Ferdynand I Habsburg (cesarz austriacki)

Ferdynand I Habsburg z Bożej łaski cesarz Austrii, król Węgier, Czech, Lombardii i Wenecji, Chorwacji, Galicji i Lodomerii, etc. arcyksiążę Austrii, wielki książę Siedmiogrodu, prezydent Związku Niemieckiego, etc.
Cesarz Austrii
Okres panowania	od 2 marca 1835 do 2 grudnia 1848
Poprzednik	Franciszek I Habsburg
Następca	Franciszek Józef I
Król Węgier
Okres panowania	od 28 września 1830 do 2 grudnia 1848
Poprzednik	Franciszek I Habsburg
Następca	Franciszek Józef I
Król Czech
Okres panowania	od 2 marca 1835 do 2 grudnia 1848
Poprzednik	Franciszek I Habsburg
Następca	Franciszek Józef I
Król Galicji i Lodomerii
Okres panowania	od 2 marca 1835 do 2 grudnia 1848
Poprzednik	Franciszek I Habsburg
Następca	Franciszek Józef I
Dane biograficzne
Dynastia	Habsbursko-Lotaryńska
Urodzony	19 kwietnia 1793 Wiedeń
Zmarł	29 czerwca 1875 Praga
Ojciec	Franciszek II Habsburg
Matka	Maria Teresa Burbon-Sycylijska
Żona	Maria Anna Sabaudzka

Ferdynand I Habsburg-Lotaryński zwany Dobrotliwym (niem. Ferdinand I) (ur. 19 kwietnia 1793, zm. 29 czerwca 1875) – cesarz austriacki w latach 1835-1848, syn Franciszka I z dynastii Habsburgów. Ożeniony z Marią Anną, córką króla Sardynii Wiktora Emanuela I, pozostał bezdzietny.

W 1830 koronowany na króla Węgier jako Ferdynand V, w 1835 przejął po ojcu koronę Cesarstwa Austriackiego, Królestwa Lombardii i Wenecji oraz Królestwa Czeskiego. Był ostatnim koronowanym królem Czech. Z powodu upośledzenia umysłowego i epilepsji cesarz nie był sam w stanie rządzić swoim imperium. Ferdynand I nie został jednak ubezwłasnowolniony i oficjalnie sprawował rządy. Teatr odgrywany przez dwór miał, zgodnie z intencja Franciszka I, zapobiec utracie wiary w dynastię przez poddanych. Sprawami państwowymi kierowała rada regencyjna (niem. Geheime Staatskonferenz – Tajna Konferencja Państwowa) złożona z kilku ministrów i książąt-krwi. Główną rolę odgrywali w niej: przewodniczący arcyksiążę Ludwik Habsburg (stryj Ferdynanda), kanclerz i minister spraw zagranicznych książę Klemens Lothar von Metternich oraz minister stanu (czyli spraw wewnętrznych) hrabia Franz Anton von Kolovrat-Libštejnský. Do 1842 roku w radzie zasiadał także stroniący od polityki młodszy brat cesarza, arcyksiążę Franciszek Karol, którego syn Franciszek Józef miał potem, w wyniku rewolucji, objąć tron. Cesarz Ferdynand nie lubił Metternicha, jednak ufał mu w kwestiach politycznych i popierał większość jego działań, łącznie ze stanowczym tłumieniem buntów.

W obliczu wybuchu rewolucji 1848 roku (Wiosny Ludów), Ferdynand w marcu usunął Metternicha ze stanowiska, a w kwietniu zgodził się na nadanie konstytucji. W maju, w obawie przed agresją ludu wiedeńskiego, cesarz wraz dworem wyjechał do Innsbrucku. W końcu, za namową swojego nowego premiera księcia Felixa Schwarzenberga oraz cesarzowej Marii Anny Ferdynand I abdykował 2 grudnia na rzecz swojego bratanka Franciszka Józefa I, po czym opuścił Wiedeń. Resztę życia spędził w Pradze, mieszkając w tamtejszym zamku królewskim. Został pochowany w Krypcie Cesarskiej w Kościele Kapucynów w Wiedniu.

Pełna tytulatura

Ferdynand I, z Bożej łaski cesarz Austrii, król Węgier i Czech, piąty tego imienia, król Lombardii i Wenecji, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, Illyrii, Galicji i Lodomerii, król Jerozolimy, etc. arcyksiążę Austrii, wielki książę Toskanii, książę Lotaryngii, Styrii, Karyntii i Karnioli, wielki książę Siedmiogrodu, margrabia Moraw, książę Górnego i Dolnego Śląska, Modeny, Parmy, Piacenzy i Guastalli, Oświęcimia, Zatoru, Cieszyna, Friuli, Raguzy i Zadaru, uksiążęcony hrabia Habsburga, Tyrolu, Kyburga, Gorycji i Gradiszki, margrabia Górnych i Dolnych Łużyc oraz Istrii, hrabia Hohenems, Feldkirch, Bregentz, Sonnenbergu, etc. pan Triestu, Cattaro i Marchii Wendyjskiej, etc. prezydent Związku Niemieckiego, etc. etc.

Genealogia

Prapradziadkowie	Leopold Józef Lotaryński (1679-1729) ∞1689 Elżbieta Charlotta Orleańska (1676-1744)		cesarz rzymski Karol VI Habsburg (1685-1740) ∞1708 Elżbieta von Braunschweig-Wolfenbüttel (1691-1750)		król Hiszpanii Filip V Burbon (1683-1746) ∞1714 Elżbieta Farnese (1692-1766)		król Polski August III Sas (1696-1763) ∞1719 Maria Józefa Habsburżanka (1699-1757)
Pradziadkowie	cesarz rzymski Franciszek I Lotaryński (1708-1765) ∞ 1736 Maria Teresa Habsburg (1717-1780)				król Hiszpanii Karol III Burbon (1716-1788) ∞ 1738 Maria Amalia Wettyn (1724-1760)
Dziadkowie	cesarz rzymski Leopold II Habsburg (1747-1792) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– królowa Sycylii Maria Karolina Habsburg (1752-1814)			∞ 1765 –––––––––––––––––––– ∞ 1768		cesarzowa rzymska Maria Ludwika Burbon (1745-1792) –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– król Sycylii Ferdynand I Burbon (1751-1816)
Rodzice	cesarz Austrii Franciszek II Habsburg (1768-1835) ∞1790 Maria Teresa Burbon-Sycylijska (1772-1807)
Ferdynand I Habsburg (1793-1875), cesarz Austrii

Bibliografia

• J. Krasuski, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 2002. ISBN 83-04-04422-6
• M. Serwański, J. Dobosz (red.), Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002. ISBN 83-7177-118-5
• H. Wereszycki, Historia Austrii, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1986.
• M. Żywczyński, Historia Powszechna 1789-1870, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-11992-6

Poprzednik Franciszek I Habsburg

cesarz Austrii 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek I Habsburg

król Węgier 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek I Habsburg

król Czech 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek I Habsburg

król Galicji i Lodomerii 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek II Habsburg

Król Lombardii i Wenecji 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek I Habsburg

arcyksiążę Austrii 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik tytuł powstał

wielki książę Krakowa 1846-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek I Habsburg

wielki książę Siedmiogrodu 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek I Habsburg

głowa Domu Habsburskiego 1835-1848

Następca Franciszek Józef I

Poprzednik Franciszek II Habsburg

Prezydent Związku Niemieckiego 1835-1848

Następca Franciszek Józef I