Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Friedensreich Hundertwasser | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 15 grudnia 1928 Wiedeń |
| Data i miejsce śmierci | 19 lutego 2000 |
| Narodowość | austriacka |
| Dziedzina sztuki | architektura, malarstwo |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Friedensreich Hundertwasser, właściwie Friedrich Stowasser (ur. 15 grudnia 1928 w Wiedniu, zm. 19 lutego 2000) – austriacki malarz, grafik, rzeźbiarz, performer, aktywista ochrony środowiska, znany przede wszystkim z realizacji budowlanych; od 1948 studiował w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, którą porzucił po 3 miesiącach.
Styl jego charakteryzuje unikanie regularności, symetrii i prostych linii oraz kątów. Typowym elementem jego projektów są okna o różnych kształtach i rozmiarach. Do swoich budowli wprowadzał zieleń, m.in. w formie drzew rosnących na dachach i we wnękach ścian. Stosował odważne zestawienia kolorów. Bardzo często urozmaicał projekty charakterystycznymi unikatowymi w formie i kolorystyce kolumnami, złotymi kulistymi wieżyczkami oraz mozaikami z płytek ceramicznych. Jego twórczość bywa uważana za twórczą kontynuację secesji wiedeńskiej, wykazuje też wyraźne wpływy architektury Antoniego Gaudíego.
Spis treści |
Hundertwasser był jedynym dzieckiem bezrobotnego inżyniera Ernsta Stowassera i Elsy Stowasser. Ojciec zmarł na zapalenie wyrostka robaczkowego trzynaście dni po pierwszych urodzinach syna, od tego czasu wychowaniem syna zajmowała się matka. W roku 1936 Hundertwasser uczęszczał do szkoły Montessori w Wiedniu. Po roku matka zabrała go stamtąd, uważając, że szkoła jest za droga i nie przygotuje syna do życia. Chociaż była żydówką, w roku 1937 ochrzciła syna, a w roku 1938, po przyłączeniu Austrii do Niemiec, zezwoliła mu na wstąpienie do Hitlerjugend. Nalot brytyjsko-amerykański na Wiedeń w 1944 roku Hundertwasser i jego matka przetrwali w piwnicy domu w pobliżu Donaukanal. Udało im się przeżyć wojnę, chociaż cała rodzina ze strony matki została wymordowana.
W roku 1948 ukończył gimnazjum, zdał maturę i przez trzy miesiące studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu w klasie malarza, prof. Robina Christiana Andersena. Andersen i studia nie wywarły wrażenia na Hundertwasserze, natomiast duży wpływ w tym czasie wywarł na artystę Egon Schiele i Walter Kampmann. W roku 1948 w wiedeńskiej Albertinie miały miejsce dwie wystawy. Jedna z okazji trzydziestej rocznicy śmierci Egona Schielego, druga poświęcona Kampmannowi i Gustavowi Klimtowi. W obrazach Schielego zainspirowały Hundertwassera domy i mury, a w pracach Kampmanna "Seelenbäume" czyli "Drzewa z duszą". Rezultatem są prace: "Ein Regentag mit Walter Kampmann" ("Deszczowy dzień z Walterem Kampmannem") i "Guten Tag, Herr Kampmann" ("Dzień dobry, panie Kampmann").
W tym czasie zmienił nazwisko ze "Stowasser" na "Hundertwasser" co dokładnie znaczy "Sto-woda". "Po dziesięciu latach odkrył, iż "sto" mogło wywodzić się z wyrazu "Steh" (z niem. stehen=stać) lub "Stau" (z niem. zator, korek, spiętrzenie wody): Stauwasser to "stojące, spokojne wody", więc nieprawidłowo zgermanizował swoje nazwisko[1].
Hundertwasser tak mówił o wodzie:
"Uważam, że woda jest nieprzewidywalnym żywiołem, który kryje wiele możliwości. To mnie właśnie w niej fascynuje. Dla mnie, woda jest swego rodzajem ucieczką, azylem, do którego zawsze mogę uciec"[2].
W roku 1949 Hundertwasser wyjechał do Włoch. Odwiedził Toskanię, Rzym, Neapol, Sycylię i Florencję. Spotkał tam francuskiego malarza René Brô, z którym wyjechał do Paryża.
W Paryżu prowadził spokojne i nieskomplikowane życie. Mieszkał u francuskiej rodziny, jeździł rowerem i dużo malował. Spędził jeden dzień na Akademii Sztuk Pięknych i doszedł do wniosku, że nie potrzebuje akademickiego wykształcenia. Tworzył wraz z Brô: Brô tworzył szkic, a Hundertwasser wypełniał go kolorami. W tym czasie powstał obraz bezpośrednio na ceglanej ścianie – "Ziemia ludzi, ptaków i statków" (maj 1950). Drugi obraz, "Der wunderbare Fischfang", postanowili namalować na dykcie.
Był samotnikiem lubiącym podróżować. Podczas wyjazdów nauczył się angielskiego, francuskiego i włoskiego. Mówił też trochę po japońsku, rosyjsku, czesku i arabsku. Zawsze miał przy sobie farby, aby w każdym miejscu móc malować. Pierwsze wystawy jego prac zostały zorganizowane w latach 1952 i 1953 w rodzimym Wiedniu, w 1955 roku w Mediolanie i w 1954 i 1956 w Paryżu.
W roku 1957 Hundertwasser nabył gospodarstwo rolne w Normandii. W 1958 wziął ślub z Hertą Leitner na Gibraltarze. Po dwóch latach nastąpił rozwód. W 1960 r. Hundertwasser wyjechał do Japonii, gdzie w 1961 roku otrzymał w Tokio nagrodę „Mainichi-Preis“ na 6 Międzynarodowej Wystawie Sztuki. W 1962 roku ożenił się ponownie, lecz i drugie małżeństwo z Japonką, Yuko Ikewada, rozpadło się w roku 1966. Podczas pobytu w Japonii przybrał imię Friedensreich, które powstało z pojęć Frieden (z niem. pokój) i reich (z niem. bogaty).
W 1964 roku Hundertwasser zakupił tereny w Waldviertel w Dolnej Austrii, gdzie zamieszkał w posiadłości z dala od zgiełku miasta.
W latach 1970-1972 wraz z reżyserem Peterem Schamoni pracował nad filmem o sobie "Hundertwassers Regentag", nominowanym do Oskara w 1973 roku. Film ten był drugim, po filmie dokumentalnym Ferry'ego Radaxa zatytułowanym "Hundertwasser – życie w spiralach", filmem traktującym o życiu artysty. Film opowiadał o starym kutrze do przewozu soli, którym artysta przepłynął w 1968 roku z Sycylii do Wenecji i który po przebudowie nazwany został Statkiem "Regentag" ("Deszczowy Dzień") Hundertwassera.
Hundertwasser był twórcą plakatu Dwudziestej Letniej Olimpiady, która miała miejsce w 1972 roku w Monachium. W 1975 roku zaczął projektować znaczki pocztowe. W 1982 roku przebudował fasadę Fabryki Rosenthala w Selb. Rok później położono kamień węgielny pod budowę słynnego Hundertwasserhaus czyli Domu Hundertwassera w Wiedniu, który oddano do użytku 17 lutego 1985 roku. W kolejnych latach Hundertwasser pracował nad wieloma projektami architektonicznymi w Niemczech, Austrii, Szwajcarii, jak również w Kalifornii, Japonii i Nowej Zelandii.
W roku 1995 ukazała się "Biblia Hundertwassera" – „Hundertwasser-Bibel“. Liczyła 1688 stron i zawierała trzydzieści, sporządzonych specjalnie dla tej edycji, kolaży oraz pięćdziesiąt innych prac. Oprawa była ręcznie wykonana i unikatowa.
Friedensreich Hundertwasser zmarł na serce 19 lutego 2000 roku na pokładzie statku Queen Elizabeth 2 podczas powrotu z Nowej Zelandii.
Zgodnie ze swym życzeniem został pochowany 3 marca 2000 roku w swej posiadłości w Nowej Zelandii pod tulipanowcem nago i bez trumny, owinięty jedynie w zaprojektowaną przez siebie flagę Koru, nową flagę Nowej Zelandii.
Swoje oryginalne pomysły i wizje przedstawiał Hundertwasser w tworzonych przez siebie pracach plastycznych, działaniach na rzecz środowiska naturalnego, filozofii życia, projektach budynków, znaczków pocztowych, flag i ubrań. Cechą charakterystyczną jego stylu jest rezygnacja z linii prostej, którą uważał za niemoralną, stosowanie ostrych, wyrazistych barw i form nieregularnych, organicznych. W architekturze stosuje "cebulowe" kopuły i barokowe kolumnady. Wszystkie jego dzieła są przesycone silnym indywidualizmem artysty. Hundertwassera fascynowała forma spirali, którą po raz pierwszy zastosował w swoich pracach w roku 1953.
Jego artystyczna kariera rozpoczęła się w Wiedniu, kiedy zafascynowały go dzieła Egona Schielego.
Hundertwasser jest artystą unikalnym – sui generis – chociaż jego budowle, w których stosuje formy biomorficzne i płytki ceramiczne, przypominają prace Antoniego Gaudiego (1852–1926). Hundertwassera zainspirował również styl Wiedeńskiej Secesji (Art Nouveau), oraz malarstwo austriackich artystów Egona Schielego (1890–1918) i Gustava Klimta (1862-1918).
W roku 1954 rozwinął swoją "teorię transautomatyzmu"[3] nawiązując do pojęcia "automatyzmu surrealistycznego", z tą jednak różnicą, że dla Hundertwassera ważny był odbiorca, a nie przeżycia wewnętrzne artysty.
Tematowi "transautomatyzmu" w architekturze poświęcony jest manifest artysty zatytułowany "Verschimmelungs-manifest gegen den rationalismus in der architektur" wygłoszony przez Hundertwassera 4 lipca 1958 roku w Seckau, w Austrii, w którym artysta odrzucił racjonalizm na rzecz wolności projektowania. Manifest ten został uzupełniony dwoma załącznikami: z roku 1959, kiedy to Hundertwasser załączył listę uznanych przez siebie tzw. "zdrowych konstrukcji", oraz krótkim załącznikiem z
roku 1964, w którym stwierdził, iż praca architekta musi być podporządkowana wymaganiom przyszłego mieszkańca, oraz że przyszły mieszkaniec musi domagać się swojego "prawa dostępu do trzeciej warstwy skóry"[4].
Na liście "zdrowych budowli" znalazły się m.in. Casa Batlló Antoniego Gaudiego w Barcelonie, Watts Towers Simona Rodia w Los Angeles, Le Palais Idéal Ferdinanda Chevala w Hauterives, "La Schtroumpf" Christiana Hunzikera w Genewie, oraz slamsy w wszystkich miastach, domy wybudowane własnymi rękoma ludów prymitywnych i wiedeńskie ogródki działkowe.
W ciągu piętnastu lat Hundertwasser zaprojektował 50 kompleksów, z czego tylko połowę zrealizowano. Najbardziej znane budowle Hundertwassera to:
.jpg&filetimestamp=20111219084256)
.jpg&filetimestamp=20061226111123)
Hundertwasser miał kiedyś powiedzieć: "Uwielbiałem znaczki dużo wcześniej zanim zostałem malarzem"[5]. Opowiadał też pewną anegdotę: "Pisałem listy tak po prostu do "Nieznanego filatelisty" w mieście o egzotycznej nazwie wybranej z atlasu... i na moje trzy wysłane listy zwykle otrzymywałem jedną odpowiedź. Później wymienialiśmy się znaczkami..."[6]. Hundertwasser lubił znaczki. Niestety kolekcję odziedziczoną po ojcu musiał sprzedać, gdy potrzebował pieniędzy na swoją pierwszą wystawę w Wiedniu w Art Club w roku 1952. Znaczki, podobnie jak flagi i tablice rejestracyjne, były dla Hundertwassera symbolami tożsamości narodowej. W ciągu swojego życia zaprojektował około 30 znaczków.
Po raz pierwszy sztuka Hundertwassera pojawiła się na znaczku w roku 1967. Był to znaczek wydany na Kubie upamiętniający wizytę artystów z "Paris Salon de Mai" oraz pokaz ich prac.
Pierwsze zlecenie na zaprojektowanie znaczków otrzymał Hundertwasser od austriackiej poczty. Była to seria zatytułowana "Sztuka nowoczesna Austrii". Czteroszylingowy znaczek przedstawiający spiralę z 1975 roku jest rarytasem dla kolekcjonerów. Kiedy zaprojektowane przez Hundertwassera znaczki weszły do obiegu, pracownik poczty niemieckiej odmówił wysłania karty ze znaczkiem Hundertwassera i odesłał go do wysyłającego z adnotacją: "To nie jest znaczek"[7].
W roku 1979 Hundertwasser otrzymał od prezydenta Senegalu, Leopolda Sedara Senghora, zaproszenie do Dakaru oraz zlecenie na zaprojektowanie serii znaczków senegalskich. Powstały trzy znaczki: "Czarne drzewo", "Głowa" oraz "Tęczowe okno".
W roku 1984 artysta otrzymał nagrodę od prezydenta Włoch, Sandro Pertiniego – złoty medal za projekt znaczka Organizacji Narodów Zjednoczonych.
W latach 1991 – 1993 nadzorował projekt serii znaczków "W hołdzie Lichtensteinowi".
W 1995 roku jeszcze raz projektował znaczki dla Organizacji Narodów Zjednoczonych. Upamiętniały one Światowy Szczyt w Kopenhadze w 1995 roku oraz spotkania na szczycie Rady Europy w Wiedniu w roku 1983. Dodatkowo w roku 1995 Luksemburg został kulturalną stolicą Europy, co Hundertwasser również upamiętnił na znaczkach.
W roku 1997 na wystawie w Kolonii, artysta otrzymał nagrodę "Grand Prix Philately".
Słynne zdania Hundertwassera na temat znaczków:
Dom fundacji Ronalda McDonalda (Ronald McDonald Kindervallei) w Houthem (Holandia)
Ekologiczna ciepłownia w Wiedniu
Dom Waldspirale w Darmstadt
Dom w Bad Soden koło Frankfurtu
Hundertwasserhaus w Wiedniu
Dworzec w Uelzen
Kościół Św. Barbary w Bärnbach
