Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Fluoksetyna | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | C17H18F3NO | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa molowa | 309,3 g/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | 54910-89-3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| PubChem | 3386[2] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| DrugBank | APRD00530[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ATC | N06 AB03 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Stosowanie w ciąży | kategoria C | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fluoksetyna – lek tymoleptyczny stosowany głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz obsesyjno-kompulsyjnych. Ponadto znalazła zastosowanie pomocnicze w leczeniu żarłoczności psychicznej (Bulimia nervosa)[3]. Należy do grupy SSRI – Selective Serotonin Reuptake Inhibitor – selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny.
Fluoksetyna stosowana jest w lecznictwie najczęściej w postaci chlorowodorku. Wprowadzona do lecznictwa w 1986 roku (Belgia). Jednak bardziej znana na świecie dopiero od 1988 roku. Jest oryginalnym lekiem amerykańskiej firmy farmaceutycznej Eli Lilly, która wprowadziła go na rynek pod nazwą handlową Prozac.
Lek należy do środków antydepresyjnych trzeciej generacji (SSRI – Selective Serotonin Reuptake Inhibitor). Pierwsza generacja to inhibitory MAO – obecnie rzadko stosowane w lecznictwie (tylko w przypadkach ciężkich, lekoopornych depresji), druga to trójcykliczne leki przeciwdepresyjne np. imipramina, amitryptylina, dezypramina, noksyptylina, doksepina oraz czterocykliczne leki przeciwdepresyjne np. maprotylina, mianseryna.
Spis treści |
Mechanizm działania farmakologicznego fluoksetyny (i innych leków z grupy SSRI) polega na hamowaniu zwrotnego wychwytu serotoniny (związku z grupy tryptamin) oraz w mniejszym stopniu katecholamin. Fluoksetyna jest metabolizowana w wątrobie do kilku metabolitów, w tym głównie do aktywnego metabolitu – norfluoksetyny. Działanie leku występuje po upływie co najmniej 2–4 tygodni leczenia i utrzymuje się do 5 tygodni (a po długotrwałym stosowaniu dużych dawek nawet jeszcze dłużej) po odstawieniu.
Dowiedziono, że fluoksetyna jest także antagonistą receptora 5-HT2C, co czyni z niej atypowy SSRI[4]. Poza leczeniem depresji jest stosowana w leczeniu natręctw.
Fluoksetyna jest metabolizowana głównie w wątrobie do aktywnej norfluoksetyny oraz wielu innych, niezidentyfikowanych metabolitów. Norfluoksetyna powstaje w procesie demetylacji czyli usunięcia grupy metylowej-CH3 z cząsteczki Fluoksetyny. Proces ten zachodzi z udziałem enzymu z rodziny cytochromu P450-CYP2D6. Z badań przeprowadzonych na zwierzętach wynika iż S-norfluoksetyna jest silnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny, a jej aktywność jest zasadniczo porównywalna do R i S-fluoksetyny. R-norfluoksetyna natomiast ma o wiele słabsze właściwości inhibujące. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki w postaci nieaktywnych metabolitów.
Fluoksetyny nie wolno zażywać równocześnie z inhibitorami MAO, niektórymi pochodnymi fenotiazyny, sibutraminą i niektórymi innymi lekami. Jednoczesne stosowanie fluoksetyny i preparatów zawierających wyciągi z dziurawca zwyczajnego(Hypericum perforatum) może spowodować nasilenie działania serotoninergiczne takie jak zespół serotoninowy, gdyż roślina ta ma antydepresyjne właściwości.
U niektórych pacjentów mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak: agresywne zachowania, ogólne osłabienie, gorączka, suchość w ustach, zaburzenia ze strony układu pokarmowego, podenerwowanie, bezsenność (z tego powodu nie powinna być stosowana wieczorem), bóle głowy, niepokój, nadmierne pocenie się, drżenie rąk, zmniejszenie łaknienia i spadek masy ciała, alergie, wysypka, obniżenie libido, zaburzenia widzenia (niewyraźne widzenie jak przy dużej wadzie wzroku). U pacjentów predysponowanych istnieje ryzyko wystąpienia zaburzeń mania/hipomania[5] oraz nasilenie epizodów rapid cycling[6]. Stwierdzono także przypadki wystąpienia orgazmu oraz nawet do kilku ziewnięć na minutę, nie połączonych z sennością[7]. Ze strony układu nerwowego mogą wystąpić zawroty głowy, uczucie ogólnego zmęczenia, przemijające zaburzenia ruchowe (skurcze mięśni, niepanowanie nad skurczami i rozkurczami mięśni dużych partii ciała, niezborność ruchów, drżenie, drgawki kloniczne mięśni, niepanowanie nad ruchem gałek ocznych), napady padaczkowe, niepokój psychoruchowy, omamy, dezorientacja, lęk i nerwowość, napady paniki. Działania niepożądane na ogół słabną lub mijają w miarę kontynuacji podawania fluoksetyny. Może także zaburzać zdolność do prowadzenia pojazdów oraz obsługi urządzeń mechanicznych.
Możliwe jest również wystąpienie PSSD.
Ze względu na rozgłos w mediach mówiący o właściwościach wyjątkowo poprawiających nastrój Prozac został przez niektórych okrzyknięty pigułką szczęścia[8][9].
Metaanaliza 35 badań klinicznych czterech leków antydepresyjnych (fluoksetyna, paroksetyna, nefazodon, wenlafaksyna) została opublikowana w lutym 2008. Te antydepresanty należące do trzech różnych grup farmakologicznych zostały poddane analizie łącznie i nie uwzględniono ich osobnego działania. Wykazano, że skuteczność antydepresantów względem placebo wzrasta wraz ze stopniem ciężkości depresji i ich skuteczność spełnia warunki istotności statystycznej, ale nie kryteria istotności klinicznej według National Institute for Health and Clinical Excellence[10]. Niektóre artykuły w prasie ("Mit prozaku"[11], "Prozak nie pomaga większości pacjentów chorującym na depresję"[12][13]) przedstawiały wyniki badań o skuteczności fluoksetyny jako odkrycie jej nieskutecznego działania. W następnym artykule autorzy metaanalizy stwierdzili, że "niestety w pierwszych doniesieniach w mediach często przedstawiano wyniki jako dowód, że "leki przeciwdepresyjne nie działają", co było niewłaściwą interpretacją naszych bardziej złożonych ustaleń"[14].
