Federalizm (europeistyka)

Federalistyczna koncepcja integracji na kontynencie europejskim - realizowana w oparciu o założenie, że przyczyną niepowodzeń i wielu konfliktów w Europie (w postaci wojen, konfliktów międzynarodowych/etnicznych/religijnych, problemów gospodarczych), jest istnienie suwerennej władzy na poziomie państwowym. W związku z tym - federaliści żądali ograniczenia niezależności narodowej państw na rzecz organów ponadpaństwowych.

Według federalistów rządy narodowe nie potrafiły już w XX w. zapewnić ludności wartości tj.: spokoju, wolności i dobrobytu. Dodatkowo, federaliści twierdzą, że w obliczu rosnących powiązań międzynarodowych, efektywne rozwiązywanie problemów społecznych a także gospodarczych w ramach jednego państwa jest awykonalne. To dlatego właśnie wg federalistów europejskich jedynym rozwiązaniem powyższej sytuacji jest unia narodów w obrębie federacji. Federalizm w wydaniu europejskim oznaczał w XX w. całkowitą przebudowę systemu państwowego w ponadpaństwowy. Wymagało to oczywiście długiego czasu. Dlatego też w tej kwestii pojawiły się różne stanowiska w obrębie federalizmu:

• pragmatyków - optujących za dłuższymi przemianami;
• federalistów radykalnych - którzy dążyli do szybkiego działania;
• federalistów konstytucyjnych - dążących do stworzenia federacji w drodze prawno-politycznej, poprzez podpisywanie przez poszczególne rządy państwowe aktów federalnych oraz
• zwolenników organizacji specjalnych (uważali oni, że znacznie osłabić suwerenność państwa powinno się przez powołanie dużej liczby wspólnot czy instytucji europejskich o dużych uprawnieniach ponadnarodowych i w różnych dziedzinach).

Federalizm w europejskim wydaniu był próbą pójścia o krok dalej, ponad aktualny stan prawno-polityczny, w kwestii politycznej organizacji społeczeństwa. Federalizm ten uznając państwo, za organ już niewystarczający, optował za utworzeniem tzw. władzy o stopień wyższej - europejskiego rządu federalnego. Taki europejski rząd miał być instytucją wszystkich Europejczyków, bez podziału na poszczególne państwa, lecz narody.