Frankfurt nad Odrą

	Frankfurt nad Odrą; Frankfurt (Oder)
	Herb Frankfurtu nad Odrą
	; Grafika Sebastiana Münstera przedstawiająca Frankfurt nad Odrą, 1548
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Brandenburgia
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1253
Burmistrz	Martin Wilke (bezpartyjny)
Powierzchnia	147,61 km²
Wysokość	19-135 m n.p.m.
Ludność (31 grudnia 2010); • liczba ludności; • gęstość; • aglomeracja	; 60 330; 409 os./km²; transgraniczna ok. 85 tys.
Nr kierunkowy	0335
Kod pocztowy	15201-15236
Tablice rejestracyjne	FF
	Położenie na mapie Brandenburgii ; Frankfurt nad Odrą; Frankfurt (Oder)
	Położenie na mapie Niemiec ; Frankfurt nad Odrą; Frankfurt (Oder)
	52°21′N 14°33′E / 52.35, 14.55Na mapach: 52°21′N 14°33′E / 52.35, 14.55
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Frankfurt nad Odrą (niem. Frankfurt (Oder), dolnołuż. Frankobrod nad Odra, pol. hist. Słubice^[3]) – miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia. Leży na wysokości od 19 do 135 m n.p.m.. Frankfurt nad Odrą został w dużym stopniu zniszczony w czasie walk w 1945 r. – w dobrym stanie zachowała się jedynie zabudowa dzielnic południowych, a spośród zabytków najstarszej części miasta odbudowano tylko nieliczne. Wraz z polskimi Słubicami tworzy aglomeracje transgraniczną liczącą ok. 85 tys. mieszkańców.

[edytuj] Historia

Kalendarium:

1253 – uzyskanie praw miejskich przez Frankfurt, w tym dzisiejszych Słubic;
XIV-XV w. – przynależność miasta do Hanzy;
1506 – powstanie Alma Mater Viadrina, działającego do 1811; tu studiowali m.in. Ulrich von Hutten, Carl Philipp Emanuel Bach, Alexander von Humboldt, Wilhelm von Humboldt, Michael Praetorius, Caspar Stein oraz Heinrich von Kleist
1662 – pierwsze wzmianki o Frankfurcie – stolicy i centrum handlu
1777 – we Frankfurcie na świat przyszedł pisarz Heinrich von Kleist
1811 – przeniesienie uniwersytetu z Frankfurtu do Wrocławia
1815 – miasto staje się siedzibą rządu nowo utworzonego okręgu administracyjnego Nowa Marchia oraz Naczelnego Sądu Krajowego (Oberlandesgericht)
1842 – początki uprzemysłowienia – linia kolejowa Berlin-Frankfurt (Oder), przemysł metalowy, oddanie do eksploatacji gazowni
1923 – nowe ukierunkowanie po I wojnie światowej; Dyrekcja Kolejowa Wschód (Reichsbahndirektion Osten) przenosi się do Frankfurtu; nowy teren przemysłowy na wschodzie miasta
1933 – przejęcie władzy przez narodowych socjalistów; budowa nowych koszar oraz przemieszczenie wojsk do Frankfurtu
1945 – zniszczenia wojenne; śródmieście zostaje całkowicie zrujnowane; po podpisaniu układu poczdamskiego Frankfurt staje się miastem granicznym; dotychczasowa dzielnica Dammvorstadt przeobraża się w sąsiedzkie miasto polskie – Słubice
1946-1950 – Frankfurt jest (do roku 1950) centralnym punktem migracji przegnanej oraz powracającej ludności
1952-1990 – Frankfurt staje się miastem okręgowym okręgu Frankfurt nad Odrą
1989 – początek przemian ustrojowych w mieście
1990 – po zjednoczeniu Niemiec Frankfurt staje się "nadcentrum"
1991 – otwarcie Europejskiego Uniwersytetu Viadrina
1998 – otwarcie Collegium Polonicum w Słubicach

[edytuj] Demografia

Osobny artykuł: Frankfurt nad Odrą (ludność).

Liczba ludności: przed zjednoczeniem Niemiec ludność miasta wynosiła 87 123 (1987 r.), w roku 2007 miasto zamieszkiwało 61 969 osób, w 2008 roku 61 286, natomiast w 2010 r. 60 330^[1]. W roku akademickim dodatkowo około 3000 studentów.

[edytuj] Dzielnice miasta

I	Stadtmitte
II	Beresinchen
III	Nord
IV	West
V	Süd

Język niemiecki

Język polski

1

Stadtmitte

dosł. Śródmieście

2

Gubener Vorstadt

dosł. Przedmieście Gubińskie

3

Obere Stadt

dosł. Górne Miasto

4

Altberesinchen

dosł. Barszynka

5

Neuberesinchen

dosł. Nowa Barszynka

6

Güldendorf

pol. hist. Cieszonowo^[3]

7

Lossow

pol. hist. Łosowo^[3]

8

Lebuser Vorstadt

dosł. Przedmieście Lubuskie

9

Hansaviertel

dosł. Dzielnica Hansy

10

Klingetal

dosł. Dolina Glainowska

11

Kliestow

dosł. Clieszowo

12

Booßen

pol. hist. Bożeń^[3]

13

Nuhnenvorstadt

dosł. Przedmieście Nutnicowskie

14

Rosengarten

dosł. Ogród Różany

14

Pagram

dosł. Podegrzym

15

Lichtenberg

pol. hist. Orlica^[3]

16

Süd

dosł. Południe

17

Markendorf

pol. hist. Słubia^[3]

18

Markendorf-Siedlung

dosł. osiedla Słubiańskie

19

Hohenwalde

dosł. Wysoki Las

Sąsiadujące z Frankfurtem nad Odrą polskie miasto Słubice do 1945 było częścią Frankfurtu i nazywało się Dammvorstadt.

Szturm Szwedów na Bramę Lubuską, oblężenie w 1631

Grafika przedstawiająca miasto, 1830

Kościół Mariacki, 1860

Kościół św. Mikołaja i Hala Koncertowa, 1860

Budynek poczty głównej

Kościół Św. Gertrudy

Pomnik Heinricha von Kleista

Oderturm

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Kościoły

Głównymi kościołami w mieście są:

Kościól Mariacki (St. Marien Kirche)
Kościół Nowoapostolski (Neoapostolische Kirche)
Kościół Pokoju (Friedenskirche)
Kościół św. Gertrudy (St. Gertrauden-Kirche)
Kościół św. Jerzego (St. Georg Kirche)
Kościół Świętego Krzyża (Heilig-Kreuz-Kirche)

[edytuj] Pomniki

W mieście znajduje się wiele pomników m.in.:

[edytuj] Kultura

We Frankfurcie nad Odrą znajduje się założony 15 lipca 1991 Uniwersytet Viadrina, który od 1998 jest obok UAM w Poznaniu drugą uczelnią macierzystą dla Collegium Polonicum w Słubicach.

[edytuj] Współpraca

Miejscowości partnerskie:

[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Stacje i przystanki kolejowe

[edytuj] Linie kolejowe

RE 1: Eisenhüttenstadt – Frankfurt nad Odrą – Berlin – Poczdam – Brandenburg an der Havel/Magdeburg
RE 11: Chociebuż – Frankfurt nad Odrą
OE 36: Frankfurt nad Odrą – Beeskow – Wendisch Rietz – Königs Wusterhausen – Berlin Schöneweide
OE 60: Frankfurt nad Odrą – Werbig – Wriezen – Bad Freienwalde (Oder) – Eberswalde – Berlin-Lichtenberg
3 Warszawa Zachodnia – Poznań Główny – Kunowice – Frankfurt (Oder)
Kolej Dolnośląsko-Marchijska – Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn (NME) (hist.)

[edytuj] Przejścia graniczne

Kolejowe przejście graniczne Rzepin-Frankfurt (Oder)
Przejście graniczne Słubice-Frankfurt nad Odrą
Przejście graniczne Świecko-Frankfurt nad Odrą: na przejściu tym łączą się polska droga krajowa nr 2 i niemiecka autostrada A12 należące do trasy europejskiej E30.

[edytuj] Wojsko

[edytuj] Osoby

[edytuj] urodzeni we Frankfurcie nad Odrą

Heinrich von Kleist – niemiecki pisarz, poeta i dramaturg
Martin Patzelt – wieloletni nadburmistrz miasta

[edytuj] związani z miastem

Carl Philipp Emanuel Bach – niemiecki kompozytor
Alojzy Prosper Biernacki – minister skarbu Rządu Narodowego w 1831
Karl Georg von Hoym – minister Śląska i Prus Południowych
Alexander von Humboldt – niemiecki przyrodnik i podróżnik
Wilhelm von Humboldt – niemiecki filozof i językoznawca
Ulrich von Hutten – niemiecki rycerz, pisarz i humanista
Paul Lütkemann – niemiecki kompozytor epoki wczesnego baroku
Teodor Konstanty Orzechowski – działacz kalwiński, prawnik i urzędnik
Michael Praetorius – niemiecki kompozytor przełomu renesansu i baroku
Atanazy Raczyński – ziemianin wielkopolski, dyplomata pruski
Gesine Schwan – rektor Viadriny 1999-2008
Johann Tetzel – niemiecki duchowny, inkwizytor generalny Polski
Hans Weiler – rektor Viadriny 1993-1999

[edytuj] Galeria

Liczba mieszkańców miasta od 1618 r.
Główne linie tramwajowe we Frankfurcie
Dworzec kolejowy
Frankfurt nad Odrą z lotu ptaka
Główny gmach Europejskiego Uniwersytetu Viadrina
Lennépark zimą
Most graniczny na Odrze
Muzeum Heinricha von Kleista
Pomnik ku czci poległych żołnierzy radzieckich
Ratusz
Słup graniczny nieopodal Odry
Szkoła sportowa

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2011/OT_A01-04-00_124_201012_BB.pdf
↑ slubice.pl: Słubicko-Frankfurcki Plan Działania 2010-2020 (pol.). [dostęp 24 czerwca 2011].
↑ ^3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 ^3,4 ^3,5 Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]

[edytuj] Bibliografia

Monika Kilian/ Ulrich Knefelkamp (wyd.): Frankfurt Oder Słubice. Sieben Spaziergänge durch die Stadtgeschichte. Berlin: scrîpvaz-Verlag 2003.
Ulrich Knefelkamp/ Siegfried Griesa (wyd.): Frankfurt an der Oder 1253-2003, Berlin 2003, ISBN 3-89700-367-8.
Sibylle Gramlich/ Anrdreas Bernhard/ Andreas Cante/ Irmelin Küttner: Stadt Frankfurt (Oder) (Denkmaltopographie der Bundesrepupblik Deutschland, Denkmale in Brandenburg, tom 3), Worms am Rhein 2002, ISBN 3-88462-190-4.
Hans Nauschütz: Frankfurt wie es war und ist: Wanderungen durch Frankfurt (Oder), Die Furt 2003, ISBN 3-933416-01-9.
Wolfgang Stribrny/ Fritz Zäpke: Frankfurt/Oder. Porträt einer Brückenstadt, Westkreuz-Verlag Berlin/Bonn, 1991, ISBN 3-922131-75-1.
Fritz Timme: Die Entstehung von Frankfurt an der Oder, 1954, in Zeitschrift für Ostforschung, 3. Jahrgang 1954, S. 497-517.
Stadtplan „Frankfurt an der Oder 1909“. Reprint des großformatigen mehrfarbigen historischen Stadtplanes. Guben 2005, ISBN 3-935881-24-X.

[edytuj] Linki zewnętrzne

[Ludnosc-0] 1,0 ^1,1 http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2011/OT_A01-04-00_124_201012_BB.pdf

[1] slubice.pl: Słubicko-Frankfurcki Plan Działania 2010-2020 (pol.). [dostęp 24 czerwca 2011].

[S.C5.81U-2] 3,0 ^3,1 ^3,2 ^3,3 ^3,4 ^3,5 Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]

[1]

[2]

[3]

Frankfurt nad Odrą

Spis treści

[edytuj] Historia

[edytuj] Demografia

[edytuj] Dzielnice miasta

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Kościoły

[edytuj] Pomniki

[edytuj] Kultura

[edytuj] Współpraca

[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Stacje i przystanki kolejowe

[edytuj] Linie kolejowe

[edytuj] Przejścia graniczne

[edytuj] Wojsko

[edytuj] Osoby

[edytuj] urodzeni we Frankfurcie nad Odrą

[edytuj] związani z miastem

[edytuj] Galeria

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach