunkowo bogato wyposażony już w standardowej wersji, w skład której wchodziły m.in.: welurowa tapicerka, obrotomierz, zegar, wycieraczka i ogrzewanie tylnej szyby wraz z wycieraczką, światła przeciwmgłowe, zapalniczka, regulowana kolumna kierownicy oraz przednie bezwładnościowe pasy bezpieczeństwa[4]. Przez pierwsze dwa lata produkcji nie wprowadzono żadnych większych zmian.

W 1980 roku wprowadzono do produkcji model tzw. „wzmocniony”, wyposażony we wzmocniony do 82 KM silnik oraz standardową pięciobiegową skrzynię biegów. W 1981 roku wprowadzono rozkładaną tylną kanapę do produkcji seryjnej. W latach 1980–1985 fabrykę opuszczało co roku około 30–32 tysięcy Polonezów. W październiku 1980 roku[9] ze względu na trudności w dostawach kooperacyjnych wprowadzono do oferty Polonezy w zubożonej wersji wyposażeniowej „Popular”. Z listy wyposażenia usunięto: kołpaki kół, ozdobne listwy wykończenia ścianki przedniej, zewnętrzne listwy drzwiowe, metalowe listwy ozdobne na zderzakach wraz z gumowymi nakładkami zderzaków, spryskiwacz i wycieraczkę tylnej szyby, ogrzewanie tylnej szyby, instalację radiową, światła przeciwmgłowe, wewnętrzne listwy ozdobne, zagłówki foteli, kieszenie w drzwiach, rozkładaną tylną kanapę, zapalniczkę i popielniczki tylne, lampki oświetlenia wnętrza, bagażnika i schowka, światła awaryjne, programator przerwy pracy wycieraczek, obrotomierz, wskaźnik ciśnienia oleju, kołpaki kół oraz wygłuszenie komory silnika. W stosunku do wersji standardowej wersja „Popular” wyposażona została w węższe ogumienie 165/70SR13, statyczne pasy bezpieczeństwa, ceratową tapicerkę oraz wykładzinę bagażnika z Polskiego Fiata 125p zakrywającą jedynie podłogę.

[edytuj] Dane konstrukcyjne

FSO Polonez MR'83 LUX, wersja z innym typem lamp przednich

Polonez posiadał klasyczny układ napędowy – silnik z przodu, napęd na koła tylne przenoszony poprzez wał napędowy[10]. Zdecydowano się na montaż silników pochodzących z Polskiego Fiata 125p – czterocylindrowych silników rzędowych chłodzonych cieczą[11] w układzie OHV o pojemnościach 1,3 oraz 1,5 l[5]. Zostały one nieznacznie zmodyfikowane: otrzymały głowicę o zmienionym kształcie komór spalania, kolektor dolotowy oraz ssący o innym zarysie, inny typ gaźnika oraz układ rozrządu napędzany paskiem[2]. Zostały także ulepszone układy: smarowania, chłodzenia oraz przewietrzania. Wał korbowy nadal podparty był na trzech łożyskach, co ograniczało żywotność silnika[12]. Zmian doczekał się także układ przeniesienia napędu, zmodyfikowano konstrukcję sprzęgła oraz skrzyni biegów (przystosowano ją do montażu V biegu), nieznacznie zmieniono układ hamulcowy oraz wał napędowy. Układ kierowniczy oraz zawieszenie zaadaptowano bez zmian z Polskiego Fiata 125p. Dodano także możliwość regulacji kolumny kierownicy w płaszczyźnie pionowej. W porównaniu z poprzednikiem FSO bogatszy był również o możliwość składania tylnej kanapy oraz regulacji lusterek bocznych z wnętrza kabiny[5].

Od 1979 roku produkowane były także krótkie serie Polonezów z silnikiem Fiat DOHC o pojemności 1995 cm³ i mocy 112 KM z Fiata 132[1][3] – głównie na potrzeby milicji i rządowych instytucji. Wersja wyposażona była w 5-biegową skrzynię biegów i rozwijała prędkość maksymalną 175 km/h, od 0 do 100 km/h samochód mógł rozpędzić się w około 12 sekund[3].

Polonezy z pierwszych lat produkcji nazywane są potocznie „Borewiczami” za sprawą polskiego serialu 07 zgłoś się. Główny bohater, porucznik Sławomir Borewicz, zasiadał przez większość odcinków za kierownicą Poloneza[13][14].


Wersja Silnik Układ zasilania Średnica × skok tłoka St. sprężania Moc maksymalna Maks. moment obrotowy 0-100 km/h V-max
Silniki benzynowe
1300 BA[15] R4 1,3 l (1295 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34DCMP 72 mm x 79,5 mm 9:1 65 KM (47,8 kW) przy 5600 obr./min 93,2 N•m przy 3400 obr./min b/d 140 km/h
1300 BB[15] R4 1,3 l (1295 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34DCMP 72 mm x 79,5 mm 7,5:1 60 KM (44,2 kW) przy 5500 obr./min 95,5 N•m przy 3000 obr./min b/d 135 km/h
1500 AA[15] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34DCMP 77 mm x 79,5 mm 9,2:1 75 KM (55,2 kW) przy 5200 obr./min 114,7 N•m przy 3200 obr./min b/d 155 km/h
1500 AC[15] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34DCMP 77 mm x 79,5 mm 7,2:1 70 KM (51,5 kW) przy 5200 obr./min 106 N•m przy 3400 obr./min b/d 143 km/h
1500 AB[15] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34DCMP 77 mm x 79,5 mm 9,2:1 82 KM (60,4 kW) przy 5200 obr./min 113,8 N•m przy 3400 obr./min b/d 160 km/h
1500 Turbo A R4 1,5 l (1481 cm³), OHV gaźnik 34DCMPT 77 mm x 79,5 mm 8,5:1 190 KM (140 kW) przy 7000 obr./min 240 N•m przy 3200 obr./min 8,5 s 220 km/h
2000[15] R4 2,0 l (1995 cm³), DOHC gaźnik Weber typ 34 ADF 84 mm x 90 mm 9:1 112 KM (82,4 kW) przy 5600 obr./min 157,9 N•m przy 3000 obr./min b/d 165 km/h
Silniki wysokoprężne
2.0 D Turbo[16] R4 2,0 l (1995 cm³), VM 488 HT/2 pompa wtryskowa Bosch 88 mm x 82 mm 22:1 84 KM (62 kW) przy 4300 obr./min 162 N•m przy 2500 obr./min 20 s 145 km/h

[edytuj] Wersja trzydrzwiowa

Wersja trzydrzwiowa w całości oparta była na pięciodrzwiowym Polonezie. Produkowana była w latach 1979–1981, powstało prawdopodobnie około 300 egzemplarzy[3]. Silnik wraz z przeniesieniem napędu przeniesiono bez zmian z wariantu pięciodrzwiowego. Dzięki usunięciu tylnych drzwi wzrosła sztywność nadwozia, a w efekcie bierne bezpieczeństwo samochodu. Drzwi boczne były o 165 mm dłuższe niż w standardowym Polonezie, co miało zapewnić pasażerom tylnej kanapy komfortowe wsiadanie. W tym celu zastosowano też składane przednie fotele. Zdecydowano się także na montaż małego spojlera na klapie bagażnika, zmieniono boczne szyby[3]. Nadwozie stało się bardziej przeszklone, co zwiększało pole widzenia kierowcy i pasażerów[3].

FSO Polonez Coupé

[edytuj] FSO Polonez Coupé

Information icon.svg Osobny artykuł: FSO Polonez Coupé.

W latach 1981 (kilka egzemplarzy, seria informacyjna[6]) i 1983 wyprodukowano w niewielkiej liczbie trzydrzwiową odmianę FSO Poloneza o nazwie Coupé. Odróżniała się ona od trzydrzwiowego Poloneza z lat 1979–1981: zmodernizowanym pasem przednim z tzw. noskiem (później zastosowanym w pięciodrzwiowych modelach MR'85), szerszym, chromowanym słupkiem bocznym, przetłoczeniami bocznymi, uchylnymi tylnymi szybami, dłuższymi o 17 cm drzwiami bocznymi oraz niewielkim spojlerem na klapie bagażnika[6]. Do 2006 roku wiadomo było o 8 zachowanych egzemplarzach, nieznana jest dokładna liczba powstałych Polonezów Coupé[6].

FSO Polonez MR'83 1.5 L, przód pojazdu

[edytuj] FSO Polonez MR'83

FSO Polonez MR'85

W 1983 roku postanowiono dokonać pierwszej głębszej modernizacji Poloneza, w ramach której odmłodzony pojazd otrzymał:

Wraz z tą modernizacją postanowiono zastosować zarówno w Polonezie jak i w FSO 125p nowy, wzorowany na Fiacie system oznaczania wersji wyposażeniowych. Istniały następujące wersje: 1.3C, 1.3CE, 1.3 LE, 1.5C, 1.5CE, 1.5L, 1.5 LS, 1.5 LE, 2000[3]. W tym samym roku zaprezentowano wersję zubożoną Poloneza: nie posiadała ona kilku elementów wyposażenia wnętrza, listew zewnętrznych oraz elementów wygłuszających komorę silnika, dostępne były również modyfikacje silnika obniżające zużycie paliwa. W 1984 roku wyprodukowano serię około 100 egzemplarzy Poloneza z włoskim silnikiem VM Turbodiesel o pojemności 1995 cm³ i mocy 84 KM (62 kW)[3][1]. Samochód z tym silnikiem do 100 km/h rozpędzał się w 20 s, osiągał prędkość maksymalną równą 145 km/h[3][16]. Rok później zaprezentowano model MR'85 który charakteryzował się przednią częścią nadwozia przejętą z wersji Coupé[3].

[edytuj] Oznaczenia wersji (od 1983)


[edytuj] FSO Polonez MR'86/MR'87/MR'89

FSO Polonez
FSO Polonez MR'87
FSO Polonez MR'87
Inne nazwy FSO Prima II
FSO Cruzado
FSO Mistral 1600
Producent FSO
Nasr
Premiera 1986
Okres produkcji 1986–1991 (Polska)
1986–1992 (Egipt)
Miejsce produkcji  Polska, Warszawa
 Egipt, Kair
Poprzednik Polonez MR'78/MR'83/MR'85
Następca FSO Polonez Caro
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 5-drzwiowy hatchback
2-drzwiowy pick-up (Truck)
4-drzwiowy van (Van prototyp)
Silniki R4 OHV 1,3 l
R4 OHV 1,5 l
R4 OHV 1,6 l
R4 Fiat DOHC 2,0 l
R4 Pinto 2,0 l
Skrzynia biegów 5-biegowa manualna
Rodzaj napędu tylny
Długość 4322 mm[17]
Szerokość 1650 mm[17]
Wysokość 1420 mm[17]
Rozstaw osi 2509 mm[17]
Masa własna 1130 kg[17]
Poj. zbiornika paliwa 45 l
Dane dodatkowe
Konkurencja Fiat Ritmo
Renault 11
Ford Escort MK4
Łada Samara 2108
Opel Kadett E
Škoda Favorit
Volkswagen Golf II
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
FSO Polonez MR'87 1.5 SLE w Krakowie, przód pojazdu.
FSO Polonez MR'87 1.5 SLE w Krakowie, tył pojazdu.
FSO Polonez MR'87 1.5 SLE z przednia częścią nadwozia z wersji MR'83 w Krakowie.
FSO Polonez MR'89 1.5 SLE w Krakowie, przód pojazdu.
FSO Polonez MR'89 1.5 SLE w Krakowie, tył pojazdu.

W roku 1986 zwiększono pojemność bazowego silnika do 1,6 l, w efekcie jego moc wzrosła do 87 KM (64 kW). Montowano go równorzędnie z mniejszą jednostką[3]. W tym samym roku rozpoczęto prace nad turbodoładowaną wersją silnika 1.5, osiągała ona moc 140 kW, nie zdecydowano się jednak na jej seryjną produkcję z powodu problemów konstrukcyjnych (wysoka awaryjność i niska trwałość)[3].

Do produkcji skierowano nieznacznie zmodernizowanego Poloneza oznaczonego jako MR'86, który w wyniku modyfikacji otrzymał nowe regulowane od wewnątrz lusterka oraz ramki drzwi lakierowane proszkowo na kolor czarny[3]. Jednak najbardziej zauważalną i w największym stopniu poprawiającą użytkowanie modelu zmianą było pojawienie się na słupkach „C” małych okien mających na celu poprawę widoczności dzięki czemu model zyskał potoczne określenie „akwarium”. Zastosowano też przedni pas z modelu Coupé. W tym samym roku do produkcji wszedł silnik CB o pojemności 1598 cm³ i mocy 87 KM, wersja z tym silnikiem nosiła oznaczenie 1.6 LE. W 1987 roku dokonano kolejnej zmiany, zamiast tylnego plastikowego spojlera znanego już z MR'83, 85 i 86, pojawiło się przetłoczenie na tylnej klapie[3]. Model ten nosił fabryczne oznaczenie MR'87. Wraz z tą modernizacją postanowiono zmienić nazewnictwo wersji wyposażeniowych na trzyliterowe, dodając literę „S”. Najpopularniejsze wersje tego modelu to 1.5 SCE (produkowana głównie na eksport), 1.5 SLE i 1.6 SLE. Modele MR'86 oraz MR'87 oferowane były również ze starszym typem przedniej części nadwozia z odmiany MR'83. Samochody w takiej kompletacji przeznaczone były głównie na rynki eksportowe, a zastosowanie odmiennej stylizacji przedniej części nadwozia spowodowane było chęcią odróżnienia podstawowej wersji wyposażeniowej od pozostałych, bogatszych odmian[18].

W 1989 roku rozpoczęto produkcję modelu MR'89, w którym znaczącej zmianie poddana została tylna cześć nadwozia. Pojazd ten otrzymał nowe zespolone lampy tylne (stosowane później w Caro) oraz tylną klapę bagażnika, której krawędź dolna sięgała do zderzaka. Dzięki przeprojektowaniu tylnej części nadwozia udało się obniżyć próg załadunku z 95 cm do 66 cm[3]. Kierunkowskazy boczne zostały przemieszczone w inne miejsce na błotniku (bliżej drzwi), gdzie zamontowano je poziomo. Zmieniono także kształt i położenie tylnej wycieraczki[3]. We wnętrzu pojawiły się nowe materiały wykorzystywane do obić boczków drzwiowych oraz siedzeń. Pod koniec produkcji zaczęto montować kierownicę z Caro (MR'91).

W latach 1990–1991 wyprodukowano niewielką liczbę egzemplarzy Poloneza, którego źródłem napędu był silnik SOHC o pojemności 1993 cm³ i mocy 105 KM, pochodzący z zapasów magazynowych europejskiego Forda. Poloneza z tym silnikiem reklamowano hasłem „Nowe serce dla Poloneza (...) Większy komfort jazdy i poczucie ministerialnej ważności!”[19]. Wypuszczono także krótką serię aut z turbodoładowanym silnikiem 1.5.

W tym samym roku na rynku holenderskim pojawił się model FSO Prima Injectie, wyposażony w jednopunktowy wtrysk paliwa. Wersja ta opracowana była przez FSO wspólnie z firmą Abimex, będącą przedstawicielem FSO w Holandii. Okres produkcji: 1990–1991.

Na bazie tych modeli powstały także dostawczy pick-up Truck oraz prototyp vana/ambulansu Van. Okresy produkcji:

[edytuj] Oznaczenia wersji


[edytuj] Dane techniczne

Wersja Silnik Układ zasilania Średnica × skok tłoka St. sprężania Moc maksymalna Maks. moment obrotowy 0-100 km/h V-max
1.5 SLE[17] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV gaźnik 77 mm x 79,5 mm 9,2:1 82 KM (60 kW) przy 5200 obr./min 115 N•m przy 3200 obr./min 16,0 s 155 km/h
1.5 Turbo[17] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV wtrysk paliwa 77 mm x 79,5 mm b/d 95 KM (70 kW) przy 5500 obr./min 155 N•m przy 3500 obr./min 13,0 s 165 km/h
1.6 SLE[17] R4 1,6 l (1598 cm³), OHV gaźnik 80 mm x 79,5 mm 9,5:1 87 KM (65 kW) przy 5400 obr./min 130 N•m przy 4000 obr./min 15,0 s 160 km/h
2.0 SLE[17] R4 2,0 l (1993 cm³), SOHC gaźnik 86 mm x 86 mm 10,3:1 105 KM (77 kW) przy 5500 obr./min 170 N•m przy 3000 obr./min 12,4 s 165 km/h


[edytuj] FSO Polonez Caro (MR'91 i MR'93)

FSO Polonez Caro
FSO Polonez Caro MR'93 z 1994 roku
FSO Polonez Caro MR'93 z 1994 roku
Inne nazwy FSO Prima
FSO Caro
Producent FSO
Premiera 10 czerwca 1991
Okres produkcji 31 lipca 1991-marzec 1997
Miejsce produkcji  Polska, Warszawa
Poprzednik FSO Polonez MR'89
Następca Daewoo-FSO Polonez Caro Plus
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 5-drzwiowy hatchback
4-drzwiowy sedan (Atu)
2-drzwiowy pick-up (Truck)
5-drzwiowy van (Cargo)
4-drzwiowy pick-up 4x4 (Analog prototyp)
Silniki R4 14K16 MPI 1,4 l
R4 OHV 1,5 l
R4 OHV 1,6 l
R4 Pinto 2,0 l
R4 XUD9A 1,9 l diesel
Skrzynia biegów 5-biegowa manualna
Rodzaj napędu tylny
Długość 4318 mm[20]
Szerokość 1650 mm[20]
Wysokość 1420 mm[20]
Rozstaw osi 2509 mm[20]
Masa własna 1115 kg[20]
1135 kg Diesel[20]
Poj. zbiornika paliwa 45 litrów
Dane dodatkowe
Pokrewne FSO Polonez Atu
Konkurencja Citroën ZX
Dacia Nova
Daewoo Nexia
Fiat Tipo
Ford Escort MK5/MK6
Opel Astra F
Renault 19
Škoda Felicia I
Volkswagen Golf III
Zastava Yugo Florida
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

[edytuj] Historia

FSO Polonez Caro MR'91
FSO Polonez Caro MR'91

Pod koniec lat 80. rozpoczęto prace nad nową wersją Poloneza, przygotowano kilka szkiców i projektów, autorem jednego z nich był Cezary Nawrot[21]. W czerwcu 1991 roku na rynku pojawiła się wersja Caro[22]. Wprowadzono w niej wiele zmian konstrukcyjnych i stylistycznych, znacząco zmodernizowano nadwozie – m.in. zastosowano nowe przednie reflektory i inaczej wyprofilowane zderzaki[22]. We wnętrzu zmieniono m.in. kierownicę oraz dodano regulację wysokości mocowania pasów przednich. Powiększono także znacznie listę wyposażenia dodatkowego, w jego skład wchodziły m.in.: obręcze kół ze stopów metali lekkich, szyberdach, autoalarm, sportowe fotele Inter Groclin, elektrycznie sterowane szyby przednie, centralny zamek, radioodtwarzacz, głośniki, lakier metalizowany[22]. Samochód sprzedawany był w kilku wersjach nadwoziowych. Nabywca miał do wyboru różne wersje silnikowe, tylne mosty o różnych przełożeniach oraz wyposażenie dodatkowe[10]. Polonez Caro spełniał europejskie normy bezpieczeństwa ECE[8].

W 1991 do palety silników dołączył diesel XUD9A o pojemności 1905 cm³ i mocy 70 KM (51 kW)[23] produkcji koncernu PSA[22][24]. Inny silnik wymusił także zmianę układu zasilania, chłodzenia, rozrusznika oraz alternatora[24].

W 1992 roku rozszerzono ofertę o silniki 1.5/1.6 z układem jednopunktowego wtrysku paliwa i katalizatorem (wersje oznaczone jako GLI)[22]. Można było również wybrać wersję wtryskową bez katalizatora. Silniki przystosowane zostały do pracy na benzynie bezołowiowej[22]. W tym samym wprowadzono zmodernizowany wał kierownicy. Został on skonstruowany tak, aby w czasie zderzenia skracał się oraz zniekształcał pochłaniając energię chroniąc tym samym kierowcę.

W nagrodę za zdobycie srebrnego medalu na letnich Igrzyskach Olimpiijskich w Barcelonie w 1992 r. reprezentanci Polski w piłce nożnej otrzymali od władz złote FSO Polonezy Caro MR'91[25][26].

[edytuj] MR'93

FSO Polonez Caro MR'93
FSO Polonez Caro z roku 1994
FSO Polonez Caro MR'93 1.6 GLI, wyposażony w pakiet stylistyczny Orciari.

W 1993 miało miejsce kilka modernizacji samochodu: w pierwszej połowie roku poszerzono rozstaw kół z przodu i z tyłu o 59 mm, co poprawiło stateczność auta[22][10]. Na jesieni miała miejsca kolejna seria zmian: z maski silnika zniknął plastikowy chwyt powietrza, którego rolę przejął nowy plastikowy pas podszybia w miejsce metalowego, zmodernizowano instalację elektryczną, ulepszono mechanizm wycieraczek, zastosowano nowy zestaw wskaźników i podświetlenie diodowe wszystkich przełączników oraz przesunięto obie osie ramion wycieraczki w lewo o około 60 mm[22][10]. Poprawiono także ogrzewanie i wentylację wnętrza poprzez montaż czterech nawiewów w kabinie pasażerskiej (jednocześnie zmieniono ich kształt), dodano regulację wysokości świateł z wnętrza kabiny, wyłącznik czasowy oświetlenia kabiny pasażerskiej i inne[22]. Oświetlenie wnętrza kabiny włączało się teraz automatycznie wraz z otwarciem drzwi i gasło po uruchomieniu silnika lub po około 15–20 sekundach od zamknięcia drzwi. Jako opcjonalne wyposażenie pojawiło się m.in. hydrauliczne wspomaganie kierownicy, klimatyzacja, centralny zamek, elektrycznie sterowane szyby, elektrycznie regulowane i podgrzewane lusterka, pakiet stylistyczny Orciari (w wersji lakierowanej i nielakierowanej)[10], fotele kubełkowe Inter Groclin (z opcją podgrzewania)[22]. Modyfikacjom poddawany był także silnik: zastosowano nowe pierścienie tłokowe, w wersji 1.6 nowe tłoki[22]. Podczas całego okresu produkcji Poloneza Caro MR'93 od jesieni 1993 do wiosny 1997 co roku lub nawet częściej wprowadzano kolejne mniejsze lub większe modyfikacje m.in. zmiana mocowania zacisków przednich hamulców w celu zmniejszenia promienia zawracania, nowy układ hamulcowy typu LUCAS (najpierw jako opcja, a w drugiej połowie 1995 jako standard (oprócz samochodów z silnikiem diesla)), termiczny włącznik ogrzewania tylnej szyby (wcześniej ogrzewanie włączało się automatycznie niezależnie od temperatury zewnętrznej), dodatkowe wywietrzniki w tylnych drzwiach (1996), nowy typ podsufitki (1996), nowy typ osłony wewn. maski silnika (1996) i wiele innych.

Od grudnia 1993 do 1998 (włącznie) roku produkowano również wersję z nowoczesnym silnikiem DOHC z wtryskiem wielopunktowym 1.4 16V (seria K16 MPI) firmy Rover osiągającym moc maksymalną 103 KM (76 kW) z pojemności 1398 cm³[22][27]. Samochód z tym silnikiem posiadał także inne sprzęgło, zawieszenie silnika, układ wydechowy, zasilania, chłodzenia oraz zapłonowy. Nowy silnik wymusił przeprojektowanie poprzeczki zawieszenia przedniego oraz przeniesienie akumulatora z prawej na lewą stronę[28]. Polonez wyposażony w tę jednostkę napędową charakteryzował się znacznie lepszymi osiągami, według danych producenta rozwijał prędkość maksymalną 160 km/h przyspieszając od 0 do 100 km/h w 13,8 s[29]

W tym okresie opcjonalne były również cztery wersje obręczy kół ze stopów metali lekkich: „szprychowa”, z trzema ramionami które produkowane były we Włoszech oraz dwie wersje pięcioramienne – jedna produkowana na zlecenie FSO przez firmę „RIAL” oraz druga, która produkowana była w Polsce.

W połowie lat 90. Polonez Caro był najchętniej kupowanym nowym samochodem w Polsce[30].


[edytuj] Silniki

Wersja Silnik Układ zasilania Średnica × skok tłoka St. sprężania Moc maksymalna Maks. moment obrotowy 0-100 km/h V-max Przełożenie mostu[31]
Silniki benzynowe
1500 AB[32] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34S2C 12/100 77 mm x 79,5 mm 9,2:1 82 KM (60,5 kW) przy 5200 obr./min 114 N•m przy 3400 obr./min 18,0 s 150 km/h 10/41
1600 CB[32] R4 1,6 l (1598 cm³), OHV gaźnik Weber typ 34S2C 16/100 80 mm x 79,5 mm 9,5:1 87 KM (64 kW) przy 5200 obr./min 132 N•m przy 3800 obr./min 16,3 s 155 km/h 11/43
1500 AE[33][32] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV wtrysk Multec TBI 700 77 mm x 79,5 mm 9,2:1 76 KM (56 kW) przy 5400 obr./min 115 N•m przy 2800 obr./min 17,5 s 150 km/h 10/41
1600 CE[33][32] R4 1,6 l (1598 cm³), OHV wtrysk Multec TBI 700 80 mm x 79,5 mm 9,5:1 80 KM (59 kW) przy 5000 obr./min 125 N•m przy 3200 obr./min 15,0 s 155 km/h 11/43
1500 AF[34][32] R4 1,5 l (1481 cm³), OHV wtrysk Multec TBI 700 77 mm x 79,5 mm 9,2:1 77 KM (57 kW) przy 5400 obr./min 115 N•m przy 2800 obr./min 17,5 s 152 km/h 10/41
1600 CF[34][32] R4 1,5 l (1598 cm³), OHV wtrysk Multec TBI 700 80 mm x 79,5 mm 9,5:1 81 KM (60 kW) przy 5200 obr./min 125 N•m przy 3200 obr./min 15,0 s 156 km/h 11/43
1400 EL[35][29] R4 1,4 l (1398 cm³), DOHC wtrysk 75 mm x 79 mm 9:1 103 KM (76 kW) przy 6000 obr./min 127 N•m przy 5000 obr./min 13,8 s 160 km/h 10/43
2000 GLE[19] R4 2,0 l (1993 cm³), SOHC gaźnik 91 mm x 97 mm 9,2:1 105 KM (77 kW) przy 5200 obr./min 157 Nm przy 4000 obr./min 12,0 s 165 km/h 11/43
Silniki wysokoprężne
1900 EJ[23] R4 1,9 l (1905 cm³), PSA XUD9A pompa wtryskowa Bosch 83 mm x 88 mm 23:1 70 KM (51 kW) przy 4600 obr./min 120 N•m przy 2000 obr./min 19,0 s 140 km/h 11/41[36]

[edytuj] Wyposażenie dodatkowe

FSO Polonez Caro MR'93
FSO Polonez Caro MR'93 – tył pojazdu
Wnętrze FSO Poloneza Caro MR'93
Deska rozdzielcza FSO Poloneza Caro MR'93

[edytuj] Oznaczenia dostępnych wersji

Oznaczenie wersji samochodu (maksymalnie trzyliterowe) oraz pojemności skokowej umieszczano na klapie bagażnika nad prawą lampą. Stosowane symbole to[37]:

Oprócz tego dopuszczalne było oznaczenie wersji dodatkowym słowem[37]:

[edytuj] Atu

FSO Polonez Atu
Information icon.svg Osobny artykuł: FSO Polonez Atu.

Prototyp Poloneza w wersji sedan zaprezentowano w 1994 roku na Międzynarodowych Targach Motoryzacyjnych w Poznaniu[38]. Spotkał się on z entuzjastycznym przyjęciem publiczności i w rezultacie skierowany został do produkcji seryjnej. Wersja produkcyjna, montowana w latach 1996–1997, znacznie różniła się od prototypu[38]. Różnica polegała na większej o prawie 20% sztywności nadwozia, większym bagażniku, lepszym wygłuszeniu kabiny pasażerskiej, kształcie tylnej półki oraz podsufitki[39]. Zmieniono także szereg detali w kabinie pasażerskiej, kształt tylnych lamp oraz położenie tylnych amortyzatorów[39]. W Atu seryjnie montowano układ hamulcowy firmy Lucas. Model dostępny był z silnikami 1.6 GLI, 1.4 GLI 16v oraz 1.9 GLD[39]. W 1997 został zastąpiony modelem Atu Plus[39].

[edytuj] Daewoo-FSO Polonez Caro Plus (MR'97)

Daewoo-FSO Polonez Caro Plus
Daewoo-FSO Polonez Caro Plus MR'97
Daewoo-FSO Polonez Caro Plus MR'97
Inne nazwy Daewoo Polonez Caro Plus
Producent Daewoo-FSO
Premiera 21 marca 1997
Okres produkcji 1 kwietnia 1997 – 22 kwietnia 2002
Miejsce produkcji  Polska, Warszawa
Poprzednik FSO Polonez Caro
Dane techniczne
Segment C
Typy nadwozia 5-drzwiowy hatchback
4-drzwiowy sedan (Atu Plus)
2-drzwiowy pick-up (Truck Plus)
4-drzwiowy pick-up (Truck Plus)
5-drzwiowe kombi (Kombi)
5-drzwiowy van (Cargo Plus)
Silniki R4 K16 MPI 1,4 l
R4 GLI 1,6 l
R4 MPI 1,6 l
R4 XUD9A 1,9 l diesel
Skrzynia biegów 5-biegowa manualna
Rodzaj napędu tylny
Długość 4369 mm[40]
Szerokość 1650 mm[40]
Wysokość 1420 mm[40]
Rozstaw osi 2509,6 mm[40]
Masa własna 1120–1160 kg[40]
Poj. zbiornika paliwa 45 litrów
Dane dodatkowe
Pokrewne Daewoo-FSO Polonez Atu Plus
Daewoo-FSO Polonez Kombi
Konkurencja Dacia SupeRNova
Fiat Brava
Daewoo Lanos
Renault Mégane I
Škoda Felicia II
Zastava Yugo Florida
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Daewoo-FSO Polonez Caro Plus – tył pojazdu
Daewoo-FSO Polonez Caro Plus – widok z profilu
Konsola centralna wersji „Plus” z układem klimatyzacji
Zubożona wersja Poloneza Caro Plus 1.6 GLI.

W kwietniu 1997 roku do produkcji trafił Polonez Caro Plus zmodernizowany zgodnie z linią „Plus”. Różnił się on przede wszystkim nową deską rozdzielczą, lakierowanymi zderzakami, czy nowym typem jednopunktowego wtrysku Bosch[41]. Wprowadzono także standardowo hydrauliczne wspomaganie kierownicy (wcześniej oferowane w opcji). W zawieszeniu zmieniono geometrię przednich kół aby poprawić ich przyczepność, a w zawieszeniu tylnym zastosowano ukośne amortyzatory na miejsce prostych co pozwoliło zwiększyć pojemność bagażnika. W silnikach OHV zastosowano również hydrauliczne popychacze zaworowe[41]. Zmodernizowano układ przewietrzania wnętrza, który zapewniał cichszą pracę dmuchawy, dokładniejszą regulację temperatury powietrza, realizację funkcji „obiegu wewnętrznego”, oraz współpracę z układem klimatyzacji (opcja). W wyposażeniu standardowym znalazł się także kontroler przepalenia żarówek świateł zewnętrznych, kontrolujący także przepalenie którejkolwiek z żarówek holowanej przyczepy. Wycieraczka szyby tylnej (w modelu Caro Plus) została wzbogacona o tryb programowanej pracy czasowej (praca co 15 sekund), oraz automatyczne osuszanie szyby po użyciu spryskiwacza. Instalacja elektryczna wersji „Plus” przewidywała również podłączenie elektrycznie podgrzewanych foteli przednich. Jako opcję w wersjach z silnikami GLi oferowano także instalację LPG, kompletowaną na zlecenie FSO przez firmę Bedini. Butla LPG montowana była w miejscu koła zapasowego.

Od kwietnia 1998 roku montowano do silników 1.6 wtrysk wielopunktowy Delphi (oznaczenie GSi), równolegle z wtryskiem jednopunktowym (GLi). Pierwszy z silników osiągał moc maksymalną 84 KM, drugi 76 KM[41]. Samochód otrzymał nowe zamki drzwi oraz jeden kluczyk do zapłonu i drzwi[41]. Na wyposażeniu standardowym samochodu z silnikiem GSi znalazł się także immobiliser transponderowy firmy Megamos, powiązany i elektronicznie „sparowany” z komputerem sterującym pracą silnika. Dzięki dużej integracji tego systemu bezpieczeństwa z systemem wtrysku paliwa, stanowił on bardzo skuteczne zabezpieczenie samochodu przed kradzieżą. W 1998 przeprowadzono modernizację skrzyni biegów: zredukowano masę części wirujących, poprawiono kąty daszkowania zębów oraz zmniejszono luzy. Wprowadzone zmiany ułatwiały załączanie poszczególnych biegów[42].

W 1999 i 2000 roku, sprzedawana była zubożona wersja Poloneza Caro Plus. Cechowała się ona przede wszystkim brakiem wspomagania układu kierowniczego, poza tym nie posiadała przednich świateł przeciwmgłowych, obrotomierza, instalacji radiowej i oświetlenia bagażnika. Zewnętrznie samochody tej wersji różniły się brakiem lakierowanych zderzaków, listew bocznych, klamek oraz lusterek. Wersja ta oferowana była wyłącznie z silnikiem 1.6 GLI. Wyprodukowano około 400 egzemplarzy Poloneza w tej kompletacji.

Polonez Caro Plus oraz Atu Plus, od początku produkcji oferowany był z silnikiem Rovera o pojemności 1.4, 16-zaworowej głowicy i mocy 103 KM (oznaczenie GTI). Egzemplarze z tą jednostką napędową, posiadały most napędowy o zmienionym przełożeniu przekładni głównej (10/43), dzięki czemu samochód przyspieszał jeszcze żwawiej, choć tracił na prędkości maksymalnej. Polonezy z tą jednostką napędową nie posiadały wspomagania układu kierowniczego. Ostatnie egzemplarze Poloneza Plusa z tym silnikiem, opuściły fabrykę w pierwszych miesiącach roku 1998, posiadały one już zmodernizowane klamki zewnętrzne, dostępne od kwietnia tegoż roku.

Wersje z silnikami 1.6 GLI/GSI mogły osiągnąć prędkości maksymalne odpowiednio 150 km/h i 155km/h, przyspieszenie 0–100 km/h zajmowało przy tym 15,2 s w przypadku wersji GLI, bądź 14,7 s w wersji GSI/MPI[43]. Średnie zużycie paliwa w cyklu miejskim wynosiło odpowiednio dla GLI 11,1 l/100 km[44], dla MPI 10,6 l/100 km.

[edytuj] Dane techniczne

Wersja Silnik Układ zasilania Średnica × skok tłoka St. sprężania Moc maksymalna Maks. moment obrotowy 0-100 km/h V-max
1.4 MPi/GTi 16v[45] R4 1,4 l (1398 cm³), DOHC wielopunktowy wtrysk paliwa 75 mm x 79 mm 10:1 103 KM (76 kW) przy 6000 obr./min 127 N•m przy 5000 obr./min 11,9 s 160 km/h[29]
1.6 GLi[44] R4 1,6 l (1598 cm³), OHV jednopunktowy wtrysk paliwa 80 mm x 79,5 mm 9,5:1 76 KM (56 kW) przy 5000 obr./min 121 N•m przy 3600 obr./min 15,2 s[43] 150 km/h[43]
1.6 GSi[44] R4 1,6 l (1598 cm³), OHV wielopunktowy wtrysk paliwa 80 mm x 79,5 mm 9,5:1 84 KM (62 kW) przy 5000 obr./min 130 N•m przy 3800 obr./min 14,7 s[43] 155 km/h[43]
Daewoo-FSO Polonez Atu Plus
Daewoo-FSO Polonez Kombi
Zestaw wskaźników – Polonez Caro/Atu/Truck Plus, Kombi

[edytuj] Atu Plus

Information icon.svg Osobny artykuł: FSO Polonez Atu.

Była to wersja sedan Poloneza, produkowana w latach 1997–2002. Zmianom zostało poddane wnętrze pojazdu, zderzaki (malowane pod kolor nadwozia), zaczęto montować seryjnie hydrauliczne wspomaganie kierownicy. W późniejszym okresie produkcji zmieniono również paletę silników. Produkcję zawieszono w 2002 roku.

[edytuj] Kombi

Information icon.svg Osobny artykuł: Daewoo-FSO Polonez Kombi.

Pierwsze prototypy Poloneza z nadwoziem typu kombi zaprezentowano na Międzynarodowych Targach Motoryzacyjnych w Poznaniu w 1994[46]. Samochód zaprezentowano wówczas w dwóch wersjach[46]. Montaż Poloneza Kombi rozpoczęto 15 kwietnia 1999 i trwał on do roku 2002[46][47]. Dostępny był również wariant Van, który można było zarejestrować jako samochód ciężarowy. Kombi napędzane było silnikiem 1.6 MPi o mocy 84 KM. Razem z modelem kombi wprowadzono kilka kosmetycznych zmian również w pozostałych wersjach, m.in. nowe podłokietniki z przodu, nowa kierownica (tylko w Kombi i Truck Plus), nowy wzór tapicerki, drobne zmiany w zestawie wskaźników (cyfry oznaczające temperaturę i poziom paliwa trafiły na zewnątrz wskaźnika)[46][47]. W tylnym zawieszeniu zastosowano resory o trzech piórach[47] i stabilizator. Prędkość maksymalna wynosiła 150 km/h, średnie spalanie w cyklu miejskim około 12l/100 km[48]. Jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, że był to model najbardziej wyciszony wewnątrz ze wszystkich Polonezów.

[edytuj] Lista dostępnych kolorów nadwozia

Konsola boczna Poloneza Caro Plus z elektryczną regulacją lusterek oraz podgrzewanymi fotelami przednimi

W opracowaniu o:[49]

[edytuj] Zawieszenie produkcji

Z dniem 22 kwietnia 2002 roku produkcję zawieszono, ale ostatecznie zakończono ją, gdy pozbyto się wszystkich wytłoczników niezbędnych do produkcji tego auta (płyty podłogowej, boków nadwozia).

[edytuj] Szczegółowe dane techniczne

Silnik 1.5 GLE w Polonezie Caro z 1994 roku przystosowany do pracy na LPG
Silnik 1.6 GLE z 1994 roku, zdemontowany filtr powietrza wraz z obudową oraz kopułka aparatu zapłonowego

[edytuj] Odbiór

Samochód krytykowany był głównie za słabe i przestarzałe silniki (OHV 1.5 i 1.6), których korzenie sięgały lat 50. XX wieku[51][7][1]. Słabą ich stroną była kultura pracy, poziom hałasu, duże zużycie paliwa oraz mała elastyczność[7]. Poniżej przeciętnej oceniono także ich trwałość, zdarzało się, że egzemplarze o przebiegu kilkudziesięciu tysięcy kilometrów wymagały generalnego remontu[7]. Samochód krytykowany był także za uciążliwe drobne awarie uniemożliwiające jazdę (m.in. problemy z instalacją elektryczną – cewki[52]), częste wycieki z silnika i skrzyni biegów[53][52] oraz łatwo korodujące nadwozie, czego przyczyną była niska jakość stosowanych lakierów oraz złego przygotowania blachy poszycia nadwozia[51][52][7][53]. Kłopotów przysparzał także hałasujący układ rozrządu – zawory wymagały częstej regulacji luzu (objawem był charakterystyczny klekot silnika), problem został rozwiązany dopiero w 1997 roku, kiedy zaczęto stosować hydraulicznie sterowane popychacze zaworowe[52]. Kolejnym mankamentem był układ przeniesienia napędu – często zdarzające się wycieki z mostu napędowego, niska była też jego trwałość (stąd charakterystyczne „wycie”), niską trwałością charakteryzowały się też przeguby krzyżakowe[54][52]. Słabą stroną Poloneza były do roku 1995 także hamulce, w tym hamulec postojowy, które pochodziły z Polskiego Fiata 125p. Były one za słabe do cięższego o prawie 100 kg samochodu, często również zapiekały się tylne zaciski[7]. Newralgicznym punktem konstrukcji były także końcówki drążków kierowniczych oraz zawieszenie – było zbyt miękkie przez co samochód wykazywał tendencję do „nurkowania” podczas gwałtownego hamowania[7]. Archaiczne było także tylne zawieszenie oparte na resorach piórowych, układ zawieszenia przygotowany został z myślą o drogach gorszej jakości, przez co samochód krytykowany był na rynkach zachodnioeuropejskich za złe właściwości trakcyjne na dobrych jakościowo nawierzchniach[51]. Bagażnik w wersji hatchback miał pojemność około 330 litrów, przestrzeń ładunkowa była jednak dość płytka przez co nie można było w pełni wykorzystać stosunkowo dużej objętości[12]. Wadą pierwszych generacji Poloneza był brak składanej tylnej kanapy[51]. Na początku lat 90. pojawiło się na liście dodatkowego wyposażenia wspomaganie kierownicy, co pozwalało rozwiązać problem ciężkiej pracy koła kierownicy[7][55].

Zaletami modelu były: niska cena części zamiennych i zakupu samochodu, łatwość napraw i serwisowania, stosunkowo niskie koszty utrzymania oraz przestronne wnętrze[52][7][53][5][1]. Dość pozytywne oceny zebrała wersja z silnikiem wysokoprężnym. Dzięki jego zastosowaniu wyeliminowano znaczną część mankamentów układu napędowego, przede wszystkim wysokie spalanie, spadły jednak także osiągi[56].

Ostatnia generacja Poloneza, Plus, krytykowana była za mocno przestarzałą już konstrukcję[57]. Dzięki pomocy Daewoo samochody były jakościowo lepiej wykończone[30]. Samochód pomimo sporych jak na swój segment wymiarów nadwozia charakteryzował się małą ilością miejsca dla pasażerów na tylnej kanapie. Nowego Poloneza chwalono także za szeroką gamę wersji nadwozia, mimo to nawet opcjonalnie nie można było zamówić systemu ABS czy też poduszek powietrznych[57]. Właściwości jezdne na tle rywali z segmentu wypadały mocno poniżej przeciętnej, samochód ciężko prowadził się przy wyższych prędkościach na krętych drogach – głównie za sprawą archaicznie rozwiązanej konstrukcji zawieszenia, która niewiele zmieniła się przez cały okres produkcji Poloneza[57].

Jeremy Clarkson w swoim filmie motoryzacyjnym Apocalypse Clarkson testując FSO Poloneza w wersji eksportowej (Leisure), wyraził niepochlebną opinię na jego temat. Skrytykował właściwości jezdne, „kolosalną podsterowność” oraz słaby silnik.

Ten samochód jest beznadziejny, każda jego część jest okropna. (...) Nie podoba mi się nawet jego wygląd[58]. .

[edytuj] Wersje użytkowe

Daewoo-FSO Polonez Truck Plus w wersji DC

Polonez produkowany był w dwóch wersjach użytkowych: Cargo oraz Truck.

[edytuj] FSO Polonez Truck

Information icon.svg Osobny artykuł: FSO Polonez Truck.

Prace nad następcą Fiata 125p pick-up ruszyły na początku lat 80, nowy pojazd miał opierać się na Polonezie[59]. Planowo nowy model miał mieć ładowność 1000 kg[59]. W konstrukcji nadwozia wykorzystano drzwi boczne z wersji Coupe, były one szersze od standardowych przez co ułatwiały wsiadanie[59]. Do napędu użyto silników z osobowych wersji Poloneza. W roku 1992 nastąpiło rozszerzenie oferty modeli, LB (Long Bad) oraz DC (Double Cab). Pierwszy z nich miał o pół metra dłuższą przestrzeń ładunkową, drugi pięcioosobową kabinę pasażerską[59]. W późniejszym czasie uruchomiono produkcję wersji ROY, była to odpowiedź na duże zainteresowanie Truckiem DC. ROY posiadał czterodrzwiową kabinę pasażerską przejętą w całości z osobowego Poloneza[59]. W czerwcu 2002 roku zawieszono produkcję tego modelu, by ponownie uruchomić ją w listopadzie[60]. Po raz drugi produkcja została wznowiona w marcu 2003 roku, powstało wówczas 288 samochodów[61].

[edytuj] FSO Polonez Cargo/Cargo Plus

Information icon.svg Osobny artykuł: FSO Polonez Cargo.

Polonez Cargo był to lekki samochód dostawczy oraz sanitarka bazujące na samochodzie osobowym Polonez Caro produkowane w latach 1993–2001. Bazował on na Polonezie Caro MR'93, w założeniu miał to być samochód osobowo-towarowy[62]. Nadwozie zostało wykonane z metalu oraz tworzyw sztucznych[62]. Do napędu służyły silniki 1.6 GLE, 1.6 GLI oraz 1.9 GLD[62].

[edytuj] Wersje specjalne

FSO Polonez Cargo FSO-ZTS Grójec – ambulans
Daewoo-FSO Polonez Caro Plus – radiowóz
Daewoo-FSO Polonez Caro Plus straży pożarnej

[edytuj] Sanitarka

Sanitarka opracowana na bazie Poloneza Cargo i Cargo Plus różniła się od wersji cywilnej wielofunkcyjnej światłami alarmowymi na dachu, tylnymi szybami oraz wyposażeniem wnętrza. Kolor nadwozia dostosowany został do przepisów międzynarodowych[10]. W samochodzie montowano wyłącznie silnik 1600 CB, pozwalał on na osiągnięcie prędkości maksymalnej 140 km/h i przyspieszenie 0–100 km/h w 15,5s[63]. Masa własna samochodu wynosiła 1190 kg[63].

[edytuj] Radiowóz

Pierwsze milicyjne Polonezy z lat 70. i 80. miały silniki 2.0 DOHC Fiata[44]. Później stosowano także silniki 1.5 Turbo, 2.0 SOHC Forda, a także 1.6 OHV (również wersje ze sportowymi wałkami rozrządu oraz rozwiercone do 1,8 l). Używano również samochodów z silnikami 1.4 i 1.6 DOHC 16v Rovera[64]. Wnętrza milicyjnych, a następnie policyjnych polonezów były przystosowane do wymogów związanych ze służba patrolową. Oprócz policyjnej radiostacji, od której wzięła się nazwa radiowóz i niebieskiej lampy sygnalizacyjno-ostrzegawczej zamocowanej na dachu, tylna kanapa była pokryta wytrzymałym i łatwym do utrzymania w czystości skajem, często dodatkowo mocowano pomiędzy przednimi fotelami, a tylną kanapą szybę z przezroczystego pleksiglasu, która miała uniemożliwić zatrzymanemu atakowanie kierowcy podczas jazdy, co mogłoby doprowadzić do wypadku. Do połowy roku 2009 wycofane zostały wszystkie Polonezy służące w polskiej policji, następcą został Kia cee'd[44].

[edytuj] Straż pożarna

Powstała wersja Poloneza Trucka przygotowana specjalnie dla Ratownictwa Drogowego. Była ona produkowana w latach 80. i 90. XX wieku dla straży pożarnej, za słupkiem przednich drzwi znajdował się obszerny przedział na sprzęt typu: nożyco-rozpierak, piła do stali i drewna, gaśnice, zestaw pierwszej pomocy i agregat prądotwórczy. Półki zasuwane były metalowymi żaluzjami. W straży pożarnej używane były także osobowe Polonezy jako pojazdy operacyjne do transportu strażaków i kadry dowódczej na miejsce zdarzenia[65].


[edytuj] Wersje wyczynowe

Replika FSO Poloneza 2000 gr. 2
FSO Polonez 2500 Racing „Stratopolonez” w warszawskim Muzeum Przemysłu

Powstały także wersje wyczynowe Poloneza, a były to:


[edytuj] Prototypy

FSO Polonez Van w wersji sanitarka

[edytuj] Poziom produkcji

Rok Produkcja Rok Produkcja Rok Produkcja Rok Produkcja Rok Produkcja
1978 3 506 1983 26 743 1988 51 665 1993 69 659 1998 30 041
1979 21 190 1984 29 367 1989 56 800 1994 86 870 1999 13 273
1980 32 220 1985 30 771 1990 52 016 1995 69 802 2000 8 975
1981 20 624 1986 34 520 1991 34 034 1996 63 439 2001 3 163
1982 18 641 1987 39 846 1992 75 338 1997 48 431 2002 83

Powyższe dane[76] nie obejmują wersji użytkowych – Poloneza Truck oraz vanów Polonez Cargo.

[edytuj] Sprzedaż

Rok Sprzedaż Rok Sprzedaż Rok Sprzedaż Rok Sprzedaż Rok Sprzedaż
1978  ? 1983  ? 1988  ? 1993  ? 1998 27 940
1979  ? 1984  ? 1989  ? 1994 84 022 1999 18 891
1980  ? 1985  ? 1990  ? 1995 68 993 2000 10 339
1981  ? 1986  ? 1991  ? 1996 59 566 2001 3 285
1982  ? 1987  ? 1992  ? 1997 50 000[77] 2002 1 107

[edytuj] Eksport

FSO Polonez MR'87 w Utrechcie (Holandia)
FSO Polonez MR'87 w Lahti (Finlandia)

[edytuj] 1978–1991

Stosunkowo bogate wyposażenie oraz wysoki stopień bezpieczeństwa sprawiły, że od początku produkcji Polonez cieszył się dużym zainteresowaniem w krajach Europy Zachodniej. Świadczy o tym wysoki poziom eksportu. Polonez był eksportowany do większości państw świata[78]. Największa ich liczba została wysyłana do Chin, Wielkiej Brytanii, Francji, a także Egiptu, w którym był montowany przez firmę Nasr[78]. Samochód ten miał być eksportowany także do USA jednakże ze względu na wycofanie się z silników DOHC, plan zarzucono po dostarczeniu kilku egzemplarzy testowych. Przedstawione poniżej zestawienie obejmuje tylko część państw do których Polonez był eksportowany w największej liczbie[78].

kraj liczba sztuk wyeksportowanych
 Chińska Republika Ludowa 41 335
 Wielka Brytania 29 705
 Egipt 17 134
 Francja 15 009
 Jugosławia 8540
 Dania 5413
 Holandia 5248
 Belgia 4261
 Finlandia 4093
 Hiszpania 3916
 RFN 3445
 Syria 1245
 Grecja 1115
 Kolumbia 903

[edytuj] 1992–1997

FSO Polonez Caro w Santa Rosa, La Pampa, Argentyna.

W 1992 roku rozpoczęto eksport Polonezów Caro pod nazwą FSO Prima (Holandia)[79] i FSO Caro (Francja, Wielka Brytania). Eksportowe wersje Poloneza wyposażone były w silniki 1.6 z jednopunktowym wtryskiem paliwa, 1.4 produkcji firmy Rover oraz dieslem 1.9[79]. Na rynku holenderskim auto występowało w dwóch wersjach wyposażeniowych SLXi i GLXi (GLI 16V dla silnika 1.4), diesel występował w wersji GLD odpowiadającej wyposażeniem kompletacji SLXi. W czerwcu 1997 roku eksport zatrzymano, jednak samochód był w sprzedaży do stycznia 1998[79].

Niektóre kraje do których eksportowany był FSO Polonez Caro:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Michał Kij: FSO Polonez – Niedoszły ambasador. 24-09-2005. [dostęp 09-08-2009].
  2. 2,0 2,1 2,2 Andrzej Glajzer. Dostojny jubilat. „auto Technika motoryzacyjna”, maj 2008. [dostęp 09-08-2009]. 
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 Włodzimierz Bukowski: Samochody PRLu. Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2009, s. 20-21. ISBN 978-83-61253-47-1. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Adam Zakrzewski: Auto-Moto PRL. Warszawa: Demart SA, 2010, s. 254. ISBN 978-83-7427-484-5. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Mariusz Kamiński. Polonez – Samochód marzeń dla polskich rodzin. „Auto Świat”, 12-02-2007. [dostęp 09-08-2009]. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Adam Włodarz. Polonez 1.5 X Coupé. „Auto Świat”, 08-05-2006. [dostęp 08-08-2009]. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 7,8 7,9 Marcin Klonowski. FSO Polonez Caro – Znikający punkt. „Auto Świat”, 2000. [dostęp 09-08-2009]. 
  8. 8,0 8,1 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 277. ISBN 83-206-1297-7. 
  9. Zubożone, ale nie dla ubogich. „Motor”. 1499, s. 6-7, 18 stycznia 1981. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 9. ISBN 83-206-1297-7. 
  11. 11,0 11,1 11,2 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 22. ISBN 83-206-1297-7. 
  12. 12,0 12,1 Piotr Burchard: Polonez Caro Plus 1.6 GSI, Skoda Felicia 1.3 LX – Pieniądze nie są najważniejsze?. 28-02-2001. [dostęp 09-08-2009].
  13. 1978 FSO Polonez 1500 [B01 in „07, zglos sie, 1976-1987”] (ang.). [dostęp 2010-07-06].
  14. Ranking 10. najbardziej kultowych klasyków!. W: Auto Świat [on-line]. 2009-10-19. [dostęp 2010-07-07].
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Eksploatacja Naprawa. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1987, s. 31-34. ISBN 83-206-0422-2. 
  16. 16,0 16,1 Folder FSO Polonez 2.0 D Turbo.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 17,5 17,6 17,7 17,8 Samochody Świata 1991.
  18. Sławomir Kaleta. Modernizacja Poloneza. „Fakty – magazyn załogi FSO”. 1830, s. 2-3, 12 maja 1989. Warszawa: FSO. 
  19. 19,0 19,1 Biuletyn reklamowy FSO, tylna okładka AUTO 1'91.
  20. 20,00 20,01 20,02 20,03 20,04 20,05 20,06 20,07 20,08 20,09 20,10 20,11 20,12 20,13 20,14 20,15 20,16 20,17 FSO Polonez 1.5/1.6 – 1.5i/1.6i – 1.9 D – Instrukcja obsługi. 
  21. polskie-auta.pl: Narodziny caro. [dostęp 09-08-2009].
  22. 22,00 22,01 22,02 22,03 22,04 22,05 22,06 22,07 22,08 22,09 22,10 22,11 polskie-auta.pl: Wielka modernizacja.
  23. 23,0 23,1 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 338. ISBN 83-206-1297-7. 
  24. 24,0 24,1 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 333. ISBN 83-206-1297-7. 
  25. emetro.pl: Piłkarz, fotograf, doradca. [dostęp 05-03-2010].
  26. Folder reklamowy FSO Polonez Caro. [dostęp 05-03-2010].
  27. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 358. ISBN 83-206-1297-7. 
  28. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999. ISBN 83-206-1297-7 strony=355. 
  29. 29,0 29,1 29,2 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 357. ISBN 83-206-1297-7. 
  30. 30,0 30,1 Marcin Matus. Na miarę swej osobowości. „Auto Świat”, s. 46, 2005-03-14. [dostęp 2010-07-07]. 
  31. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 13. ISBN 83-206-1297-7. 
  32. 32,0 32,1 32,2 32,3 32,4 32,5 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 37. ISBN 83-206-1297-7. 
  33. 33,0 33,1 Wersja z katalizatorem.
  34. 34,0 34,1 Wersja bez katalizatora.
  35. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 360. ISBN 83-206-1297-7. 
  36. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 334. ISBN 83-206-1297-7. 
  37. 37,0 37,1 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 20-21. ISBN 83-206-1297-7. 
  38. 38,0 38,1 polskie-auta.pl: Prototyp Poloneza Atu (Caro Sedan). [dostęp 09-08-2009].
  39. 39,0 39,1 39,2 39,3 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 385. ISBN 83-206-1297-7. 
  40. 40,0 40,1 40,2 40,3 40,4 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 409. ISBN 83-206-1297-7. 
  41. 41,0 41,1 41,2 41,3 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 406. ISBN 83-206-1297-7. 
  42. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 141. ISBN 83-206-1297-7. 
  43. 43,0 43,1 43,2 43,3 43,4 Katalog „Samochody Świata 2003”. ISSN 1234-8198.
  44. 44,0 44,1 44,2 44,3 44,4 FSO S.A.: Polonez (pol.). [dostęp 06-06-2010].
  45. Tygodnik Motor nr 6/2006, Polonez Atu Plus – „Nadal ma atuty”. ISSN 0580-0447.
  46. 46,0 46,1 46,2 46,3 polskie-auta.pl: Ostatnia wersja. [dostęp 09-08-2009].
  47. 47,0 47,1 47,2 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 437. ISBN 83-206-1297-7. 
  48. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 440. ISBN 83-206-1297-7. 
  49. Polonez – Kolorystyka. W: fso-sa.com.pl [on-line]. [dostęp 11-04-2010].
  50. 50,0 50,1 50,2 50,3 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 21. ISBN 83-206-1297-7. 
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 Craig Cheetham: World’s Worst Cars. The Rosen Publishing Group, s. 30-31. 1404218440, 9781404218444. 
  52. 52,0 52,1 52,2 52,3 52,4 52,5 FSO Polonez Caro (1993-2002) (pol.). W: Auto Świat [on-line]. [dostęp 03-05-2010].
  53. 53,0 53,1 53,2 FSO Polonez Caro. „Auto Świat”, 23-02-2009. 
  54. Uciążliwe usterki w FSO Polonez (pol.). W: autocentrum.pl [on-line]. [dostęp 03-05-2010].
  55. Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 34. ISBN 83-206-1297-7. 
  56. Polonez z francuskim sercem. „Auto Świat”, 20-03-2002. [dostęp 09-08-2009]. 
  57. 57,0 57,1 57,2 http://www.auto-swiat.pl/wydania,Czy-warto-sporo-doplacic-,5903,1.html. „Auto Świat”, s. 40, 2003-04-02. [dostęp 2010-07-07]. 
  58. dziennik.pl: Top Gear testuje... poloneza.. [dostęp 09-08-2009].
  59. 59,0 59,1 59,2 59,3 59,4 polskie-auta.pl: Polonez Truck. [dostęp 10-08-2009].
  60. Grzegorz Hilarecki: Poloneza czas zacząć. Admoto, 10 grudnia 2002. [dostęp 12 czerwca 2009].
  61. Grzegorz Hilarecki: Polonez Truck od nowa?. Admoto, 16 marca 2003. [dostęp 12 czerwca 2009].
  62. 62,0 62,1 62,2 polskie-auta.pl: Polonez Cargo. [dostęp 10-08-2009].
  63. 63,0 63,1 Edward Morawski: POLONEZ Budowa Naprawa Eksploatacja. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o., 1999, s. 23. ISBN 83-206-1297-7. 
  64. wiadomosci.wp.p: W policji zostały już tylko 4 polonezy. 2009-07-06. [dostęp 09-08-2009].
  65. motofakty.pl: 30 lat Poloneza. 26.05.2008. [dostęp 05-03-2010].
  66. 66,0 66,1 Auto Świat nr 51 – Legendy Motoryzacji: Polskie Samochody Wyścigowe.
  67. StratoPolonez. [dostęp 10-08-2009].
  68. 68,0 68,1 68,2 Folder reklamowy FSO „Sportowy Polonez na torze wyścigowym...”.
  69. Tygodnik Motor” (Kulisy Polskiej Motoryzacji) nr 14/2007 na podstawie materiałów otrzymanych od producenta, montowni, przedstawicielstw.
  70. polskie-auta.pl: Terenowy Polonez Analog. [dostęp 10-08-2009].
  71. polskie-auta.pl: Polonez z aktywnym zawieszeniem. [dostęp 10-08-2009].
  72. 72,0 72,1 72,2 72,3 polskie-auta.pl: Limuzyna – najwięcej drzwi w historii !. [dostęp 10-08-2009].
  73. polskie-auta.pl: Polonez 3 osiowy. [dostęp 10-09-2009].
  74. polskie-auta.pl: Polonez i 125p w jednym. [dostęp 10-08-2009].
  75. polskie-auta.pl: Polonezem na wakacje. [dostęp 10-08-2009].
  76. Zbigniew Boniewski: ...Jest u nas fabryka w Warszawie... Opowieść o FSO. Warszawa: Daewoo-FSO Motor Sp. z.o.o., 1999, s. 154. ISBN 83-909310-0-1.  A także z czasopism: AUTO – Technika Motoryzacyjna, nr 5/1991, 4/1992, 5/1993, 5/1994, 4/1995, 4/1996, 4/1997, 3/1998, 3/1999, 3/2000 na podstawie materiałów otrzymanych od producentów, montowni, przedstawicielstw. „Tygodnik Motor” nr 14/2001 na podstawie materiałów otrzymanych od producentów, montowni, przedstawicielstw (dla lat: 1999, 2000). „Tygodnik Motor” nr 24/2002 na podstawie materiałów otrzymanych od producentów, montowni, przedstawicielstw (dla lat: 2000, 2001). Artykuły te zawierają również dane o sprzedaży Poloneza w latach 1994-2001.
  77. Dane przybliżone.
  78. 78,0 78,1 78,2 klub FSO: Eksport Poloneza w latach 1978 – II 1990. [dostęp 10-08-2009].
  79. 79,0 79,1 79,2 autoweek.nl: Test FSO Prima. [dostęp 10-08-2009].

[edytuj] Bibliografia


[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=FSO_Polonez&oldid=31444775
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty