Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Frankizm - doktryna polityczna i społeczna wywodząca się od hiszpańskiego wojskowego i polityka Francisco Franco.
Idee polityczne generała Franco nie zostały nigdy zebrane przez niego jako synteza ani nie została wskazana ich szersza podstawa światopoglądowa. Stanowiły one raczej zespół wniosków płynących z praktyki rządów generała Franco w Hiszpanii lat 1939-1975.
Frankizm jako ideę polityczną stawia się zazwyczaj obok portugalskiej idei Estado Novo Antoniego Salazara. Wskazuje się też na podobieństwa do włoskiego faszyzmu.
Istotnymi składnikami frankizmu były:
Zasady te nie zostały nigdzie na świecie recypowane. Były natomiast podstawą zarówno polityki wewnętrznej Hiszpanii frankistowskiej, jak i jej polityki zagranicznej.
W polityce wewnętrznej reżim generała Franco przede wszystkim zwalczał wszelkie ruchy komunistyczne i socjalistyczne, nie cofając się przed najostrzejszymi środkami. Przeciwdziałał również wszelkim ruchom autonomistycznym. Hiszpania stała się państwem ściśle unitarnym, a Katalonię i Kraj Basków na pewien czas objęto specjalnym statusem okupacyjnym. Generał Franco rządził osobiście - mimo iż był monarchistą, nie zdecydował się na przywrócenie monarchii. Miała być ona wprowadzona na nowo (instaurada, a nie restaurada) dopiero po jego śmierci. W życiu gospodarczym Hiszpanii frankistowskiej z początku dominował szeroki interwencjonizm państwowy. W obliczu coraz słabszych wyników gospodarczych w latach 60. XX wieku nastąpił zwrot ku gospodarce zdecydowanie wolnorynkowej.
Polityka zagraniczna frankistowskiej Hiszpanii była przede wszystkim pochodną frankistowskiego radykalnego antykomunizmu. W latach wojny domowej oddziały nacjonalistów korzystały z wojskowej pomocy Włoch i Niemiec, jednakże nie doszło do wojskowego ani politycznego związania Hiszpanii z tymi państwami. Podczas II wojny światowej Hiszpania zachowywała dogodną dla aliantów neutralność i mimo niemieckich nacisków nie przystąpiła do wojny po stronie Osi. Natomiast w ramach krucjaty antykomunistycznej jednostki hiszpańskich ochotników ("Błękitna Dywizja", później "Błękitny Legion") walczyły ramię w ramię z wojskami niemieckimi (i wielu innych państw Europy) przeciwko Związkowi Radzieckiemu. W latach zimnej wojny frankistowska Hiszpania współpracowała wojskowo i politycznie ze Stanami Zjednoczonymi, pozostając jednak poza NATO. Jednym z priorytetów, wynikającym z idei hispanidad, były również dobre stosunki z krajami kręgu kultury iberyjskiej. Frankistowska Hiszpania była przyjaźnie nastawiona do Polaków, co spowodowane było racjami politycznymi (katolicyzm i antykomunizm). Po wojnie Hiszpania nadal uznawała Polski Rząd na uchodźstwie za legalny rząd Polski i finansowała działalność Sekcji Polskiej Radia Madryt (nadającej program o profilu zbliżonym do Radia Wolna Europa).
Frankizm przestał dominować w roku 1975. Przez europejską, w szczególności hiszpańską lewicę jest obecnie silnie zwalczany i dyskredytowany, w przeciwieństwie do międzynarodowej (szczególnie skrajnej) prawicy.
