Fluorowce

Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „halogen”. Zobacz też: "lampa halogenowa", potocznie nazywana halogenem.

Grupa →	17 VIIA
↓ Okres
2	9 F
3	17 Cl
4	35 Br
5	53 I
6	85 At
7	117 Uus

Fluorowce

Probówki zawierające kolejno od lewej:
Fluor, Chlor, Brom i Jod

Fluorowce (chlorowce, halogeny) – pierwiastki chemiczne 17 (dawn. VIIA lub VII głównej) grupy układu okresowego – są to fluor, chlor, brom, jod, astat oraz zsyntezowany w drugiej połowie 2009 roku^[1] ununseptium. Nazwa halogeny pochodzi od greckich słów "sól" i "tworzyć".

Fluorowce są pierwiastkami o wysokiej elektroujemności i dużej aktywności chemicznej. W stanie pierwiastkowym występują w formie dwuatomowych cząsteczek. W związkach chemicznych występują na stopniach utlenienia od -1 do +7. Do pełnego zapełnienia swojej powłoki walencyjnej potrzebują jednego elektronu, dlatego najczęściej tworzą jednoujemny anion. Ze związkami organicznymi wchodzą w reakcje addycji oraz podstawienia. Związki nieorganiczne fluorowców (w tym sole metali zawierające anion halogenkowy) oraz różne związki organiczne zawierające fluorowce noszą nazwę halogenków.

Temperatury topnienia i wrzenia fluorowców wzrastają wraz ze wzrostem ich liczby atomowej, czyli w dół układu okresowego. W warunkach normalnych fluor i chlor są gazami, brom jest cieczą, a jod i astat ciałami stałymi.

Z wodorem fluorowce tworzą w obecności światła halogenowodory:

fluor z wodorem reaguje w ciemności HF,
aby reakcja zaszła potrzebna jest duża ilość światła HCl i podobnie HBr,
HI powstanie poprzez dodatkowe ogrzanie substratów.

Roztwory wodne są mocnymi kwasami (z wyjątkiem HF, którego roztwór wodny jest słabym kwasem z powodu bardzo silnego wiązania między małymi atomami wodoru i fluoru).

Między sobą fluorowce łączą się tworząc związki międzyfluorowcowe (międzyhalogenowe), w których występują na różnych stopniach utlenienia (np. BrF₃, IF₅). Związki tego rodzaju są bardzo silnymi kwasami Lewisa i posiadają silne własności utleniające.

Wraz ze wzrostem liczby atomowej fluorowców maleje ich reaktywność i elektroujemność, a także moc oraz właściwości utleniające ich kwasów tlenowych:

HClO > HBrO > HIO,

Rosną natomiast właściwości redukujące oraz moc ich kwasów beztlenowych:

HF < HCl < HBr < HI

**Właściwości fizyczne fluorowców**
Fluorowiec	Masa atomowa [u]	Temperatura topnienia [K]	Temperatura wrzenia [K]	stan skupienia	Elektroujemność (wg. Paulinga)	Konfiguracja elektronowa (podkreślono elektrony walencyjne)
Fluor	19	53,53	85,03	gaz	3,98	[He] 2s²2p⁵
Chlor	35,5	171,6	239,11	gaz	3,16	[Ne] 3s²3p⁵
Brom	80	265,8	332,0	ciecz	2,96	[Ar] 4s²3d¹⁰4p⁵
Jod	127	396,85	457,4	ciało stałe	2,66	[Kr] 4d¹⁰5s²5p⁵
Astat	210	575	610	ciało stałe	2,2	[Xe] 4f¹⁴5d¹⁰6s²6p⁵

Związki z tlenem, wodorem oraz kwasy fluorowców^[2]
Fluorowiec	Związki z wodorem	Związki z tlenem	Kwasy tlenowe
Fluor	HF	OF₂, O₂F₂	HOF^[3]
Chlor	HCl	Cl₂O, Cl₂O₃^[4], ClO₂, Cl₂O₆, Cl₂O₇	HClO, HClO₂, HClO₃, HClO₄
Brom	HBr	Br₂O, BrO₂, BrO₃	HBrO, HBrO₃, HBrO₄^[5]
Jod	HI	I₂O₅	HIO, HIO₃
Astat	HAt		HAtO, HAtO₃^{[potrzebne źródło]}

Przypisy

↑ Protokół z 31 posiedzenia komitetu ds. fizyki jądrowej (ang.). jinr.ru. [dostęp 2010-10-31].
↑ Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Warszawa: PWN, 1981, s. 345-349. ISBN 83-01-02626-X.
↑ W. Poll, G. Pawelke, D. Mootz, E. H. Appelman. The Crystal Structure of Hypofluorous Acid: Chain Formation by O-H · · · O Hydrogen Bonds. „Angew. Chem. Int. Ed. Engl.”. 27 (3), s. 392–393, 1988. doi:10.1002/anie.198803921.
↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 83^th. Boca Raton: CRC Press, 2003, s. 4-18.
↑ Evan H. Appelman. Perbromic acid and perbromates: synthesis and some properties. „Inorganic Chemistry”. 8, s. 223, 1969. doi:10.1021/ic50072a008.

[edytuj] Zobacz też

[0] Protokół z 31 posiedzenia komitetu ds. fizyki jądrowej (ang.). jinr.ru. [dostęp 2010-10-31].

[Bielanski_1981-1] Adam Bielański: Chemia ogólna i nieorganiczna. Warszawa: PWN, 1981, s. 345-349. ISBN 83-01-02626-X.

[2] W. Poll, G. Pawelke, D. Mootz, E. H. Appelman. The Crystal Structure of Hypofluorous Acid: Chain Formation by O-H · · · O Hydrogen Bonds. „Angew. Chem. Int. Ed. Engl.”. 27 (3), s. 392–393, 1988. doi:10.1002/anie.198803921.

[CRC-3] CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 83^th. Boca Raton: CRC Press, 2003, s. 4-18.

[4] Evan H. Appelman. Perbromic acid and perbromates: synthesis and some properties. „Inorganic Chemistry”. 8, s. 223, 1969. doi:10.1021/ic50072a008.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Fluorowce

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach