Francisco Goya

Francisco Goya
Autoportret przy sztalugach (1791-93)
Imiona i nazwisko	Francisco José de Goya y Lucientes
Data i miejsce urodzenia	30 marca 1746 Fuendetodos
Data i miejsce śmierci	15 kwietnia 1828 Bordeaux
Narodowość	Hiszpania
Dziedzina sztuki	Malarstwo, grafika, rysunek, fresk
Styl	Romantyzm
Ważne dzieła	Parasolka, Maja naga, Maja ubrana, Rodzina Karola IV, Rozstrzelanie powstańców madryckich, Mleczarka z Bordeaux
Muzeum artysty	Museo Goya w Castres
Galeria w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Bordeaux
Tablica na domu, w którym zmarł artysta.

Vincente Lopez, Portret Goi w wieku osiemdziesięciu lat (1826)

Ofiara dla bożka Pana (1771)

Narodziny Marii , fragm. fresku (1774)

Polowanie na dzika (1775)

Parasolka (1777)

Sprzedawca fajansów (1779)

Praczki (1779-80)

Chrystus na krzyżu (1780)

Św. Bernard ze Sieny wygłaszający kazanie przed Alfonsem V Aragońskim (1783)

Autoportret (1783)

Portret rodziny infanta don Luisa (1784)

Książę i księżna Osuna z dziećmi (1788)

Śnieżyca (1786-87)

Dziecko na baranie (1786-87)

Ciuciubabka (1788-89)

Szczudlarze (1791-92)

Wędrowni aktorzy (1793)

Dom obłąkanych w Saragossie (1794)

Księżna Alba (1795)

Książę Alba (1795)

Autoportret (1795)

Josefa Bayeu (1795-56)

Wielki Kozioł (1797-98)

W więzieniu (1798-1800)

Autoportret (1800)

Rodzina Karola IV (1800)

Manuel Godoy (1801)

Markiza de Villafranca (1804)

Brat Pedro de Zaldivia i bandyta el Maragato (1806)

Portret Isabeli Porcel (1806)

Kanibale (ok. 1800)

Alegoría Madrytu (1810)

Szlifierz (1808-12)

Martwa natura z głową jagnięcia(1808-12)

Kolos (1810-12)

Rozstrzelanie powstańców madryckich (1814)

Szarża mameluków (1814)

Generał José de Palafox na koniu (ok. 1814)

Junta Kompanii Filipin (1815)

Saturn pożerajacy swoje dzieci (1821-23)

Starucha i śmierć (1821-23)

Pies (1921-23)

Mleczarka z Bordeaux (ok. 1827)

Gdy rozum śpi, budzą się potwory (z cyklu Kaprysy)

Co należy zrobić (z cyklu Okropności wojny)

Sposób na latanie (z cyklu Szaleństwa)

Przegrodzona arena (z cyklu Byki z Bordeaux)

Wciąż się uczę (rys. z Álbumu G (1824-25)

Podpis Francisco Goi

Francisco José de Goya y Lucientes (ur. 30 marca 1746 w Fuendetodos, zm. 15 kwietnia 1828 w Bordeaux) - hiszpański malarz, grafik i rysownik okresu romantyzmu, nadworny malarz Karola III Burbona, Karola IV Burbona i Ferdynanda VII Burbona, wybitny portrecista i malarz scen rodzajowych.

Biografia

Pochodzenie

Urodził się w niewielkiej wsi Fuendetodos w prowincji Aragonia na północy Hiszpanii. Był synem José Goi i doñy Gracii Vicente Lucientes. Ojciec był malarzem złotnikiem pochodzenia baskijskiego, pokrywającym złoceniami ramy obrazów i meble, matka pochodziła ze zubożałej hiszpańskiej rodziny szlacheckiej. Na chrzcie nadano mu imiona Franciszek Józef. Miał trzech braci i dwie siostry. Jeden z braci, Tomas przejął zawód ojca, inny, Camillo, przyjął święcenia kapłańskie. Dzieciństwo spędził w rodzinnej wsi, następnie rodzina artysty przeniosła się do Saragossy, gdzie mieszkała jeszcze przed jego narodzinami.

Lata nauki

Od 1756 uczęszczał do jednej ze szkół prowadzonych przez pijarów (Escaelas Pias), założonych w XVII w. przez św. Józefa Kalasantego. Tam poznał Martina Zapatera Claveria, który pozostał jego przyjacielem do końca życia. W wieku zaledwie 13 lat wstąpił do pracowni miejscowego malarza José Luzana y Martineza (1710-1785), gdzie poznał zasady rysunku i techniki malarskiej. Dwukrotnie (1763 i 1766), bez powodzenia, usiłował dostać się do Akademii San Fernando w Madrycie. Dużą rolę w życiu Goi odegrała rodzina Bayeu: trzech braci malarzy, również uczniów Luzana: Francisco (1734-95), Ramón (1764-93) i Manuel (1740-1809). Najstarszy z ich, Francisco, był jego nauczycielem, współpracownikiem i protektorem. Do jego pracowni wstąpił w 1766. W wieku 27 lat Goya poślubił jedną z ich sióstr - Josefę Bayeu.

W 1770 roku młody Goya wyjechał do Włoch. Najprawdopodobniej najpierw zwiedził Mediolan, Bolonię i Neapol, aby zatrzymać się na dłużej w Rzymie. Tam studiował u polskiego malarza, Tadeusza Kuntze-Konicza, zwanego Taddeo Pollacco. W kwietniu 1771, wziął udział w konkursie ogłoszonym przez Akademię Sztuk Pięknych w Parmie. Temat konkursu brzmiał: Hannibal odkrywający ziemie Italii ze szczytów Alp. Praca Goi uzyskała drugą nagrodę. Podczas pobytu w Rzymie namalował też kilka obrazów o tematyce mitologicznej, z których zachowały się dwa.

Poczatki kariery

Po powrócie do kraju, jako malarz wyróżniony w Italii, otrzymał propozycję wykonania fresków w chórze bazyliki Nuestra Señora del Pilar w Saragossie. Jego projekt został zaakceptowany, a w 1772 roku ukończone malowidło zdobyło uznanie publiczności. W 1773 poślubił Josefę Bayeu, z którą miał pięcioro dzieci. Przeżył jedynie syn Francisco Javier (1784-1854). W 1775, dzięki protekcji Francisca Bayeu, otrzymał zlecenie na wykonanie pierwszej serii projektów gobelinów dla Królewskiej Manufaktury Tapiserii Santa Barbara w Madrycie. W 1777 po raz pierwszy zapadł na ciężką chorobę i był bilski śmierci. Szybko jednak odzyskał zdrowie. W 1780 roku został jednogłośnie przyjęty w poczet członków Akademii San Fernando. Podstawą decyzji był obraz „Chrystus na krzyżu” utrzymany w stylu Mengsa. W roku następnym zmarli ojciec Goi i siostra malarza - Rita. W 1780 doszło do sporu Goi z Francisco Bayeu, w związku z realizacją fresków w jednej z kopuł bazyliki del Pilar w Saragossie. Żona malarza stanęła po stronie brata. Konflikt załagodził przyjaciel Goi – Felix Salcedo. Pogodzili się w 1786. W 1785 został mianowany wicedyrektorem Akademii, w 1795 dyrektorem wydziału malarstwa (z funkcji tej zrezygnował w 1797 ze względu na stan zdrowia). W 1783 roku Goya wyjechał do Arenas de San Pedro, gdzie na zlecenie don Ludwika (młodszego brata Karola III) portretował jego rodzinę. Uznanie członków rodziny królewskiej stało się początkiem kariery Goi.

Na dworze królewskim

W 1786 roku, wraz z Ramónem Bayeu, oficjalnie został mianowany malarzem królewskim (Pintor del Rey) z roczną pensją 15 000 reali. W 1789 uzyskał tytuł malarza nadwornego (Pintor de Cámara) nowej pary królewskiej Karola IV i Marii Luizy, w 1799 – tytuł pierwszego malarza nadwornego (Primer Pintor de Cámara) z pensją 50000 reali oraz 50 dukatów na utrzymanie. Jesienią 1792, będąc w Kadyksie u swojego przyjaciela Sebastiana Martineza nagle poważnie zachorował. Prawie rok walczył ze śmiercią, paraliżem i ślepotą. Doszedł do zdrowia tylko częściowo - pozostał głuchy do końca życia. Ok. 1795 poznał żonę markiza de Villafranca – księżną Alba. Po śmierci jej męża w 1796, malarz spędził wiele miesięcy w ich andaluzyjskiej rezydencji w Sancular w towarzystwie księżnej. Zmarła w 1802 w wieku 40 lat, przyznając część spadku na dożywotnią rentę dla syna Goi – Francisca Javiera. W roku 1798 Karol IV zlecił Goi wykonanie fresków w nowej kaplicy pałacowej zbudowanej na planie krzyża greckiego San Antonio de la Florida niedaleko Madrytu. W latach okupacji francuskiej, w roku 1812, zmarła żona malarza Josefa. Po wojnie Goya portretował Ferdynanda VII, ale stosunki z hiszpańskim królem były bardzo chłodne. Goyę podejrzewano o współpracę z byłym okupantem; namalował bowiem w 1812 roku portret Wellingtona.

Dom Głuchego

W atmosferze nieufności i podejrzeń, w roku 1819, Goya opuścił Madryt i nabył Quinta del Sordo (Dom Głuchego) (poprzedni właściciel domu również był głuchy). Tam zamieszkał wraz z młodą Leokadią Zorillą (Weiss) oraz ich córką Marią del Rosario. Pod koniec 1819 roku Goya zapadł na kolejną popważną chorobę - żółtaczkę, ale i tym razem wyszedł z niej obronną ręką. Stworzył wówczas najbardziej tajemniczy i pesymistyczny cykl fresków malowanych olejno bezpośrednio na tynku, tzw. czarnych obrazów (1821-23).

Ostatnie lata życia

W 1824 roku 78-letni Goya uzyskał pozowolenie na opuszczenie Hiszpanii i udał się do wód w Plombières, "aby leczyć swoje dolegliwości". Następnie leczył się na reumatyzm w Bagnères. W końcu osiedlił się w Bordeaux, wraz z 36-letnią wówczas Leokadią i dwojgiem jej dzieci: Guilleramo i 10-letnią Marią del Rosario (być może córką malarza). W tym samym roku krótko przebywał w Paryżu, gdzie zetknął się z Horace Vernetem i odwiedził Salon. W 1826 wrócił na dwa miesiące do Madrytu, zrezygnując ze stanowiska malarza nadwornego i otrzymując pełną emeryturę. Zmarł ok. godz. 2 w nocy w wieku 82 lat. Pochowany został w Bordeaux. W 1901 jego prochy zostały przewiezione do Madrytu, w 1929 złożone w krypcie kościoła San Antonio de la Florida.

Wpływ na malarstwo

Francisco Goya był najwybitniejszym malarzem hiszpańskim od czasów tzw. hiszpańskiego złotego wieku (XVI-XVII wieku). Kształcony za młodu na malarza klasycystycznego był jednocześnie kontynuatorem tradycji weneckiej i barokowej, co zawdzięczał kontaktowi z Giovannim Tiepolo, a jeszcze bardziej z twórczością Velázqueza. Wykreował nowe oblicze sztuki, aż po wiek XX. Stał się źródłem inspiracji dla malarzy XIX w. Delacroix, Maneta, Daumiera i XX w. Muncha, Otto Dixa, oraz Pabla Picassa i Francisca Bacona. Inspirował też impresjonistów, symbolistów, ekspresjonistów, fowistów i surrealistów

Twórczość

Był malarzem bardzo płodnym i wszechstronnym. Tworzył obrazy sztalugowe i ołtarzowe, projekty tapiserii, malowidła ścienne, cykle graficzne, szkice, rysunki i miniatury. Malował portrety, sceny myśliwskie i rodzajowe, obrazy religijne, mitologiczne, historyczne i alegoryczne oraz martwe natury. Pozostawił ok. 500 obrazów, ok. 300 grafik i ok. 1000 rysunków. Największa kolekcja jego dzieł (ok. 130 płócien) znajduje się obecnie w Museo del Prado w Madrycie.

Tworzył w okresie neoklasycyzmu, ale jego twórczość ewoluowała od późnobarokowych form malarstwa religijnego (freski w kościołach), poprzez pogodne kompozycje rokokowe (projekty tapiserii), po mroczne fantasmagorie w duchu romantyzmu. Głównym środkiem artystycznego wyrazu dla Goi był kolor. Jego paleta kolorystyczna nie była zbyt rozbudowana. Składała się z ok. 10 kolorów, z czasem ograniczona została do trzech, czterech. Po chorobie w 1792 jego rejestr kolorystyczny staje się stopniowo coraz niższy i ciemniejszy. Był pierwszym malarzem, który emocje (np. strach, okrucieństwo) wyrażał nie poprzez rysy twarzy, gestykulację czy mimikę, ale poprzez ekspresję samych elementów formalnych: gwałtowność kontrastów, zwłaszcza czerni i bieli, zderzenie kierunków napięcia lub kształt plamy.

Projekty gobelinów

Pierwszym jego dziełem była dekoracja relikwiarza w kościele w Fuendetodos (zniszczonego w czasie wojny domowej w l. 1936-39). W l. 1775-92 wykonał kilka serii wzorów gobelinów dla Królewskiej Manufaktury Tapiserii Santa Barbara w Madrycie. Były to malowidła olejne na płótnie wykonane w skali 1:1 (w ściśle określonym formacie), w oparciu o które tkano gobeliny (niektóre w kilku wersjach), przeznaczone do konkretnych pomieszczeń pałaców Escorial i El Pardo.

Zachowały się nieomal wszystkie projekty (63 wzory) oraz dokumentacja, pozwalająca ustalić dokładne daty ich powstania i lokalizację każdego z nich. Obecnie oglądać je można w madryckim Prado. Były to przeważnie sielskie sceny rodzajowe w stylu rokoka, przedstawiające życie prostych ludzi, oddających się zabawom pod gołym niebem, sceny myśliwskie, zabawy dziecięce, cykl pór roku. Pierwsza seria została wykonana w 1775 i była przeznaczona do sali jadalnej księcia Asturii w Escorialu (dziewięć projektów ze scenami polowań). Druga seria dziesięciu wzorów, przeznaczona do sali jadalnej pałacu Pardo, to scenki rodzajowe, ukazujące majas (uwodzicielskie, rezolutne dziewczęta z ludu o gorącym temperamencie) i majos (młodych, krewkich plebejskich paniczyków) na piknikach, w zabawie lub tańcu.

W 1788 powstało pięć szkiców olejnych do projektów gobelinów, które jednak nie zostały zrealizowane ze względu na śmierć zleceniodawcy - króla Karola III. Przeznaczone były do sypialni księżniczek w pałacu Pardo, m.in.: Podwieczorek na wsi, Pustelnia św. Izydora oraz Łąka św. Izydora. To ostatnie płótno przedstawia doroczną pielgrzymkę mieszkańców Madrytu, która odbywała się 15 maja, w dzień patrona miasta – św. Izydora Oracza. Wielką łąkę nad brzegami Manzanaresu wypełnia świętujący tłum przedstawicieli wszystkich warstw społecznych. W tle widać panoramę miasta, z dominującymi bryłami pałacu królewskiego i wielkiego kościoła San Francisco el Grande. W czasach Goi pielgrzymka ta zatraciła już swój religijny charakter i stawała się okazją do odświętnego pikniku. Ten sam motyw przedstawił Goya ponownie wiele lat później, w jednym z „czarnych malowideł”, postrzegając pielgrzymkę do źródła św. Izydora jako ponury koszmar nocny, przerażający objaw degeneracji fizycznej, umysłowej i moralnej. Ostatnia seria projektów ukończona została w 1792 i przeznaczona była do gabinetu królewskiego w Escorialu. Zgodnie z życzeniem króla, miały to być scenki "wiejskie i wesołe", ale wyraźnie zaznaczyły się w nim akcenty krytyki społecznej (Wesele, Nosicielka wody, Kukła).

Portrety

Malował liczne portrety panujących królów, członków rodziny królewskiej, dostojników dworskich, hiszpańskich arystokratów, słynnych toreadorów i dzieci. Były to najczęściej przedstawienia całopostaciowe (en pied), na neutralnym tle, malowane szerokimi pociągnięciami pędzla. Przedstawione osoby sprawiają wrażenie osamotnionych, wyalienowanych, ogarniętych smutkiem. We wszystkich jego portretach widoczny jest silny wpływ Velazqueza (sposób operowania światłem i przestrzenią oraz nakładania plam farby). Pierwszy portret na zlecenie powstał w 1783 (hrabia Floridablanca). Wiele postaci portretował kilkakrotnie (księżna Alba, król Karol IV, królowa Maria Luiza, król Ferdynand VII, książę Wellington). W l. 1800-1808 namalował ok. 50 mistrzowskich wizerunków, łączących harmonijnie lekkość rokoka, powściągliwość klasycyzmu i swobodę wczesnego romantyzmu. Pozostawił też kilkanaście autoportretów. Swoją uwagę koncentrował na twarzy modeli, starając się przede wszystkim zgłębić ich psychikę. Potrafił ukazać na płótnie nastrój, osobowość czy też status społeczny modela. Zrywając z wszelką idealizacją, bezlitośnie wydobywał na światło dzienne najbardziej charakterystyczne cechy przedstawianych postaci, często ocierając się wręcz o karykaturę.

Do arcydzieł należą jego portrety grupowe. W 1784 powstaje Portret rodzinny infanta Don Luisa, brata króla Karola III. Artysta sportretował rodzinę i służbę w porze wieczornej (pan domu gra w karty, służący rozczesuje włosy jego żonie). Scenę cechuje kilmat familijnej intymności oraz niezwykłe efekty kolorystyczne. W 1788 powstaje utrzymany w niebieskawo-szarej tonacji portret Książę i księżna Osuna wraz z dziećmi. Artysta wnika w duszę modeli, uwydatniając dobrotliwość księcia, głęboką inteligencję księżnej oraz wdzięk czworga ich dzieci. Książę Osuna był najbardziej wpływowym i hojnym protektorem Goi. Artysta namalował dla jego rodziny 30 płócien. W 1800-1801 powstał wielkoformatowy monarszy portret reprezentacyjny Rodzina Karola IV, który bezlitośnie obnażał całą moralną nędzę dostojnych osób, wyzierającą spoza powierzchownego przepychu i oficjalnej pompatyczności. Skontrastowanie rzeczywistości z pozorami otarło się wręcz o karykaturę. Wykonanie obrazu zostało poprzedzone studiami wstępnymi wszystkich osób (pięć z nich przechowywanych jest w muzeum Prado).

Ok. 1805 na zlecenie ministra Godoya powstały dwa słynne dzieła Maja naga i Maja ubrana. Do obrazów pozowała prawdopodobnie jedna z kochanek ministra, Pepita Tudo. Oba płótna skonfiskowano Godoyowi w 1815, a Goya został wezwany z tego powodu przez Inkwizycję do złożenia wyjaśnień. Oskarżenie dotyczyło nieobyczajności oraz kolaboracji z Francuzami podczas wojny. Nie wyciągnięto jednak żadnych konsekwencji. Z zarzutów natury politycznej został szybko oczyszczony, z przewiny natury moralnej (posiadanie i malowanie aktów było zabronione i surowo ścigane) uwolniła malarza opinia eksperta, który wykazał inkwizytorom Tycjanowską inspirację dzieła. Przez wiele lat płótna znajdowały się w siedzibie Akademii San Fernando. Dopiero w 1901 udostępnione zostały publiczności w muzeum Prado.

Obrazy historyczne

Z 1808, początku okupacji francuskiej, pochodzi obraz Kolos lub Panika, którego autorstwo Goi jest jednak kwestionowane. W czasie wojen napoleońskich powstał dramatyczny cykl rycin Okropności wojny.

Po upadku Napoleona w 1814 Rada Regencyjna zleciła Goi namalowanie "najbardziej szlachetnych i heroicznych czynów lub scen z chlubnego powstania przeciw tyranowi Europy". Artysta namalował dwa duże płótna, ilustrujące powstanie obywateli Madrytu przeciw oddziałom Napoleona, które wybuchło 2 maja 1808 i zostało krwawo stłumione: Rozstrzelanie powstańców madryckich oraz Szarża mameluków. Płótna te zainspirowały m.in. Edouarda Maneta (Rozstrzelanie cesarza Maksymiliana w Meksyku – 1867-68), Wasilija Wierieszczagina (Rozstrzelanie podpalaczy Moskwy – 1897-98) oraz Pabla Picassa (Masakra w Korei - 1951).

Freski

Po powrocie z Włoch w 1771, pomimo braku akademickiego wykształcenia, Goya wygrał konkurs na wykonanie cyklu fresków w bazylice Nuestra Señora del Pilar w Saragossie. Dziesięć lat później ozdobił sklepienie tego kościoła malowidłem Matka Boża jako Królowa Męczenników. Dzięki jednemu ze swoich szwagrów, Manuelowi Bayeu, który był kartuzem i również uprawiał malarstwo, uzyskał zamówienie na wykonanie 11 malowideł ze scenami z życia Marii na ścianach oratorium kartuzji w Aula Dei k. Saragossy (1773-74). Był też autorem fresków w kaplicy pałacowej, zbudowanej na planie krzyża greckiego, San Antonio de la Florida w Madrycie (1798). W malowidłach ściennych pozostawał pod wpływem Giovanniego Battisty Tiepola i Corrada Giaquinta.

Czarne obrazy

Po kryzysie wywołanym ciężką chorobą w 1792, która spowodowała jego niemal całkowitą głuchotę i poważnie zagroziła życiu malarza, integralną częścią jego wizji malarskiej stały się deformacja, brzydota, monstrualność oraz zjawy, gusła i sabaty czarownic. Przestał malować na zamówienie, opanowała go bez reszty własna wizja świata. Powtórna ciężka choroba w 1819 wtrąciła malarza w jeszcze większy kryzys, co znalazło odbicie w tzw. "czarnych obrazach" oraz w cyklu grafik Szaleństwa. W l. 1821-23 namalował na ścianach swego domu nad brzegiem rzeki Manzanaras (Domu Głuchego) 14 fresków. Malowidła zostały wykonane farbą olejną bezpośrednio na tynku, bez odpowiedniego przygotowania ścian. Ciemną paletę ograniczył do kilku kolorów. Obrazy te, to przejmująca wizja upadku dawnego świata, obraz nędzy i rozpadu tradycyjnych wartości, zniszczenia i samozagłady (np. Saturn pożerający jedno ze swoich dzieci). Za sprawą niemieckiego bankiera Emila d’Erlangera, późniejszego właściciela domu, zostały one przeniesione na płótno i podarowane w 1881 muzeum Prado.

Grafika

Pierwsza znana odbitka graficzna Goi Ucieczka Świętej Rodziny do Egiptu, wykonana w tradycyjnej technice akwaforty, powstała w związku z wykonaniem fresków w kościele Kartuzów w Aula Dei. W 1799 ukazał się cykl grafik pt. Kaprysy. Malarz mistrzowsko połączył tu dwie techniki – akwafortę i akwatintę. Według pierwotnego zamysłu autora cykl miał nosić tytuł Sny. Ryciny nie zostały ułożone wg określonego porządku. Celem cyklu, jak podano w zawiadomieniu reklamującym serię, było "potępienie ludzkich błędów i wad" oraz "ekstrawagancji i szaleństw właściwych każdemu cywilizowanemu społeczeństwu". Motywem przewodnim cyklu był tytuł ryciny nr 43: Gdy rozum śpi, budzą się potwory, która w pierwotnej wersji miała otwierać serię, jednak zastąpiona została autoportretem. Z 300 egz. sprzedano zaledwie 7 tek. Pozostała część nakładu została sprzedana królowi. Powodem mogła być interwencja Inkwizycji. Już po śmierci malarza, w 1863 ukazały się Okropności wojny. Cykl 82 rycin (akwaforta z akwatintą) powstawał w l. 1810-23 pod wpływem wojny hiszpańsko-francuskiej. Również po śmierci artysty wydano grafiki opracowane w l. 1815-24 pt. Szaleństwa (Disparates). Wydawcy cyklu, eksperci z Akademii Królewskiej, nie wiedząc o istnieniu odbitek opatrzonych przez Goyę tytułami, nazwali je Przysłowiami, uznając je za ilustrację znanych przysłów hiszpańskich. Ryciny wyrażały absurd egzystencji, siłę zła, wszechobecność obłudy, nieuchronne zwycięstwo cierpienia, starości i śmierci. Miejsce tłumu wypełniły groźne potwory, absurdalne i nierealne zjawy - owoce halucynacji i majaczeń. W wieku 79 lat opanował nową technikę graficzną – litografię. Pierwszą wykonał w 1819 (Stara prządka). W 1825 ukazał się cykl litografii pt. Rozrywki w Hiszpanii lub Byki z Bordeaux (4 ryciny). Pod koniec życia wykonał ok. 40 miniatur na kości słoniowej (np. Mężczyzna iskający pieska), z których dotychczas udało się zidentyfikować 25.

Rysunki

Wszystkie rysunki Goi zostały zebrane w ośmiu albumach i oznaczone literami od A do H. Albumy ukazują, jak zmieniał się stosunek Goi do rysunków: od szybkich notatek i szkiców pomocniczych ku traktowaniu ich jak prace autonomiczne, posiadające pełną wartość artystyczną.

Myśli o sztuce

• "W malarstwie nie obowiązują żadnie reguły i normy".
• "W naturze nie ma linii ani koloru, jest tam tylko słońce i są cienie. Kawałkiem węgla mogę zrobić obraz".
• "Gdyby artyści chcieli pracować tylko pod sprawiedliwymi rządami, to kiedy w ogóle mogliby pracować?"
• "Najlepszy portret to ten, który maluje się z natury".
• "Miałem trzech mistrzów: Velazqueza, Rembrandta i Naturę".
• "Świat jest maskaradą; twarz, strój, głos – wszystko jest kłamstwem. Każdy udaje kogoś, kim nie jest, wszyscy zwodzą wszystkich, nikt nie zna siebie samego" (autorski komentarz do ryciny nr 6 z cyklu Kaprysy,,).
• "Tylko nie mów że to moja robota!" (do przyjaciela, stojąc przed jakimś swoim dziełem).

W oczach potomnych

• "Aby mógł w pełni rozwinąć swój geniusz, musiał ryzykować, że jego sztuka przestanie się podobać". (Andre Malraux, 1950)
• "Kompozycje Goi spowija głęboka noc, z której błysk światła wydobywa blade sylwetki i dziwaczne upiory". (Theophile Gautier, 1840).
• "W jego twórczości rozeszły się drogi sztuki i piękna. Treści, o których przyszło Goi (…) mówić, wymagały innych kategorii estetycznych". (Jan Białostocki, 1863).
• "Siłą jego sztuki jest prowokacyjna kpina. Ów śmiech może być pogardliwy, albo pochlebny. Goya nie ubiega się o nasze względy: to wy jesteście na jego łasce. On was wychowuje i wystawia na próbę". (Andre Suares, ok. 1938).
• "Wszystko co mu zawdzięcza sztuka nowoczesna pozostawało w całkowitej sprzeczności z malarstwem akademickim i neoklasycystycznym jego epoki". (Pierre Gassier, 1970).
• "Goya ukazuje jedną z najważniejszych właściwości sztuki, która potrafi brutalnie zmusić nas do zobaczenia najstraszniejszych stron życia, czego zwykle za wszelką cenę staramy się unikać". (Jose Ortega y Gasset, 1950).
• "Ekscentryczny sposób malowania Goi nie ustępował ekscentryczności jego talentu. W dużej kadzi trzymał farbę. Nakładał ją czym się dało: pędzlem, szpachlą, ścierką, gąbką, lub kiedy miał pod ręką coś innego, to czymś innym. Walił pigmenty niby murarz murarską zaprawę, a później cyzelował tony uderzeniami kciuka". (Theophile Gautier, 1845).
• "Ze zdumiewajacą łatwością chwytał charakterystyczne cechy każdego ze swych modeli i najgłębszą istotę ich osobowości. To wydobywanie pokładów świadomości, wnikliwość i ironia obserwacji czyniła zeń portrecistę niezrównanego. Majestatyczny jak Tycjan, świetlisty jak Veronese, potężny jak Rembrandt, prawdziwy jak Velazquez, elegancki jak Watteau – był tym wszystkim naraz". (Xaviere Desparment Fitzgerald, 1956).
• "Goya jest artystą zawsze wielkim, często przerażającym. Wraz z wesołością, jowialnością, z satyrą hiszpańską z pięknej epoki Cervantesa łączy ducha znacznie bardziej współczesnego albo przynajmniej takiego, który w czasach współczesnych jest znacznie bardziej poszukiwany: wyrażającego się w zamiłowaniu do rzeczy nieuchwytnych, upodobaniu w gwałtownych kontrastach, okropnościach natury, fizjonomiach ludzkich dziwacznie zezwierzęconych pod wpływem okoliczności". (Charles Baudelaire, 1857).
• "Wielka zasługa Goi polega na stworzeniu potworności prawdopodobnej. Jego potwory rodzą się zdolne do życia, harmonijne. Nikt nie posunął się tak daleko jak on w stronę możliwego absurdu. Wszystkie te konwulsje, te bestialskie twarze, te diaboliczne grymasy są przesiąknięte «ludzkością»". (Charles Baudelaire, 1857).
• "Goya (…) zapowiada artystę romantyzmu: samotnego, wyklętego, ale wolnego. Nie jest rzeczą obojętną, że w tej samej chwili dwaj nieznający się geniusze, obaj dotknięci głuchotą, Goya i Beethoven, otwierają drogę sztuce nowego wieku. Żaden z nich nie jest romantykiem, lecz właśnie w nich romantycy dostrzegają wzór". (Alfonso Emilio Perez Sanchez, 1989).
• "Zgroza, lęki, szyderstwo, okrucieństwo dochodzące do głosu w twórczosci Goi, wyrażają ból, a ten kto zdolny będzie, obcując z tym dziełem, odczuć ból, dotknie samego siebie. Można więc nazwać też Goyę pierwszym w malarstwie egzystencjalistą". (Gerard Legrand, 2005)
• "Goya nigdy nie starał się o malowniczą pozę i wymyślne ugrupowanie swoich modeli. Nie uznawał makijażów czy modeli manekinów, jak to było często praktykowane, aby nie fatygować osób dostojnych. Zawsze malował całość z natury, rzadko posługując się szkicami przygotowawczymi". (Maria Rzepińska, 1979).

Dzieła wybrane

Obrazy olejne

• Złożenie do grobu - 1771, 130 x 95 cm, Muzeo Lazaro Galdiano, Madryt
• Ofiara dla bożka Pana - 1771, 33 x 24 cm, Colección José Gudiol, Barcelona
• Ofiara dla Westy - 1771, 32 x 24 cm, Colección Félix Palacios Remondo, Saragossa
• Wenus i Adonis - 1771, 23 x 12 cm, Museo de Zaragoza. Saragossa
• Hannibal odkrywający ziemie Italii ze szczytów Alp - 1771, 87 x 131,5 cm, Fundación Selgas-Fagalde, Cudillero (przypisywany)
• Ekstaza św. Antoniego - ok. 1771, 67 x 46 cm, Museo de Zaragoza, Saragossa
• Św. Barbara - ok. 1773, 97,2 x 78,5 cm, Prado, Madryt
• Hrabina de la Miranda - 1774, 94 x 73,3 cm, Museo Lazaro Galdiano, Madryt
• Majos - 1775, 183 x 100 cm, Museum of Fine Arts, Boston
• Projekty gobelinów (63 wzory) - 1775-92
  • Polowanie na dzika - 1775, 249 x 175 cm, Prado, Madryt
  • Polowanie na przepiórki - 1775, 290 x 226 cm, Prado, Madryt
  • Myśliwy z psami - 1775, 262 x 71 cm, Prado, Madryt
  • Myśliwy ładujący broń - 1775, 289 x 90 cm, Prado, Madryt
  • Psy na smyczy - 1775, 112 x 170 cm, Prado, Madryt
  • Wędkarz - 1775, 289-110 cm, Prado, Madryt
  • Piknik lub Podwieczorek na wsi - 1776, 272 x 295 cm, Prado, Madryt
  • Tańce w San Antonio de la Florida - 1776-77, 275 x 298 cm, Prado, Madryt
  • Parasolka - 1777, 104 x 152 cm, Prado, Madryt
  • Spacer w Andaluzji - 1777, 275 x 190 cm, Prado, Madryt
  • Pijacy - 1777, 107 x 151 cm, Prado, Madryt
  • Bójka przed nową karczmą - 1777, 275 x 414 cm, Prado, Madryt
  • Maja i mężczyźni w pelerynach - 1777, 275 x 100 cm, Prado, Madryt
  • Latawiec - 1778, 269 x 285 cm, Prado, Madryt
  • Gracze w karty - 1778, 270 x 167 cm, Prado, Madryt
  • Dzieci zrywające owoce - 1778, 119 x 122 cm, Prado, Madryt
  • Dzieci nadymające pęcherz - 1778, 119 x 124 cm, Prado, Madryt
  • Ślepiec z gitarą - 1778, 260 x 311 cm, Prado, Madryt
  • Gra w pelotę - 1778, 271 × 470 cm, Prado, Madryt
  • Targ w Madrycie - 1779, 258 x 218 cm, Prado, Madryt
  • Dzieci bawiące się w żołnierzy - 1779, 146 x 94 cm, Prado, Madryt
  • Straż akcyzy tytoniowej - 1779, 262 x 137 cm, Prado, Madryt
  • Lekarz - 1779, 96 x 120 cm, National Gallery of Scotland, Edunburg
  • Sprzedawczyni owoców - 1779, 259 x 100 cm, Prado, Madryt
  • Spotkanie - 1779, 100 x 151 cm, Prado, Madryt
  • Maja i wojskowy - 1779, 259 x 100 cm, Prado, Madryt
  • Sprzedawca fajansów - 1779, 259 x 220 cm, Prado, Madryt
  • Praczki - 1779-80, 257,5 x 166 cm Prado, Madryt
  • Chłopiec i ptak - 1779-80, 242 x 60 cm, Prado, Madryt
  • Chłopiec i drzewo - 1779-80, 262 x 40 cm
  • La Novillada (Walka młodych byków) - 1780, 259 x 136 cm, Prado, Madryt
  • Drwale - 1780, 141 x 114 cm, Prado, Madryt
  • Kwiaciarki, czyli Wiosna 1786-87, 277 x 192 cm
  • Żniwa, czyli Lato - 1786-87, 275 x 293 cm
  • Winobranie, czyli Jesień - 1786-87, 275 x 190 cm
  • Śnieżyca, czyli Zima - 1786-87, 275 x 293 cm
  • Pasterz grający na flecie - 1786-87, 130 × 134 cm, Prado, Madryt
  • Ranny murarz - 1786-87, 268 x 110, Prado, Madryt
  • Biedacy przy fontannie - 1786-87, 277 x 115 cm, Prado, Madryt
  • Mali chłopcy z psami - 1786-87, 112 x 145 cm, Prado, Madryt
  • Podwieczorek na wsi - <small. 1788, 41,3 x 25,8 cm, Prado, Madryt
  • Łąka św. Izydora - 1788, 44 x 94 cm, Prado, Madryt
  • Pustelnia św. Izydora w dzień świąteczny - 1788, Prado, Madryt
  • Ciuciubabka - 1788-89, 269 x 350 cm, Prado, Madryt
  • Szczudlarze - 1791-92, 268 x 320 cm, Prado, madryt
  • Słomiana kukła - 1791-92, 267 x 160 cm, Prado, Madryt
  • Wesele - 1791-92, 237 x 346 cm, Prado, Madryt
  • Zabawa w małych olbrzymów - 1791-92, 137 x 104 cm, Prado, Madryt
  • Młode kobiety z dzbanami - 1791-92, 262 x 160 cm, Prado, Madryt

Łąka św. Izydora (1788)

• Chrystus na krzyżu - 1780, 255 x 153 cm, Prado, Madryt
• Św. Bernard ze Sieny wygłaszający kazanie przed Alfonsem V Aragońskim - 1781-83, 450 x 300 cm, Kościół San Francisco el Grande, Madryt
• Święta Rodzina - 1781-85, 200 x 148 cm, Prado, Madryt
• Cornelio van der Gotten - 1782, 62 x 47 cm, Prado, Madryt
• Mężczyzna z szablą szermierczą - 1783, 82 x 62 cm, Meadows Museum, Dallas
• María Teresa de Vallabriga - 1783, 151,2 × 97,8 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
• Maria Teresa de Borbon y Vallabriga, późniejsza hrabina de Chinchon - 1783, 134,5 x 117,5 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Niepokalane Poczęcie - 1783-84, 80 x 41 cm, Prado, Madryt
• Portret Marii Teresy de Vallabriga na koniu - 1783-84, 82,5 x 62 cm, Uffizi, Florencja
• Portret rodziny infanta don Luisa - 1784, 248 x 330 cm, Fondazione Magnani-Rocca, Parma
• Architekt Ventura Rodriguez - 1784, 107 × 81 cm, Nationalmuseum, Sztokholm
• Klepisko - 1786, 34 x 76 cm, Museo Lazaro Galdiano, Madryt
• Markiza de Pontejos - ok. 1786, 210 x 127 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Pijany murarz - 1786-87, 35 x 15 cm, Prado , Madryt
• Napad na dyliżans - 1786-87, 169 x 127 cm, kol. pryw., Madryt
• Śmierć św. Józefa - 1787, 220 x 160 cm, Kantor Santa Anna, Valladolid
• Markiz de Tolosa - 1787, 112 x 78 cm, Bank Hiszpanii, Madryt
• Hrabia Altamira - 1787, 177 x 108 cm, Bank Hiszpanii, Madryt
• Święta Rodzina - ok. 1787, 63,5 x 51,5 cm. Prado, Madryt
• Tobiasz i anioł - ok. 1787, 63,5 x 51,5 cm, Prado, Madryt
• Książę i księżna Osuna z dziećmi - 1788, 225 x 174 cm, Prado, Madryt
• Pustelnia św. Izydora - 1788, 42 x 44 cm, Prado, Madryt
• Manuel Osorio Manrique de Zuñiga – 1788, 110 x 80 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Święta Rodzina - 1788-90, 203 x 143 cm, Prado, Madryt
• Królowa Maria Ludwika - 1789, 220 x 140 cm, Prado, Madryt
• Św. Franciszek Borgia i konający zatwardziały grzesznik - 1789, 350 x 300 cm, Katedra, Walencja
• Król Karol IV - 1789, 137 x 110 cm, Akademia Historii, Madryt
• Portret Karola IV - 1789, 126 x 94 cm, Museo de Bellas Artes, Kordoba
• Król Karol IV w czerwieni - ok. 1798, 127 x 94 cm, Prado, Madryt
• Królowa Maria Ludwika Parmeńska - 1789, 137 x 110 cm, Akademia Historii
• Don Sebastian Martinez y Perez - 1792, 93 x 67,5 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Markiza Bermúdez - 1790-92, 121 x 85 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
• Tadea Arias de Enriquez - 1790-92, 190 x 106 cm, Prado, Madryt
• Rozbitkowie - 1793-94, 50 x 32 cm, Palacio Real, Madryt
• Pożar - 1793-94, 50 x 32 cm, kol. pryw., Madryt
• Maria Fernandez, La Tirana - 1794, 112 x 72 cm, kol. pryw. Madryt
• Wędrowni aktorzy - 1793-94, 50 x 32 cm, Prado, Madryt
• Autoportret przy sztalugach - 1793-95, 42 x 28 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Generał Antonio Ricardos - 1794, 112 x 84 cm, Prado, Madryt
• Dom wariatów w Saragossie - 1794, 46 x 31 cm, Meadows Museum, Dallas
• Hrabina Carpio, markiza de la Solana - 1794-95, 181 x 122 cm, Luwr, Paryż
• Francisco Bayeu - 1795, 112 x 84 cm, Prado, Madryt
• Księżna Alba - 1795, 194 x 130 cm, kol. pryw., Madryt
• Książę Alba - 1795, 195 x 126 cm, Prado, Madryt
• Przypowieść o uczcie - 1795, 146 x 340 cm, Oratorium Santa Cueva, Kadyks
• Rozmnożenie chleba i ryb - ok. 1795, 146 x 340 cm, Oratorium Santa Cueva, Kadyks
• Josefa Bayeu - 1795-96, 82 x 58 cm, Prado, Madryt (domniemany portret żony artysty)
• Mężczyzna na koniu - ok. 1795, 40 x 36 cm, Meadows Museum, Dallas
• Pikador - ok. 1795, 57 x 47 cm, Prado, Madryt
• Matador Pedro Romero - 1795-98, 84 x 65 cm, Kimbell Art Museum, Fort Worth
• Toreador José Romero - 1796-98, 92 x 76 cm, Museum of Art, Filadelfia
• Św. Grzegorz Wielki - 1796-99, 190 x 115 cm, Museo Romantico, Madryt
• Martin Zapater y Claveria - 1797, 83 x 64 cm, Museo Bellas Artes, Bilbao
• Księżna Alba strasząca swoją guwernantkę - 1797, 31 x 25 cm, Prado, Madryt
• Księżna Alba w czerni - 1797, 210 x 148 cm, Hispanic Society, Nowy Jork
• Portret Bernarda Iriarte - 1797, 108 x 86 cm, Musée des Beaux-Arts, Strasburg
• Latajacy czarownicy - 1797-98, 43,5 x 30,5 cm, kol. pryw., Madryt
• Lampa diabła, czyli Zauroczony - 1797-98, 42 x 32 cm, National Gallery w Londynie
• Sabat czarownic (Wielki Kozioł) - 1797-98, 44 x 31 cm, Museo Lazaro Galdiano, Madryt
• Urok - 1797-98, 45 x 32 cm, Museo Lazaro Galdiano, Madryt
• Autoportret w okularach - 1797-1800, 63 x 49 cm, Museo Camon Aznar, Saragossa
• Alegoria Prawdy, Czasu i Historii - 1797-1800, 294 x 244 cm, Nationalmuseum, Sztokholm
• Kardynał Luis Maria de Bourbon y Villabriga - 1798, 200 x 106 cm, Museo de Arte, São Paulo
• Autoportret w okularach - 1798, 54 x 39,5 cm, Musée Bonnat, Bayonne
• Andres Peral - 1798, 95 x 65 cm, National Gallery w Londynie
• Francisco de Saavedra - 1798, 202 x 120 cm, Courtauld Institute, Londyn
• Pojmanie Chrystusa - 1798, 300 x 200 cm, Zakrystia katedry w Toledo
• Pojmanie Chrystusa - 1798, 40 x 23 cm, Prado, Madryt
• Portret Gaspara Melchora de Jovellanos - 1798, 205 x 133 cm, Prado, Madryt
• Generał José de Urrutia – ok. 1798, 199,5 x 134,5 cm, Prado, Madryt
• Amor i Psyche - 1798-1805, 200 x 156 cm, Museo Nacional de Arte de Cataluña, Barcelona
• Ferdinand Guillemardet - 1799, 186 x 124 cm, Luwr, Paryż
• Maja naga (Maja desnuda) - 1800, 97 x 190 cm, Prado, Madryt

Maja naga (1800)	Maja ubrana (1801-04)

• Karol IV - 1799, 210 x 136 cm, Pałac Królewski, Madryt
• Królowa Maria Ludwika w mantyli - 1799, 210 x 130 cm, Pałac Królewski, Madryt
• Królowa Maria Ludwika na koniu - 1799, 338 x 282 cm, Prado, Madryt
• Portret "Tirany" (Maria del Rosario Fernandez) - 1799, 206 x 130 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Hrabina Chinchón brzemienna - 1800, 216 x 144 cm, Kolekcja książąt de Sueca, Madryt
• Ferdynand, książę Asturii - 1800, 84 x 67 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Karol IV na koniu - 1800, 336 × 282 cm, Prado, Madryt
• Alegoria Poezji - 1800, śr. 227 cm, Nationalmuseum, Sztokholm
• Leona de Valencia - 1800, 75 x 53 cm, Meadows Museum, Dalls
• Tonda do biblioteki pałacu "Księcia Pokoju" (Manuela Godoya) - ok. 1800, śr. 227 cm, Prado, Madryt
  • Alegoria Rolnictwa
  • Alegoria Handlu
  • Alegoria Przemysłu
  • Alegoria Nauki
• Rodzina Karola IV - 1800, 280 x 336 cm, Prado, Madryt
• Infant Francisco de Paula Antonio - 1800, 74 x 60 cm, Prado, Madryt
• Portret "El Conde del Tajo" - ok. 1800, 62,5 x 52,5 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
• Sen - ok. 1800, 44,5 x 77 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
• Scena męczeństwa lub Kanibale - ok. 1800, 32,7 x 47 cm, Musée des Beaux-Arts et d’Archeologie, Besançon
• Kardynał Luis María de Borbón y Vallabriga - ok. 1800, 214 x 136 cm, Prado, Madryt
• Maja ubrana (Maja vestida) - 1801-04, 95 x 190 cm, Prado, Madryt
• Antonio Noriega Bada - 1801, 103 x 80 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Manuel Goday - 1801, 187 x 268 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Zabawy dziecięce - 1782-85, 30 x 43,5 cm, Fundacja FUSARA, Madryt
  • Dzieci bawiące się w żołnierzy
  • Dzieci bawiące się w korridę
  • Dzieci bijące się i bawiące na huśtawce
  • Dzieci przy zabawie Pidola lub Recorrecalles
  • Dzieci bijące się o kasztany
  • Dzieci szukające w ruinach ptasich gniazd
• Don José Queraltó - 1802, 101,5 x 76,1 cm, Nowa Pinakoteka, Monachium
• Hrabia de Fernán Núñez - 1803, 211 × 137 cm, Colección Duques de Fernán Núñez, Madryt
• Hrabina de Fernán Núñez - 1803, 211 x 137 cm, Colección Duques de Fernán Núñez, Madryt
• Bartolome Sureda y Miserol - 1803-04, 120 x 79 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Therese Louise de Sureda - 1803-04, 120 x 79 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Małżonka księgarza - 1803-06, 108 x 76 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Joaquina Candado - 1803-06, 163 x 118 cm, Muzeum Sztuk Pięknych, Walencja
• Amalia Bonells y Costa - 1803-06, 88 x 66 cm, Institute of Arts, Dietroit
• Portret nieznajomego - 1803-06, 105 x 90 cm, Museum of Fine Arts, Boston
• Portret nieznajomej - 1803-06, 57 x 48 cm, Narodowa Galeria Irlandii, Dublin
• Narcisa Baranana y Goicoechea - 1803-06, 113 x 78 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Juan de Villanueva - 1803-06, 90 x 67 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Tomas Perez Estada - 1803-06, 102 x 79 cm, Kunsthalle, Hamburg
• Pedro Mocarte - 1803-06, 76 x 56 cm, Hispanic Society, Nowy Jork
• Hrabia Teba - 1803-06, 70 x 59 cm, Frick Collection, Nowy Jork
• Alberto Foraster - 1804, 138 x 109 cm, Hispanic Society, Nowy Jork
• Ignacio Garcini - 1804, 104 x 82 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Josefa Castilla Portugal de Garcini - 1804, 104 x 82 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Markiz San Adrian - 1804, 209 x 127 cm, Museo Navarra, Pampeluna
• Markiza de Villafranca - 1804, 195 x 126 cm, Prado, Madryt
• Markiza de Santa Cruz jako Euterpe - 1805, 130 x 210 cm, Prado, Madryt
• Félix de Azara - 1805, 215 x 132 xm, Monte de Piedad, Saragossa
• Dama z wachlarzem - 1805-10, 103 x 84 cm, Luwr, Paryż
• Nosicielka wody - 1805-12, 56 x 42 cm, Norton Simon Collection, Pasadena
• Tadeo Bravo de Rivero - 1806, 206 x 123 cm, Brooklyn Museum, Nowy Jork
• Isabel Cobos de Porcel - 1806, 82 x 55 cm, National Gallery w Londynie
• Pojmanie bandyty "el Maragato" przez brata Pedro de Zaldiviva - 1806, 31 x 38 cm, Art Institute, Chicago
  • El Maragato grozi bratu Pedro de Zaldiviva
  • Brat Pedro de Zaldiviva usiłuje rozbroić el Maragato
  • El Maragato walczy z bratem Pedro de Zaldiviva
  • Brat Pedro de Zaldiviva powala el Maragato
  • Brat Pedro de Zaldiviva strzela do el Maragato
  • Brat Pedro de Zaldiviva wiąże el Maragato
• Sabasa Garcia - 1806-11, 71 x 58 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Isidoro Máiquez - 1807, 77 x 58 cm, Prado, Madryt
• José Antonio Marqués Caballero - 1807, 106 x 84 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
• Markiza Castellfort - 1807-12, 91 x 71 cm, Muzeum Sztuk Pięknych, Montreal
• Markiz Castellfort - 1807-12, 91 x 71 cm, Muzeum Sztuk Pięknych, Montreal
• Portret nieznajomej - 1807-12, 76 x 55 cm, Clark Art Institute, Williamstown
• Manuel Silvela - 1807-12, 95 x 68 cm, Prado, Madryt
• Dzicy zabijający kobietę - ok. 1808, 29 x 41 cm, Prado, Madryt
• Evaristo Perez de Castro - 1808, 89 x 69 cm, Luwr, Paryż
• Ferdynand VII na koniu - 1808, 290 x 210 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Francisco del Mazo - 1808-12, 90 x 71 cm, Muzeum Goyi, Castres
• Młode kobiety, czyli List - 1808-12, 181 x 122 cm, Musée des Beaux-Arts, Lille
• Nosicielka wody - 1808-12, 68 x 52 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
• Szlifierz noży - 1808-12, 68 x 50,5 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
• Kuźnia - 1808-12, 191 x 121 cm, Frick Collection, Nowy Jork
• Czyżbym to była ja? (Que tal?) Czas i staruchy - 1808-12, 181 x 125 cm, Musée des Beaux-Arts, Lille
• Majas na balkonie - 1808-12, 192 x 127 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Maja i Celestyna - 1808-12, 162 x 108 cm, kol. pryw., Madryt
• Strzelanina w obozie wojskowym - 1808-12, 32 x 58 cm, kol. pryw., Madryt
• Martwy indyk - 1808-12, 45 x 62 cm, Prado, Madryt
• Martwe ptactwo - 1808-12, 46 x 64 cm, Prado, Madryt
• Martwa natura z głową jagnięcia - 1808-12, 45 x 62 cm, Luwr, Paryż,
• Martwa natura z kawałkiem łososia - 1808-12, 45 x 62 cm, Oskar Reinhart Collection, Winterthur
• Manuel Silvela - 1809, 95 x 68 cm, Prado, Madryt
• General Nicolas Philippe Guye - 1810, 106 x 84 cm, Virginia Museum of Art, Richmond
• Victor Guye – 1810, 108 x 86 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Alegoria miasta Madrytu - 1810, 260 x 195 cm, Ratusz, Madryt
• Św. Jan jako dziecko na pustyni - ok. 1810, 112 x 82 cm, Prado, Madryt
• Portret aktorki Antonii Zarate - 1810-11, 71 x 58 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
• Portret kanonika Juana Antonio Llorente - 1810-11, 189 × 114,5 cm, Museo de Arte, São Paulo
• Fabryka prochu - 1810-12, 33 x 52 cm, Palacio Zarzuela, Madryt
• Kolos (Olbrzym) lub Panika - 1910-12, 116 x 105 cm, Prado, Madryt
• Oskubane indyki - 1812, 45 x 62 cm, Nowa Pinakoteka, Monachium
• Czas, Prawda i Historia - 1812, 294 x 244 cm, Nationalmuseum, Sztokholm
• Książę Wellington 1812, 120 x 85 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
• Książę Wellington - 1812-14, 64 x 52 cm, National Gallery w Londynie
• Pogrzeb sardynki - 1812-14, 83 x 62 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Walka byków w miasteczku - 1812-14, 45 x 72 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Portret Mariana Goi, wnuka artysty - 1812-14, 59 x 47 cm, Colección Duque de Alburquerque, Madryt
• Trybunał Inkwizycji - 1812-15, 45 x 72 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Procesja biczowników - 1812-19, 46 x 73 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Balon aerostatyczny - 1813-15, 105 x 84 cm, Museum, Agen
• Magdalena pokutująca - 1813-18, 65 x 52 cm, Museo Lazaro Galdiano, Madryt
• Ascensio Julia - 1814, 73 x 57 cm, Clark Art Institute, Williamstown
• Drugi maja 1808 roku (Dos de Mayo), czyli Szarża mameluków przy Puerte de Sol - 1814, 266 x 345 cm, Prado, Madryt
• Trzeci maja 1808 roku (Tres de Mayo), czyli Rozstrzelanie powstańców madryckich - 1814, 266 x 345 cm, Prado, Madryt
• Ferdynand VII w płaszczu królewskim - 1814, 212 x 146 cm, Prado, Madryt
• Generał José de Palafox na koniu - ok. 1814, 248 x 224 cm, Prado, Madryt
• Portret Ferdynanda VII - 1814-15, 84 x 63,5 cm, Museo Thyssen-Bornemisza, Madryt
• Król Ferdynand VII w płaszczu królewskim - 1815, 208 x 142,5 cm, Prado, Madryt
• Autoportret w wieku lat sześćdziesięciu dziewięciu - 1815, 46 x 35 cm, Prado, Madryt
• Ferdynand VII - 1815, 215 x 150 cm, Muzeum Sztuk Pięknych, Saragossa
• Rada filipińska - 1815, 54 x 70 cm, Gemaldegalerie, Berlin
• Junta Kompanii Filipin - 1815, 319 x 433 cm, Museum Goyi, Castres
• Dom wariatów - 1815-19, 45 x 72 cm, Akademia San Fernando, Madryt
• Święta Elżbieta - 1817, 169 x 129 cm, Pałac Królewski, Madryt
• Corrida (tryptyk) - 20 x 15 cm, Museo Campon Aznar, Saragossa
• Ostatnia komunia św. Józefa Kalasantego - 1819, 250 x 180 cm, Kościół Kollegium San Anton, Madryt
• Chrystus w Getsemani - 1819, 47 x 35 cm, Kolegium San Anton, Madryt
• Juan Antonio Cuervo - 1819, 120 x 87 cm, Museum of Art, Cleveland
• Tibursio Perez Cuervo - 1820, 104 x 80 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
• Autoportret z doktorem Arrietą - 1820, 117 x 79 cm, Museum of Art, Minneapolis
• Wujek Paquete - ok. 1820, 39,1 x 31,1 cm, Museo Thyssen-Bornemisza, Madryt
• Czarne malowidła (Pinturos negras) (14 obrazów) z Domu Głuchego (Quinta del Sardo) - 1821-23, freski przeniesione na płótno, Prado, Madryt
  • Asmodeusz - 123 x 265 cm
  • Atropos, czyli Parki - 123 x 266 cm
  • Bójka na kije - 13 x 266 cm
  • Dwaj mężczyźni i kobieta - 123 x 66 cm
  • Dwaj starcy - 144 x 66 cm
  • Dwie staruchy jedzące zupę - 53 x 85 cm
  • Judyta i Holofernes - 146 x 84 cm
  • Lektura - 126 x 66 cm
  • Leocadia Zorilla, służąca artysty - 147 x 132 cm
  • Pielgrzymka do źródła św. Izydora - 140 x 438 cm
  • Pies - 134 x 80 cm
  • Przechadzka Świętego Oficjum - 123 x 266 cm
  • Sabat czarownic (Wielki Kozioł) - 140 x 438 cm
  • Saturn pożerajacy swoje dzieci - 146 x 83 cm

Pielgrzymka do źródła św. Izydora (1821-23)

• Roamon Satue - 1823, 107 x 85 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
• José de Lacanal - 1823-24, 59 x 49 cm, Museo Lazaro Galdiano, Madryt
• Maria Martinez y Puga - 1824, 73 x 58 cm, Frick Collection, Nowy Jork
• Pokador wzięty za rogi przez byka - ok. 1824, 64 x 93 cm, Museum of Art, Toledo
• Mleczarka z Bordeuax - 1725-27, 74 x 48 cm, Prado, Madryt
• Juan Bautista de Muquiro - 1827, 102 x 85 cm, Prado, Madryt
• José Pio de Molina - 1827-28, 60 x 50 cm, O. Reinhart Sammlung, Winterthur

Cykle graficzne

• Grafiki wg serii płócien Velazqueza - 1778, miedzioryty – 19 rycin
• Kaprysy (Los Caprichos) - 1997-99, (wyd. 1799), akwaforta z akwatintą – 80 rycin

1. Francisco Goya y Lucientes 2. Mówią tak i oddają rękę pierwszemu lepszemu 3. Oto idzie Baba Jaga 4. Stary dzieciak 5. Jedno warte drugiego 6. Nikt nie zna samego siebie 7. I tak jej nie pozna 8. I porwali ją 9. Tantal [ze zwłokami ukochanej] 10. Miłość i śmierć 11. Chłopcy od mokrej roboty 12. Polowanie na zęby 13. Za gorące dania 14. Co za pośw ięcenie! 15. A to piękne rady 16. Na litość boską: to była jej matka 17. Już dobrze naciągnięta 18. Dom mu się pali 19. Wszyscy muszą upaść 20. Już są oskubani 21. Jakże ją skubią! 22. Biedule! 23. Te pytki 24. Nie było rady 25. Po co zbił dzban 26. Nareszcie usiadły 27. Kto z nich jest bardziej oddany? 28. Cicho, cicho 29. I jak tu czytać? 30. I po co je chować? 31. Modli się o nią 32. I na cóż jej była czułość 33. U cyrulika-szrlatana 34. Zmorzył je sen 35. Łupi go ze skóry 36. Zła noc 37. Czy też uczeń dowie się czegoś więcej? 38. Brawo! 39. Osioł z dziada pradziada 40. Żebym wiedział, na co umrze? 41. Ni mniej, ni więcej 42. Ty, który nie możesz 43. Gdy rozum śpi, budzą się potwory 44. Cienko przędą 45. Teraz się uraczą 46. Pokuta 47. Ofiara mistrzowi 48. Chór szpiclów 49. Chochliki 50. Szynszyle 51. Muskają się 52. Co może zdziałać krawiec! 53. Złotousty! 54. Bezczelny 55. Aż do śmierci 56. Wzloty i upadki 57. Rozwód 58. Połknij to, pasie 59. Dlaczego nie odchodzą! 60. Próby 61. Uleciały 62. Któż by w to uwierzył! 63. Niech wiedzą, jacyśmy dostojni! 64. Szczęśliwej drogi 65. Dokąd diabli mamę niosą? 66. Swój niesie swego 67. Zaczekaj, otrzymasz namaszczenie 68. Piękna mistrzyni! 69. Tchnij 70. Zbożne rzemiosło 71. O świcie pójdziemy 72. Nie umkniesz nam 73. Lepiej próżnować 74. Nie krzycz, głupia 75. Czy nikt nas już nie rozłączy? 76. A więc jest Waszmość, jak mówią! Uważać, bo jak nie… 77. Jedni jeżdżą na drugich 78. Uwaga, już się budzą 79. Nikt nas nie widział 80. Już najwyższy czas

• Okropności wojny (Los desastres de la guerra) - 1810-23 (wyd. 1863), akwaforta z akwatintą – 82 ryciny

1. Smutne przeczucie tego, co nastąpi 2. Słusznie czy niesłusznie? 3. To samo 4. Kobiety dodają odwagi 5. I są jak dzikie bestie 6. Dobrze ci tak 7. Co za odwaga! 8. Zawsze się zdarza 9. Nie chcą 10. Tego też nie 11. Za nic na świecie 12. Po co się urodziłeś 13. Gorzko być obecnym 14. Ciężki jest ten krok 15. Nie ma rady 16. Korzystają z okazji 17. Nie zgadzają się 18. Pogrzebać ich i milczeć 19. Już nie ma czasu 20. Opatrzeć ich i dalej 21. Będzie tak samo 22. Jeszcze gorzej 23. Wszędzie to samo 24. Mogą się jeszcze przydać 25. Te także 26. Nie można na to patrzeć 27. Miłosierdzie 28. Motłoch 29. Zasłużył na to 30. Zniszczenia wojenne 31. Twarda sztuka 32. Za co? 33. Czy można zrobić więcej? 34. Z powodu nozyka 35. Nie wiadomo za co 36. Ani to 37. To jest gorsze 38. Barbarzyńcy! 39. Wielki wyczyn! 40. Coś z tego ma 41. Uciekają przez płomienie 42. Wszystko przewrócone do góry nogami 43. To także 44. Widziałem to 45. I to także 46. To jest złe 47. Tak się stało 48. Okrutna litość! 49. Miłosierdzie kobiety 50. Nieszczęsna matka! 51. Dzięki prosu 52. Nie zdążyły 53. Nie było na to rady 54. Daremne błagania 55. Najgorzej jest żebrać 56. Na cmentarz 57.drowi i chorzy 58. Nie ma co krzyczeć 59. Czyż potrzebna filiżanka? 60. Nikt im nie pomoże 61. Oni są z innej gliny 62. Łoża śmierci 63. Żniwo śmierci 64. Ładunek dla cmentarza 65. Co to za wrzawa? 66. Dziwna pobożność! 67. I ta nie mniej 68. Co za szaleństwo! 69. Nic. To się okaże 70. Nie znajdą drogi 71. Przeciwko dobru publicznemu 72. Następstwa 73. Kocia pantomima 74. To jest najgorsze 75. Sztuczki szarlatanów 76. Mięsożerny sęp 77. Bo się zerwie lina 78. Dobrze się broni 79. Prawda umarła 80. Czy zmartwychwstanie?

• Tauromachia (Walki byków) lub Sztuka korridy - wyd. 1816, akwaforty – 33 ryciny

1. Sposób, w jaki starożytni Hiszpanie polowali konno na byki
2. Inny sposób polowania pieszo
3. Maurowie zamieszkali w Hiszpanii, zapominając o przesądach Koranu, przejęli sztukę polowania na byki i dźgają zwierzę lancami
4. Zwodzą byka płachtą na arenie
5. Dzielny Maur Gazul był pierwszym, który walczył z bykiem według reguł
6. Maurowie zwodzą byka płachtami uczynionymi ze swych burnusów
7. Pochodzenie sztuki wbijania harpunów, czyli banderilli
8. maur porwany na rogi na arenie
9. Rycerz hiszpański straciwszy konia, śmiertelnie godzi byka
10. Karol V godzi byka lancą na arenie w Valladolid
11. Cid Campeador godzi lancą innego byka
12. Atakowanie byka lancami, dzidami w kształcie półksiężyca, banderillami i inną bronią
13. Hiszpański rycerz atakuje krótką lancą byka na arenie, bez pomocy przybocznych chłopców
14. Zręczny młodzieniec de Falces wyprowadza byka w pole swymi unikami
15. Sławny Martincho wbija banderillę
16. Ten sam Martincho przewraca byka na arenie w Madrycie
17. Zapora uczyniona z osłów chroni Maurów przed atakami byka z kulami na nogach
18. Odwaga Martincho na arenie w Saragossie
19. Inne jego szaleństwa na tej samej arenie
20. Zręczność i zuchwałość Juanito Apinani na arenie w Madrycie
21. Nieszczęśliwy wypadek na widowni areny w Madrycie i śmierć alkada z Torrejon
22. Męska odwaga sławnego Pajuelera na arenie w Saragossie
23. Mariano Ceballos, alias Indianin, zabija byka siedząc na koniu
24. Tenże Ceballos na arenie w Madrycie, siedząc na byku atakuje krótką lancą drugie zwierzę
25. Szczują byka psami
26. Pikador spada z konia pod nogi byka
27. Sławny Fernando del Toro za pomocą lancy zmusza zwierzę do posłuszeństwa
28. Na madryckiej arenie dzielny Rendon atakuje byka piką. Zapłacił za to życiem
29. Pepe Illo uskakuje przed bykiem
30. Pedro Romero zabija stojącego byka
31. Ogniste banderille
32. dwie grupy pikadorów powalone jedna na drugiej przez jednego byka
33. Nieszczęśliwa śmierć Pepe Illo na arenie w Madrycie

A. Hiszpański rycerz na koniu i w asyście pomocników atakuje byka krótką lancą B. Koń powalony przez byka C. Psy atakują byka D. Toreador, siedząc na ramionach pomocnika, atakuje byka lancą E. Śmierć Pepe Illo F. Śmierć Pepe Illo G. Walka z bykiem z powozu zaprzężonego w muły

• Szaleństwa lub Przysłowia - 1815-24, akwaforty – 22 rycin

1. Waży więcej niż martwy osioł. Szaleństwo kobiece
2. Ze strachu nie trać honoru. Szaleństwo strachu
3. Błąkać się w gałęziach. Szaleństwo śmieszne
4. Od złych nałogów do cudzołóstwa tylko krok. Głuptasek
5. Nie uznaje przyjaciół, którzy okrywają mnie skrzydłami a jednocześnie kłują dziobem. Szaleństwo latające
6. Bóg nas tak stworzył, że nie możemy wyjść z podziwu. Szaleństwo wściekłe
7. Zła żona ma zawsze coś do powiedzenia. Szaleństwo małżeńskie
8. Nie wiadomo, co kryje się pod tą suknią. Zakutani w worki
9. Kocie pazury i ubiór świętoszka. Szaleństwo ogólne
10. Niech kto inny ujarzmia kobietę i źrebaka. Koń porywacz
11. Szaleństwo nędzy
12. Gdyby Marina nie tańczyła, nie złamałaby nogi. Szaleństwo radosne
13. Chęć jest matka umiejetnosci. Sposób na latanie
14. Ciesz się karnawałem, bo jutro w proch się obrócisz. Szaleństwo karnawałowe
15. Nie polecają się Bogu, ani diabłu. Szaleństwo oczywiste
16. Łatwiej goją się rany od noża niż od złego języka. Namowy
17. Kto cię nie lubi, nawet w żartach mówi źle o tobie. Lojalność
18. Bóg ich stworzył, a oni łączą się w pary. Szaleństwo żałobne

• Rozrywki w Hiszpanii lub Byki z Bordeaux - 1825, litografia – 4 ryciny
  • Hiszpańskie rozrywki
  • Sławny toreador amerykański Mariano Ceballos
  • Przegrodzona arena
  • Rozwścieczony byk albo Ranny pikador

Freski

• Adoracja Imienia Boskiego przez anioły - 1771-72, 700 x 1500 cm, Bazylika Nuestra Señora del Pilar w Saragossie
• Sceny z życia Najświetszej Marii Panny (11 malowideł) - 1773-74, Klasztor Kartuzów w Aula Dei k. Saragossy
• Matka Boża jako Królowa Męczeników - 1781, Bazylika Nuestra Señora del Pilar w Saragossie
• Cud św. Antoniego Padewskiego - 1798, śr. 600 cm, Kaplica królewska San Antonio de la Florida w Madrycie

Rysunki

• Album A (lato 1796, Sanlucar)
• Album B (1796-97)
• Album C (1803-24)
• Album D (1801-03)
• Album E (1783-1812)
• Album F (1812-23)
• Album G i H (1824-28, Bordeuax)

Bibliografia

• Jean Babelon, Sztuka hiszpańska, Warszawa: WAiF, 1974.
• Monique de Beaucorps, Raoul Ergmann, Francois Trassard, Wielcy mistrzowie malarstwa europejskiego, Warszawa: Arkady, 1998, ISBN 83-213-3976-X
• Stefano Casu, Elena Franchi, Andrea Franci, Wielcy mistrzowie malarstwa europejskiego, Warszawa: Arkady, 2005, ISBN 83-213-4387-2
• Ilaria Ciseri, Romantyzm, Warszawa: Arkady, 2009, ISBN 978-83-213-4599-4
• Jacek Dehnel, Saturn. Czarne obrazy z życia mężczyzn z rodziny Goya, Warszawa: W.A.B., 2011, ISBN 978-83-7414-927-3
• Lion Feuchtwanger, Goya, Gorzka droga poznania, Warszawa: Świat Książki, 2007 (Sfabularyzowane Biografie), ISBN 978-83-247-0726-3
• Francisco Goya, Poznań: Oxford Educational, 2006 (Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy, t. 11), ISBN 83-7425-497-1
• Francisco Goya y Lucientes – Grafiki, oprac. Lech Majewski, Kraków: Muzeum Narodowe, 2002, ISBN 83-87312-97-8
• Fabienne Gambrelle, Francisco Goya, Siechnice: Eaglemoss Polska, 1999 (Wielcy Malarze ; nr 77)
• Rose-Marie Hagen, Rainer Hagen, Francisco Goya 1746-1828, Koln: Taschen ; Warszawa: TMC-Art, 2003, ISBN 83-89571-99-4
• Historia portretu, red. S. Zuffi, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4235-3
• Robert Hughes, Goya. Artysta i jego czas, Warszawa: Wydaw. Nauk. PWN, 2011 (Wielkie Biografie ; t. 17), ISBN 978-83-01-16603-8
• Wacław Husarski, Francisco Goya, Warszawa: Wydaw. Mortkowicza, 1926.
• Małgorzata Kitowska-Łysiak, Goya y Lucientes, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 5, Lublin: Tow. Nauk. KUL, 1989.
• Gerard Legrand, Sztuka romantyzmu, Warszawa: HPS, 2007 (rozdz. Goya, czyli wyjątek), ISBN 978-83-60688-9
• Waldemar Łysiak, Malarstwo białego człowieka, t. 7, Warszawa: Exlibris, 2000, (rozdz. Co artysta chciał powiedzieć?), ISBN 83-88455-01-X
• Alejando Montiel Mues, Francisco de Goya y Lucientes, [w:] Historia sztuki świata, t. 6, Warszawa: Muza SA, 2000, ISBN 83-7200-674-1
• Muzeum Prado, Warszawa: Arkady, 1994 (rozdz. XVIII wiek i Goya), ISBN 83-213-3720-1
• Muzeum Prado. Arcydzieła malarstwa, Warszawa: Arkady, 2011 (rozdz. Goya), ISBN 978-83-213-4421-8
• Jose Ortega y Gasset, Velazquez i Goya, Warszawa: Czytelnik, 1993, ISBN 83-07-02278-9.
• Alfonso Emilio Perez Sanchez, Goya, Warszawa: Penta, 1992, ISBN 83-85440-00-3
• Luciano di Pietro, Alfredo Pallavisini, Claudia Gianferrari, Goya, Warszawa: KAW, 1987 (Geniusze Sztuki), ISBN 83-03-01424-2
• Maria Poprzęcka, Artysta na przełomie epok – Francisco Goya, [w:] Sztuka świata, t. 8, Warszawa: Arkady, 1994, ISBN 83-213-3716-3
• Paola Rapelli, Goya, Warszawa: Arkady, 1998 (Geniusze Malarstwa), ISBN 83-213-4045-8
• Maria Rzepińska, Siedem wieków malarstwa europejskiego, Wrocław: Ossolineum, 1979 (rozdz. Wielki demaskator), ISBN 83-04-00065-2
• Maurice Serullaz, Goya – portrety, Warszawa: Arkady, 1982 (Mała Encyklopedia Sztuki ; 72)
• Andras Szekely, Malarstwo hiszpańskie, Warszawa: WAiF, 1974.
• Patricia Wright, Goya, Wrocław: Wydaw. Dolnośląskie, 1994 (Świadectwa Sztuki), ISBN 83-7023-344-9
• Kazimierz Zawanowski, Goya y Lucientes Francisco, wyd. 2, Warszawa: Arkady, 1975 (W Kręgu Sztuki)
• Stefano Zuffi, Malarstwo nowoczesne. Od romantyzmu do awangardy XX wieku, Warszawa: Arkady, 1999, ISBN 83-213-4110-1

Zobacz też

• Film Duchy Goi
• Książka Saturn Jacka Dehnela, Warszawa 2011.

Linki zewnętrzne

• Biografia (ang.)
• Czarne obrazy
• Grafiki
• Dzieło graficzne
• Rysunki