Frank Gehry

Frank Gehry
Frank Gehry (2006)
Imiona i nazwisko	Frank Owen Gehry vel Ephraim Goldberg
Data i miejsce urodzenia	28 lutego 1929 Toronto
Narodowość	amerykańska
Dziedzina sztuki	architektura
Styl	dekonstruktywizm
Galeria w Wikimedia Commons

Frank Owen Gehry, właśc. Ephraim Goldberg (ur. 28 lutego 1929 w Toronto) – amerykański architekt, pochodzący z kanadyjskiej rodziny polsko-żydowskiej^[1] i projektant form przemysłowych, jeden z głównych przedstawicieli dekonstruktywizmu. Odznaczony w 1998 Narodowym Medalem Sztuki oraz laureat Nagrody Pritzkera z 1989.

F. Gehry: Gehry Tower w Hanowerze

F. Gehry: Biurowce w Medienhafen w Düsseldorfie

F. Gehry: Muzeum Guggenheima w Bilbao

Chiat/Day Building, Venice, Los Angeles

W 1947 Gehry przyjechał do Kalifornii, gdzie do 1954 studiował architekturę na University of Southern California w Los Angeles, a następnie urbanistykę na Harvardzie. Od 1962 prowadzi własne biuro architektoniczne w Los Angeles.

Budynki Gehry'ego mają charakter kolażu złożonego z powyginanych brył o powierzchni wykonanej z różnych i w tradycyjnej architekturze nieprzystających do siebie materiałów (tytan, beton, kamień, tynk, siatka druciana itd.). Gehry zaskakuje też niekonwencjonalnymi zestawieniami barw. Jego architektura jest zorientowana przede wszystkim na efekt zewnętrzny, świadomie wywołując szok poprzez kontrast z tradycyjną przestrzenią miejską. Charakterystyczne i łatwo kojarzone z architektem są silnie przechylone ściany i pofalowane płaszczyzny. Krytycy Gehry'ego wskazują na miałkość projektów wnętrz i banalizm układów funkcjonalnych. Często zarzuca mu się też ograniczanie się do tego samego repertuaru zmanierowanych form.

Rodzina Gehry'ego wywodzi się z Polski. Jego dziadkowie są pochowani na Cmentarzu żydowskim w Łodzi, a jego matka się tu urodziła.

[edytuj] Główne dzieła

biurowiec Chiat/Day/Mojo w Venice w Kalifornii, 1975-1991 (z Coosje van Bruggenem i Claesem Oldeburgiem)
dom własny w Santa Monica w Kalifornii, 1977-1979
California Aerospace Museum w Santa Monica, 1982-1984
Vitra Design Museum w Weil am Rhein, 1989
American Center w Paryżu, 1991-1994
Weisman Art Museum Uniwersytetu Minnesota
Centrum Konunikacji i Technologii w Bad Oeynhausen, 1991-1995
Muzeum Guggenheima w Bilbao, 1991-1997
Tańczący dom w Pradze, 1995
centrum mediów Neue Zollhof w Düsseldorfie, 1997-1999
Experience Music Project and Science Fiction Museum and Hall of Fame w Seattle, 2000-2004
wieżowiec Gehry-Tower w Hanowerze, 2000-2001
budynek DZ BANK przy Pariser Platz w Berlinie, 2001
MARTa-Museum w Herfordzie, 2001-2005
wieżowiec 8 Spruce Street w Nowym Jorku (2006-2010)

Przypisy

↑ Warsaw Jewish Museum In Poland

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e

Laureaci Nagrody Pritzkera

Philip Johnson (1979) • Luis Barragán (1980) • James Stirling (1981) • Kevin Roche (1982) • I. M. Pei (1983) • Richard Meier (1984) • Hans Hollein (1985) • Gottfried Böhm (1986) • Kenzo Tange (1987) • Gordon Bunshaft / Oscar Niemeyer (1988) • Frank Gehry (1989) • Aldo Rossi (1990) • Robert Venturi (1991) • Álvaro Siza (1992) • Fumihiko Maki (1993) • Christian de Portzamparc (1994) • Tadao Andō (1995) • Rafael Moneo (1996) • Sverre Fehn (1997) • Renzo Piano (1998) • Norman Foster (1999) • Rem Koolhaas (2000) • Herzog & de Meuron (2001) • Glenn Murcutt (2002) • Jørn Utzon (2003) • Zaha Hadid (2004) • Thom Mayne (2005) • Paulo Mendes da Rocha (2006) • Richard Rogers (2007) • Jean Nouvel (2008) • Peter Zumthor (2009) • SANAA Kazuyo Sejima & Ryūe Nishizawa (2010) • Eduardo Souto de Moura (2011) • Wang Shu (2012)

p • d • e

Laureaci Nagrody Wolfa w sztuce

Sztuka

1981 Malarstwo: Marc Chagall, Antoni Tàpies • 1982 Muzyka: Vladimir Horowitz, Olivier Messiaen, Josef Tal • 1983/4 Architektura: Ralph Erskine • 1984/5 Rzeźba: Eduardo Chillida • 1986 Malarstwo: Jasper Johns • 1987 Muzyka: Isaac Stern, Krzysztof Penderecki • 1988 Architektura: Fumihiko Maki, Giancarlo De Carlo • 1989 Rzeźba: Claes Oldenburg • 1990 Malarstwo: Anselm Kiefer • 1991 Muzyka: Yehudi Menuhin, Luciano Berio • 1992 Architektura: Frank Gehry, Jørn Utzon, Denys Lasdun • 1993 Rzeźba: Bruce Nauman • 1994/5 Malarstwo: Gerhard Richter • 1995/6 Muzyka: Zubin Mehta, György Ligeti • 1996/7 Architektura: Frei Otto, Aldo van Eyck • 1998 Rzeźba: James Turrell • 1999 Malarstwo: nie przyznano • 2000 Muzyka: Pierre Boulez, Riccardo Muti • 2001 Architektura: Álvaro Siza • 2002/3 Malarstwo i Rzeźba: Louise Bourgeois • 2004 Muzyka: Mścisław Rostropowicz, Daniel Barenboim • 2005 Architektura: Jean Nouvel • 2006/7 Malarstwo i Rzeźba: Michelangelo Pistoletto • 2008 Muzyka: Gia Kanczeli, Claudio Abbado • 2010 Architektura:Peter Eisenman, David Chipperfield • 2011 Malarstwo i Rzeźba: Rosemarie Trockel

p • d • e Laureaci Nagrody Praemium Imperiale

Malarstwo	Willem de Kooning i David Hockney (1989) • Antoni Tàpies (1990) • Balthus (1991) • Pierre Soulages (1992) • Jasper Johns (1993) • Zao Wou-ki (1994) • Matta (1995) • Cy Twombly (1996) • Gerhard Richter (1997) • Robert Rauschenberg (1998) • Anselm Kiefer (1999) • Ellsworth Kelly (2000) • Lee Ufan (2001) • Sigmar Polke (2002) • Bridget Riley (2003) • Georg Baselitz (2004) • Robert Ryman (2005) • Yayoi Kusama (2006) • Daniel Buren (2007) • Richard Hamilton (2008) • Hiroshi Sugimoto (2009) • Enrico Castellani (2010) • Bill Viola (2011)

Rzeźba	Umberto Mastroianni (1989) • Arnaldo Pomodoro (1990) • Eduardo Chillida (1991) • Anthony Caro (1992) • Max Bill (1993) • Richard Serra (1994) • Christo (1995) • César (1996) • George Segal (1997) • Dani Karavan (1998) • Louise Bourgeois (1999) • Niki de Saint Phalle (2000) • Marta Pan (2001) • Giuliano Vangi (2002) • Mario Merz (2003) • Bruce Nauman (2004) • Issey Miyake (2005) • Christian Boltanski (2006) • Tony Cragg (2007) • Ilya i Emilia Kabakov (2008) • Richard Long (2009) • Rebecca Horn (2010) • Anish Kapoor (2011)

Architektura	Ieoh Ming Pei (1989) • James Stirling (1990) • Gae Aulenti (1991) • Frank Gehry (1992) • Kenzō Tange (1993) • Charles Correa (1994) • Renzo Piano (1995) • Tadao Andō (1996) • Richard Meier (1997) • Álvaro Siza (1998) • Fumihiko Maki (1999) • Richard Rogers (2000) • Jean Nouvel (2001) • Norman Foster (2002) • Rem Koolhaas (2003) • Oscar Niemeyer (2004) • Yoshio Taniguchi (2005) • Frei Otto (2006) • Herzog & de Meuron (2007) • Peter Zumthor (2008) • Zaha Hadid (2009) • Toyo Ito (2010) • Ricardo Legoretta (2011)

Muzyka	Pierre Boulez (1989) • Leonard Bernstein (1990) • György Ligeti (1991) • Alfred Schnittke (1992) • Mścisław Rostropowicz (1993) • Henri Dutilleux (1994) • Andrew Lloyd Webber (1995) • Luciano Berio (1996) • Ravi Shankar (1997) • Sofia Gubajdulina (1998) • Oscar Peterson (1999) • Hans Werner Henze (2000) • Ornette Coleman (2001) • Dietrich Fischer-Dieskau (2002) • Claudio Abbado (2003) • Krzysztof Penderecki (2004) • Martha Argerich (2005) • Steve Reich (2006) • Daniel Barenboim (2007) • Zubin Mehta (2008) • Alfred Brendel (2009) • Maurizio Pollini (2010) • Seiji Ozawa (2011)

Film i teatr	Marcel Carné (1989) • Federico Fellini (1990) • Ingmar Bergman (1991) • Akira Kurosawa (1992) • Maurice Béjart (1993) • John Gielgud (1994) • Nakamura Utaemon (1995) • Andrzej Wajda (1996) • Peter Brook (1997) • Richard Attenborough (1998) • Pina Bausch (1999) • Stephen Sondheim (2000) • Arthur Miller (2001) • Jean-Luc Godard (2002) • Ken Loach (2003) • Abbas Kiarostami (2004) • Merce Cunningham (2005) • Maja Plisiecka (2006) • Ellen Stewart (2007) • Sakata Tōjūrō (2008) • Tom Stoppard (2009) • Sophia Loren (2010) • Judi Dench (2011)

p • d • e

Laureaci Nagrody Royal Gold Medal RIBA

Herman Hertzberger (2012) • David Chipperfield (2011) • I. M. Pei (2010) • Álvaro Siza (2009) • Edward Cullinan (2008) • Herzog & de Meuron (2007) • Toyo Ito (2006) • Frei Otto (2005) • Rem Koolhaas (2004) • Rafael Moneo (2003) • Archigram (2002) • Jean Nouvel (2001) • Frank Gehry (2000) • Barcelona (1999) • Oscar Niemeyer (1998) • Tadao Andō (1997) • Harry Seidler (1996) • Colin Rowe (1995) • Michael & Patricia Hopkins (1994) • Giancarlo De Carlo (1993) • Peter Rice (1992) • Colin Stansfield Smith (1991) • Aldo van Eyck (1990) • Renzo Piano (1989) • Richard Meier (1988) • Ralph Erskine (1987) • Arata Isozaki (1986) • Sir Richard Rogers (1985) • Charles Correa (1984) • Norman Foster (1983) • Berthold Lubetkin (1982) • Sir Philip Dowson (1981) • James Stirling (1980) • Charles and Ray Eames (1979) • Jørn Utzon (1978) • Sir Denys Lasdun(1977) • Sir John Summerson (1976) • Michael Scott (1975) • Philip Powell i Hidalgo Moya (1974) • Sir Leslie Martin(1973) • Louis I Kahn (1972) • Hubert de Cronin Hastings (1971) • Robert Matthew (1970) • Jack Antonio Coia (1969) • Buckminster Fuller (1968) • Sir Nikolaus Pevsner (1967) • Ove Arup (1966) • Kenzō Tange (1965) • Maxwell Fry (1964) • The Lord William Graham Holford (1963) • Sven Gottfried Markelius(1962) • Lewis Mumford (1961) • Prof. Pier Luigi Nervi (1960) • Prof. Ludwig Mies van der Rohe (1959) • Robert Schofield Morris (1958) • Hugo Alvar Henrik Aalto(1957) • Dr. Walter Adolf Georg Gropius (1956) • John Murry Easton (1955) • Sir Arthur George Stephenson(1954) • Le Corbusier (CE Jeaneret) (1953) • George Grey Wornum (1952) • Emanuel Vincent Harris (1951) • Eliel Saarinen (1950) • Sir Howard Robertson (1949) • Auguste Perret (1948) • Prof. Sir Albert Edward Richardson (1947) • Prof. Sir Patrick Abercrombie (1946) • Wiktor Wiesnin (1945) • Sir Edward Maufe (1944) • Sir Charles Herbert Reilly (1943) • William Curtis Green (1942) • Frank Lloyd Wright (1941) • Charles Francis Annesley Voysey (1940) • Sir Percy Thomas (1939) • Prof. Ivar Tengbom (1938) • Sir Raymond Unwin (1937) • Charles Henry Holden (1936) • Willem Marinus Dudok (1935) • Henry Vaughan Lanchester (1934) • Sir Charles Reed Peers (1933) • Dr. Hendrik Petrus Berlage (1932) • Sir Edwin Cooper (1931) • Percy Scott Worthington (1930) • Victor Alexandre Frederic Laloux (1929) • Sir Guy Dawber (1928) • Sir Herbert Baker (1927) • Prof. Ragnar Ostberg (1926) • Sir Giles Gilbert Scott (1925) • - (1924) • Sir John James Burnet (1923) • Thomas Hastings (1922) • Sir Edwin Landseer Lutyens (1921) • Charles Louis Girault (1920) • Leonard Stokes (1919) • Ernest Newton (1918) • Henri Paul Nenot (1917) • Sir Robert Rowand Anderson (1916) • Frank Darling (1915) • Jean-Louis Pascal (1914) • Sir Reginald Blomfield (1913) • Basil Champneys (1912) • Wilhelm Dörpfeld (1911) • Sir Thomas Graham Jackson (1910) • Sir Arthur John Evans (1909) • Honore Daumet (1908) • John Belcher (architect) (1907) • Sir Lawrence Alma-Tadema (1906) • Sir Aston Webb (1905) • Auguste Choisy (1904) • Charles Follen McKim (1903) • Thomas Edward Collcutt (1902) • - (1901) • Prof. Rodolfo Amadeo Lanciani (1900) • George Frederick Bodley (1899) • George Aitchison (1898) • Dr Pierre Cuypers (1897) • Sir Ernest George (1896) • James Brooks (1895) • Lord Leighton (1894) • Richard Morris Hunt (1893) • Cesar Daly (1892) • Sir Arthur Blomfield (1891) • John Gibson (architect) (1890) • Sir Charles Thomas Newton (1889) • Baron Theophil von Hansen (1888) • Ewan Christian (1887) • Charles Garnier (1886) • Heinrich Schliemann (1885) • William Butterfield (1884) • Francis Cranmer Penrose (1883) • Baron von Ferstel (1882) • George Godwin (1881) • John Loughborough Pearson (1880) • Marquis de Vogue (1879) • Alfred Waterhouse (1878) • Charles Barry (1877) • Joseph Louis Duc (1876) • Edmund Sharpe (1875) • George Edmund Street (1874) • Thomas Henry Wyatt (1873) • Baron von Schmidt (1872) • James Fergusson (1871) • Benjamin Ferrey (1870) • Karl Richard Lepsius (1869) • Sir Austen Henry Layard (1868) • Charles Texier (1867) • Sir Matthew Digby Wyatt (1866) • Sir James Pennethorne (1865) • Eugène Viollet-le-Duc (1864) • Anthony Salvin (1863) • Rev Robert Willis (1862) • JB Lesueur (1861) • Sydney Smirke (1860) • Sir George Gilbert Scott (1859) • Friedrich August Stüler (1858) • Owen Jones (1857) • Sir William Tite (1856) • Jacques Ignace Hittorff (1855) • Philip Hardwick (1854) • Sir Robert Smirke (1853) • Leo von Klenze (1852) • Thomas Donaldson (1851) • Sir Charles Barry (1850) • Luigi Canina (1849) • Charles Robert Cockerell (1848) •

