Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyFranz Jakowlewicz Lefort (ros. Франц Я́ковлевич Лефо́рт, franc. François Le Fort, niem. Franz Jakob Lefort), ur. 23 grudnia 1655 (2 stycznia 1656) w Genewie, zm. 2 (12) marca 1699 w Moskwie – generał (1693) i admirał[1] (1695) rosyjski, przyjaciel i bliski współpracownik cara Piotra I.
Spis treści |
Frantz Lefort urodził się w Genewie, w rodzinie kupieckiej. Jego pradziad, piszący się "Lifforti", przybył do Szwajcarii w połowie XVI w. z Piemontu. Jego rodzina bardzo szybko stała się jedną z najbardziej bogatych i wpływowych w Szwajcarii, dysponując szerokimi kontaktami handlowymi w całej Europie Zach. Do czternastego roku życia uczył się w rodzinnym mieście, a następnie został wysłany do Marsylii celem nauki rzemiosła kupieckiego. Odczuwając jednak pociąg do służby wojskowej zbiegł od swojego gospodarza i kilka miesięcy przesłużył jako kadet w twierdzy marsylskiej. Rozgniewany takim obrotem sprawy ojciec wezwał go do Genewy i na tym zakończyła się jego kupiecka kariera. W 1674 pod namową ks. kurlandzkiego Karola Jakuba, wyjechał do Holandii i wstąpił na służbę wojskową do jego brata ks. kurlandzkiego Friedricha-Kazimierza. Po jego rozkazami uczestniczył w III wojnie angielsko-holenderskiej (1672-1674) i brał udział w udanym oblężeniu twierdzy Grave n. Mozą (padła w październiku 1674).
Po zakończeniu działań wojennych Lefort przyjął ofertę zaciągu od holenderskiego płk. van Frostena, który werbował cudzoziemskich żołnierzy na służbę rosyjską. Mianowany kapitanem, wraz z trzydziestoma innymi najemnikami przybył we wrześniu 1675 do Archangielska, a w styczniu 1676 do Moskwy. Żadnego jednak konkretnego przydziału nie otrzymał, ponieważ jak się okazało van Frosten prowadząc werbunek działał na własną rękę, a car żadnych żołnierzy cudzoziemskiego zaciągu nie potrzebował. Nie mając środków na wyjazd, Lefort osiedlił się w Niemieckiej Słobodzie (dzielnicy cudzoziemskiej w Moskwie), poszukując możliwości opuszczenia Rosji. Starania te przekreśliło ostatecznie jego małżeństwo w 1678 z Elizabeth Souhay, córką Anglika – pułkownika w carskiej służbie oraz trwająca wojna rosyjsko-turecka lat 1674-1681. Eskalacja działań wojennych przeciwko Imperium Osmańskiemu w roku 1678, spowodowała zapotrzebowanie armii carskiej na wojskowych specjalistów. Lefort został przyjęty w jej szeregi z uznaniem stopnia kapitana. Pod koniec 1678 został dowódcą kompanii w garnizonie Kijowa, gdzie służył do końca wojny. Po powrocie do Moskwy, dzięki protekcji swojego byłego dowódcy – ks. Golicyna (1643-1714) trafił na dwór carski w charakterze przybocznego posła duńskiego. Podczas uroczystej audiencji, miał okazję osobiście poznać carów Piotra I (1682-1725) i Iwana V (1682-1696). Od tego momentu datuje się początek jego błyskotliwej kariery; w 1863 został majorem i podpułkownikiem. Uczestniczył w wyprawach krymskich ks. Golicyna lat 1687 i 1689, za które został awansowany do stopnia pułkownika (1687). Z okazji narodzin pierworodnego syna Piotra I, otrzymał stopień generał-majora (1690). Obalenie regentki Zofii i objęcie samodzielnej władzy przez Piotra I, zafascynowanego osiągnięciami zachodniej cywilizacji, stało się początkiem ich bliskiej przyjaźni. Car zaczął często bywać w Niemieckiej Słobodzie i będąc gościem Leforta, to właśnie w jego domu poznawał zachodnioeuropejską kulturę, której elementy starał się później wprowadzać w Rosji. W pewnym momencie, dom ten uznawano nawet za nieoficjalny dwór cara, ponieważ każdy urzędnik lub dygnitarz, który chciał widzieć Piotra, najprędzej właśnie tam mógł go zastać. Sam Lefort dość szybko w tym czasie awansował: w 1691 car mianował go generał-porucznikiem, a dwa lata później pełnym generałem (1693). Był jednym z pierwszych dowódców tworzonej przez Piotra armii rosyjskiej europejskiego typu. Dla przydzielonego mu regimentu poprosił cara o wydzielenie specjalnego placu celem budowy koszar i prowadzenia musztry. Jego prośba została spełniona, wyznaczony teren otrzymał nazwę Lefortowskiej Słobody, a następnie Lefortowa (dzielnicy Moskwy istniejącej po dziś dzień). Uczestnik wypraw azowskich lat 1695 i 1696, dowodził korpusem w czasie pierwszego szturmu twierdzy (1695) i flotą galer w trakcie szturmu drugiego (1696). Za wyprawy azowskie otrzymał stopień generał-admirała (1695), tytuł namiestnika nowogrodzkiego i duże nadania ziemskie. Stał oficjalnie na czele "Wielkiego Poselstwa" (I-szy ambasador) lat 1697-1698 (w czasie którego Piotr I występował incognito). Zmarł rok później na bliżej nie znaną chorobę, będąc u szczytu swojej kariery. Został uroczyście pochowany na cmentarzu Niemieckim (Wwiedieńskim) w Moskwie. Ze związku małżeńskiego w roku 1678, miał dziewięcioro lub jedenaścioro dzieci (dokładna liczba nie jest znana), z których tylko jedno – syn Henri dożyło wieku dorosłego.
W Genewie znajduje się ulica nosząca jego imię (Rue François-Le-Fort)[2].
