Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Franz Conrad von Hötzendorff | |
 Franz Conrad von Hötzendorf |
|
| generał | |
| Data i miejsce urodzenia | 11 listopada 1852 Penzing |
| Data i miejsce śmierci | 25 sierpnia 1925 Bad Mergentheim |
| Przebieg służby | |
| Stanowiska | szef sztabu generalnego armii Austro-Węgier |
| Główne wojny i bitwy | wojny bałkańskie, I wojna światowa |
Franz Xaver Josef Conrad von Hötzendorf, od 1910 baron, od 1918 hrabia, (ur. 11 listopada 1852 w Penzing, zm. 25 sierpnia 1925 w Bad Mergentheim) – austro-węgierski feldmarszałek, szef sztabu generalnego (1906–1917); uważany za jednego z najwybitniejszych wodzów państw centralnych w czasie I wojny światowej.
Spis treści |
Conrad von Hötzendorf urodził się w Penzing (wtedy przedmieście Wiednia). Był późnym dzieckiem emerytowanego pułkownika huzarów, Franza Xavera Conrada (1793–1878), który w 1813 wziął udział w Bitwie Narodów pod Lipskiem, a w 1848 w tłumieniu rewolucji marcowej w Wiedniu w okresie Wiosny Ludów. Wtedy też został poważnie ranny, a swoje rozgoryczenie i niechęć do idei rewolucyjnych przekazał synowi. Przyszły marszałek odziedziczył tytuł szlachecki po pochodzącym z południowych Moraw pradziadku, który przed nobilitacją w 1816 nosił nazwisko Conrad. Dzieciństwo miał trudne; ojciec zmarł wcześnie, a matka, córka praskiego artysty Küblera, musiała łożyć sama na edukację syna. W 1863 został wysłany do szkoły kadetów w Hainburg an der Donau, następnie w latach 1867–1871 był słuchaczem do Terezjańskiej Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt. Edukację zakończył w 1871 w stopniu podporucznika piechoty i został przydzielony do 11. batalionu strzelców (11. FJB).
W 1877 przydzielono go sztabu generalnego. Brał udział w zajęciu Bośni w 1878 i tłumieniu buntu w południowej Dalmacji w 1882. Wykazał się wtedy jako utalentowany i wybitny sztabowiec. Będąc tu szefem sztabu 11. dywizji piechoty ugruntował swoją sławę innowatora, wprowadzając m.in. manewry w terenie, zamiast ćwiczeń w koszarach. W latach 1888–1892 był wykładowcą taktyki Szkoły Wojennej (k.(u.)k. Kriegsschule) w Wiedniu, gdzie był lubianym nauczycielem, kształcąc wielu oficerów, którzy 25 lat później, w czasie I wojny światowej, osiągali wysokie stanowiska. W październiku 1892 został dowódcą batalionu w 93. pułku piechoty w Ołomuńcu[1], potem, po awansie do stopnia pułkownika, von Hötzendorf objął funkcję dowódcy 1. pułku piechoty w Opawie. W latach 1895–1899 był komendantem pułku piechoty "Kaiser" (Schlesisches Infanterieregiment „Kaiser” Nr. 1) w Krakowie, później komendantem 55. brygady piechoty w Trieście, gdzie zdławił powstanie robotników portowych. W latach 1903–1906 był dowódcą 8. dywizji piechoty w Innsbrucku.
18 listopada 1906 na propozycję swojego przyjaciela, następcy tronu Franciszka Ferdynanda został szefem sztabu generalnego[2]. W 1910 otrzymał tytuł barona, lecz 3 grudnia 1911 podał się do dymisji, oficjalnie w związku z różnicą zdań z ministrem spraw zagranicznych Aloisem von Aehrenthalem, jednak istotną rolę odegrał skandal związany z romansem z mężatką Giną von Reininghaus (w przyszłości jego drugą żoną)[3]. Za dymisją Conrada miała stać przyszła cesarzowa Zyta. 12 grudnia 1912 mianowano go ponownie na stanowisko szefa sztabu. W maju 1913 Conrad bezskutecznie próbował ukryć przed opinią publiczną aferę szpiegowską pułkownika Alfreda Redla.
Jako strateg Franz Conrad von Hötzendorf był zwolennikiem prowadzenia działań zaczepnych zamiast biernej obrony. Uważał, że atak, przeprowadzony przy pomocy dużych sił w najbardziej czułe miejsce nieprzyjaciela, jest najskuteczniejszą metodą osiągnięcia zwycięstwa. Opowiadał się za modernizacją armii, ścisłą współpracą z Niemcami i aneksją Serbii.
Gdy wybuchła I wojna światowa, zamierzał najpierw pokonać Serbię, a potem przerzucić wszystkie siły przeciw Rosji. Nie powiodło się to, gdyż Rosjanie zaatakowali Galicję wcześniej, niż sądził, dysponując dodatkowo dzięki zdradzie Alfreda Redla planami austiackiej obrony. W efekcie klęsk w Galicji, armia austro-węgierska została poważnie osłabiona i nie mogła samodzielnie zrealizować śmiałych koncepcji von Hötzendorfa. Próbował nakłonić do pomocy Niemców, ale ci nie byli zbyt chętni do realizacji jego zamierzeń. Jednak to on był pomysłodawcą austro-węgiersko-niemieckiej ofensywy pod Gorlicami w maju 1915, która doprowadziła do przełamania frontu rosyjskiego i wyzwolenia dużej części Galicji. Nie zdołał jednak przekonać Niemców do koncepcji wielkiego ataku przeciw Włochom.
25 listopada 1916 Conrad von Hötzendorf został awansowany na feldmarszałka. Jednak po śmierci cesarza Franciszka Józefa, gdy nowym władcą został nieprzychylny mu Karol I, pozostający pod wpływem małżonki, cesarzowej Zyty. Hötzendorf został 1 marca 1917 odwołany ze stanowiska. Ostatnie miesiące wojny spędził jako dowódca w Tyrolu Południowym. W 1918 uzyskał godność hrabiego.
Po wojnie Conrad von Hötzendorf rozstał się z wojskiem, osiadł w Innsbrucku i zajął się pisarstwem, teologią i filozofią. Kilka lat później przeniósł się do Wiednia. Po przebytym zapaleniu pęcherzyka żółciowego z żółtaczką zmarł 25 sierpnia 1925 w szpitalu Bad Mergentheim w Wirtembergii, gdzie przebywał na kuracji. W uroczystym pogrzebie na cmentarzu Hietzing w Wiedniu uczestniczyło 100 000 osób.
Współcześnie większość historyków przypisuje mu poglądy imperialistyczne wyrosłe z darwinizmu społecznego, presję na Serbię i Włochy, odpowiedzialność za ultimatum wystosowane wobec Serbii po zamachu w Sarajewie, dążenie do wybuchu wojny latem 1914 (kryzys lipcowy), oraz za późniejszą przegraną, a także za skutek – rozpad monarchii austro-węgierskiej[4][5].
Sam Hötzendorf odrzucał później te oskarżenia, kreując się na żołnierza, nie polityka, i zbawiciela mogącego uratować imperium Habsburgów[6]. Zdążył wydać dość hagiograficzne pięciotomowe dzieło Aus meiner Dienstzeit 1906-1918[6].
W roku 1886 we Lwowie wziął ślub z Wilhelminą de la Beau (1860–1905)[7], z którą miał czterech synów – Konrada, Erwina, Herberta i Egona. Conrad von Hötzendorf, który w 1905 został wdowcem, w dwa lata później poznał w Trieście 28-letnią Virginię (Ginę) von Reininghaus, córkę miejscowego malarza Tito Agujari, wydaną w wieku 17 lat za przemysłowca i browarnika z Grazu, Hansa von Reininghausa. Romans z nią był skandalem w ultrakatolickiej monarchii i spowodował dymisję Hötzendorfa. Jego szczególną przeciwniczką była religijna małżonka późniejszego następcy tronu (wywierająca na niego duży wpływ), księżna Zyta Burbon-Parmeńska. Choć w rozwiązanie sprawy zaangażował się osobiście Franciszek Józef I, Hötzendorf jako ateista odrzucił możliwość przejścia jego przyjaciółki na kalwinizm, co było często praktykowane w takich sytuacjach, aby otrzymać rozwód. W końcu Virginię adoptował generał Ernst Karasz von Szigetvár (węg. Ernő Kárász), dzięki czemu stała się ona obywatelką węgierską, co umożliwiło jej rozwód. Jednak cesarzowa utrzymywała dalej, że nie zna baronowej Conrad, lecz panią von Reininghaus[2][8]. Conrad sportretował byłą cesarzową w artykule Meine Stellung zur früheren Kaiserin Zita (Moje stanowisko w sprawie byłej cesarzowej Zyty). Kiedy Franz Conrad von Hötzendorf z drugą żoną zamieszkali w Cieszynie, gdzie mieścił się sztab (AOK – Armeeoberkommando), księżna Izabella, małżonka księcia cieszyńskiego Fryderyka Habsburga, nie utrzymywała z Virginią żadnych kontaktów[2].