p • d • e

Laureaci Nagrody AIA Gold Medal

Peter Q Bohlin (2010) • Glenn Murcutt (2009) • Renzo Piano (2008) • Edward Larrabee Barnes (2007) • Antoine Predock (2006) • Santiago Calatrava (2005) • Samuel Mockbee (2004) • -- (2003) • Tadao Andō (2002) • Michael Graves (2001) • Ricardo Legorreta (2000) • Frank Gehry (1999) • -- (1998) • Richard Meier (1997) • -- (1996) • César Pelli (1995) • Sir Norman Foster (1994) • Thomas Jefferson/Kevin Roche (1993) • Benjamin C. Thompson (1992) • Charles Willard Moore (1991) • E. Fay Jones (1990) • Joseph Esherick (1989) • -- (1988) • -- (1987) • Arthur Charles Erickson (1986) • William Wayne Caudill (1985) • -- (1984) • Nathaniel Alexander Owings (1983) • Romaldo Giurgola (1982) • Josep Lluís Sert (1981) • -- (1980) • Ieoh Ming Pei (1979) • Philip Cortelyou Johnson (1978) • Richard Joseph Neutra (1977) • -- (1976) • -- (1975) • -- (1974) • -- (1973) • Pietro Belluschi (1972) • Louis I. Kahn (1971) • Richard Buckminster Fuller (1970) • William Wilson Wurster (1969) • Marcel Lajos Breuer (1968) • Wallace Kirkman Harrison (1967) • Kenzō Tange (1966) • -- (1965) • Pier Luigi Nervi (1964) • Alvar Aalto (1963) • Eero Saarinen (1962) • Le Corbusier (1961) • Ludwig Mies van der Rohe (1960) • Walter Adolph Gropius (1959) • John Wellborn Root (1958) • Ralph Walker/Louis Skidmore (1957) • Clarence S. Stein (1956) • William Marinus Dudok (1955) • -- (1954) • William Adams Delano (1953) • Auguste Perret (1952) • Bernard Ralph Maybeck (1951) • Sir Patrick Abercrombie (1950) • Frank Lloyd Wright (1949) • Charles Donagh Maginnis (1948) • Eliel Saarinen (1947) • Louis Henri Sullivan (1944) • Paul Philippe Cret (1938) • Ragnar Ostberg (1933) • Milton Bennett Medary (1929) • Howard Van Doren Shaw (1927) • Sir Edwin Landseer Lutyens (1925) • Bertram Grosvenor Goodhue (1925) • Henry Bacon (1923) • Victor Laloux (1922) • Jean-Louis Pascal (1914) • George Browne Post (1911) • Charles Follen McKim (1909) • Sir Aston Webb (1907)

[edytuj] Główne dzieła

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach