Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| François-René de Chateaubriand | |
 |
|
| Imiona i nazwisko | François-René de Chateaubriand |
| Data i miejsce urodzenia | 4 września 1768 w Saint-Malo |
| Data i miejsce śmierci | 4 lipca 1848 w Paryżu |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
François-René, wicehrabia de Chateaubriand fr: /fʀɑ̃swa ʀəne də ʃatobʀiɑ̃/, (ur. 4 września 1768 w Saint-Malo, zm. 4 lipca 1848 w Paryżu) – francuski pisarz, polityk i dyplomata.
Spis treści |
François-René Chateaubriand pochodził ze starej i znakomitej rodziny bretońskiej, która jednak na początku XVIII wieku mocno podupadła. Jego ojciec René Chateaubriand nie miał środków na ukończenie szkoły i kupno stopnia oficerskiego. Rozpoczął więc służbę w marynarce jako chłopiec okrętowy, by z czasem dojść do stopnia kapitana. Wzbogacił się na korsarstwie, wówczas legalnym, i handlu czarnymi niewolnikami. W 1753 roku poślubił Apolonię de Bedée. W kilka lat później kupił stary zamek w Combourg. Chateaubriandowie mieli dziesięcioro dzieci, z których przeżyło sześcioro. François-René był wśród nich najmłodszy. Urodził się 4 września 1768 roku, na wpół żywy. Zgodnie z ówczesnym zwyczajem został po urodzeniu oddany na wieś "do mamki". Piastunka z obawy o jego zdrowie oddała go po opiekę Matki Bożej[1].
W wieku trzech lat powrócił do rodziców mieszkających wówczas w Saint-Malo. W 1777 roku rodzina przeniosła się do Combourg, feudalnego zamczyska wśród wrzosowisk. Ojciec Chateaubrianda był człowiekiem twardym, bezwzględnym i ponurym. Pobożna matka chciała by najmłodszy syn został księdzem, ojciec chciał go widzieć marynarzem. Przez kilka lat młody Franciszek René uczęszczał z powodzeniem do kolegium w Dol. W Dol zaszczepiono mu kult antyku. W trakcie dalszej nauki u jezuitów w Rennes pogłębił swą wiedzę matematyczną. Po ukończeniu nauki udał się do Brestu. Oczekując na nominację doszedł do wniosku, że nie chce być marynarzem, raczej już księdzem. Podjął humanistyczne studia w Dinan, ale powołanie kapłańskie również nie okazało się trwałe. W 1784 roku powrócił do Combourg[2].
W Combourg spędził następne nieomal trzy lata u boku starzejącego się ojca zagrożonego paraliżem, cichej i schodzącej ojcu z drogi matki i jedynej siostry, która jeszcze pozostała w domu – Lucylii, najbliższej mu w tym czasie istoty. Dni płynęły mu na czytaniu, wędrówkach po okolicznych lasach i wrzosowiskach i na snuciu marzeń. Wyrwany z marzeń widział się najmłodszym synem skąpego ojca, nieznanym, bez przyjaciół, bez celu w życiu. Udręczony egzystencją próbował popełnić samobójstwo, ale zawiodła go strzelba. Zdaniem biografów te lata wywarły decydujący wpływ na ukształtowanie się Chateaubrianda, namiętnego marzyciela, dla którego rzeczywistość może przynieść tylko rozczarowanie, wrażliwego na piękno dzikiego bretońskiego krajobrazu, związanego z rodzinną tradycją i obyczajem[3].
Śmierć ojca w 1786 roku przyniosła radykalną odmianę w jego życiu. Wraz z siostrami Lucylą i Julią de Farcy przeniósł się do Paryża. Dzięki stosunkom brata żonatego z wnuczką ministra Malesherbesa nawiązał kontakt ze światem literackim stolicy: z Chamfortem, Lebrunem, Parnym oraz Fonatnesem, późniejszym przyjacielem i doradcą. Zaczytywał się w tym czasie w Rousseau, którego uwielbiał, przyjął również, za pośrednictwem Malesherbesa, niejedną z idei wolteriańskich. Choć ideowo bliski rewolucji zrażony jej okrucieństwem opowiedział się przeciwko niej[4][5].
Zachęcony przez Maleherbesa z początkiem 1791 roku wyruszył do Ameryki z zamiarem odkrycia północnej drogi do Indii. Ameryka początkowo go rozczarowała powszedniością swych miast i obywateli. Wkrótce jednak wędrując konno tylko w towarzystwie przewodnika przez puszcze zachwycił się bogactwem przyrody i pierwotną wolnością kontynentu. Po półrocznym pobycie w Stanach Zjednoczonych, na wieść o aresztowaniu króla powrócił do Francji. 2 stycznia 1792 roku wylądował w Hawrze. Z powodu napiętej sytuacji politycznej matka i siostra radziły mu, by poszedł w ślady brata i emigrował. Aby zdobyć środki na wyjazd 29 lutego wziął ślub z Celestą Buisson ded la Vigne, kobietą niezbyt ładną i nie najświetniejszego rodu, a jak się okazało po ślubie, również niebogatą. Ostatecznie za pożyczone pieniądze i pod przybranym nazwiskiem wyjechał do Brukseli i zaciągnął się do armii rojalistycznej. Klęska pod Valmy przekreśliła jednak nadzieje emigrantów. Chateaubriand ranny przy oblężeniu Thionville, z trudem dotarł do Brukseli. Dzięki pomocy brata dostał do Francji, skąd w maju 1793 roku wyemigrował do Anglii. Przed wyjazdem odbył pielgrzymkę do miejsc związanych z życiem Jana Jakuba Rousseau[6].
Po restauracji Chateaubriand należał do ultrakonserwatywnego stronnictwa, któremu patronował hrabia d'Artois. Od 1819 roku wydawca gazety Le Conservateur. Od stycznia do kwietnia 1821 r. pełnił funkcję ambasadora Francji w Berlinie. Następnie 30 kwietnia został mianowany ministrem stanu. W lipcu jednak podał się do dymisji w geście solidarności z ultrakonserwatywnymi ministrami: Villèle oraz Corbière. Po mianowaniu premierem w dniu 5 września 1822 Villèle'a Chateaubriand został ambasadorem Francji w Londynie. Reprezentował Francję, wraz z ministrem spraw zagranicznych Mathieu de Montmorency, na kongresie w Weronie, wkrótce jednak zajął jego miejsce. Jako minister spraw zagranicznych (od 1 stycznia 1823 do 6 czerwca 1824) był inicjatorem francuskiej interwencji zbrojnej w Hiszpanii w obronie Ferdynanda VII przed siłami liberalnymi. Został odwołany pod pretekstem, iż nie poparł w Izbie Parów przygotowanego przez Villèle'a projektu konwersji rent państwowych, popieranego przez hrabiego d'Artois. Oświadczywszy Byłem szczerym przyjacielem pana de Villèle, pozostanę jego nieprzejednanym wrogiem przeszedł do opozycji i zbliżył się do liberałów. Przyczynił się ostatecznie do osłabienia monarchii Burbonów[7]. Po upadku rządu Villèle'a sprawował funkcję ambasadora Francji w Rzymie z ramienia rządu Martignaca. Ze względu na brak zaufania ze strony Karola X objął to stanowisko jednak dopiero 9 października 1828, już po zakończeniu negocjacji prowadzonych przez Francję z papiestwem w sprawie słynnych ordonansów uderzających w jezuitów[8]. Zrezygnował z tej posady w listopadzie 1829 po tym jak premierem Francji został Jules de Polignac. Był członkiem honorowym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk.[9]
Przedstawiciel wczesnego romantyzmu w literaturze francuskiej. Autor apologii chrześcijaństwa Duch wiary chrześcijańskiej (tytuł tłumaczony także jako Geniusz chrześcijaństwa). W dziele tym Chateaubriand przeciwstawia chrześcijaństwo wolterianizmowi, powołuje się na argumenty estetyczne, naukę Chrystusa uznaje za zgodną z ludzką naturą. Badacz literatury francuskiej Bolesław Mucha przytacza w swojej książce Literatura francuska XIX wieku słowa Teofila Gautiera, który jednym zdaniem określił wpływ Chateaubrianda na literaturę europejską: Odnowił katedrę gotycką, otworzył zamknięte drzwi wielkiej przyrody i wynalazł nowoczesną melancholię. Na jego cześć nazwano polędwicę wołową z ziemniakami, smażoną na ruszcie (chateaubriand albo chateaubriant).
