Faszyzm klerykalny

Faszyzm klerykalny lub klerofaszyzm – nazwa nadawana ideologiom, ruchom społecznym lub ustrojom, łączącym elementy faszyzmu i fundamentalizmu religijnego. Termin ten nie jest powszechnie przyjęty wśród politologów i historyków.

Nazwa powstała podobno w 1922 roku - terminem "clerico fascisti" określano włoskich katolików, opowiadających się za syntezą faszyzmu i katolicyzmu. Innego zdania jest Jan Baszkiewicz, wg którego termin klero-faszyzmu pojawił się oryginalnie w nauce amerykańskiej, dla określenie reżimu austriackiego z lat 1934-1938.

Niezależnie od faktycznej daty powstania, terminu używa się wobec różnych innych zjawisk łączących radykalizm religijny i faszyzm. Oba zjawiska miały być do siebie podobne (ze względu na nietolerancję, fanatyzm, populizm, czy ścisłe łączenie religii i polityki). Te podobieństwa miały umożliwiać syntezę, lub powodować upodabnianie się faszyzmu i fundamentalizmu religijnego do siebie (tzn. faszyzm przyjmuje formy quasi-religijne lub upolitycznia religię, a fundamentalizm religijny ulega faszyzacji).

Jako przykłady faszyzmu klerykalnego wymienia się, np. reżimy António Salazara w Portugalii, generała Franco w Hiszpanii, Engelberta Dollfußa w Austrii, Jozefa Tiso na Słowacji, oraz ruch Maurice'a Duplessisa w Quebecu. Współcześnie elementy faszyzmu klerykalnego mają występować w chrześcijańskim rekonstrukcjonizmie w Stanach Zjednoczonych, islamskim fundamentalizmie militarnym, czy różnych odmianach nacjonalizmu (np. Rashtriya Swayamsevak Sangh i Bharatiya Janata Party w Indiach).