Futro – w heraldyce trzecia obok metali i emalii grupa tynktur. W przypadku futer nie obowiązuje zasada alternacji (czyli niekładzenia barwy na barwę i metalu na metal). Futra można dowolnie kombinować z innymi futrami, z metalami i emaliami.
Spis treści |
Futro zwykłe czyli kuśnierka jest pokryciem pola lub figury futerkami bliżej nieokreślonych małych zwierząt. Pierwotnie były to futerka np. wiewiórek, popielic, łasic itp. Jako, iż futra te z pewnej nawet niewielkiej odległości trudno było odróżnić, przyjęło się w heraldyce ogólne określenie futra zwykłego.
Wyjątek stanowią futro gronostajowe opisane poniżej oraz sobolowe, które to stało się pod francuską nazwą sable synonimem tynktury czarnej.
Futro zwykłe w herbie austriackiej gminy Hart-Purgstall w kraju związkowym Styria
Futro zwykłe w herbie kraju związkowego Austrii Burgenland
Futro zwykłe w herbie angielskiego miasta Wokingham. (Krokiew pokryta futrem zwykłym)
Futro zwykłe w herbie austriackiej gminy Sankt Oswald bei Plankenwarth
W odróżnieniu od innych futer futro gronostajowe stało się samodzielną tynkturą. Można je przedstawiać w postaci naturalnej lub w postaci stylizowanych czarnych ogonków na srebrnym podłożu. Obie te formy są sobie tożsame. Oprócz tego istnieje wiele barwnych odmian postaci stylizowanej.
Futro gronostajowe w herbie Bretanii
Futro gronostajowe w herbie francuskiej gminy Ambérieu-en-Bugey
Futro gronostajowe naturalne w herbie austriackiego miasta Bregencji
Barwna odmiana futra gronostajowego w herbie francuskiego miasta Sonchamp
Pierwowzorem futra vair były najprawdopodobniej skrawki futerek popielic luźno poprzyczepianych do tarczy. Skrawki te mogły być również farbowane. Od farbowanych futerek wywodzą się furta vair o innym niż srebrno-niebieskim ubarwieniu. W wyniku dalszego rozwoju różnych rodzajów podziałów pól tarczy zaczęto i podziały innymi liniami zaliczać do futer typu vair. Starszą odmianą jest vair z dzwonków o zarysie w postaci łuków zwana vairem antycznym.
Futro vair w herbie francuskiego miasta Sonchamp
Futro vair w herbie szwajcarskiej gminy Waldenburg
Futro z łusek lub ... w łuskę oznacza wzór przypominający pokrycie łuską. Bez nazwania barwy przyjmuje się domyślnie tło srebrne. W przypadku łuski dwubarwnej blazonuje się najpierw barwę łuków samych będących tu figurą zaszczytną, a następnie główną barwę czyli barwę samej łuski.
Przykład z Herbarza Scheiblerów
Futro papelone złoto-czerwone w herbie francuskiego rodu Châteaubriant
Futro papelone złoto-czarne w herbie portugalskiej gminy Mexilhoeira Grande
Przykład w herbie wsi Chmielno w woj. pomorskim
a także w herbie francuskiej miejscowości Kervignac
Plumete oznacza pokrycie figury szachownicą ukośną z piór naturalnych lub stylizowanych. Forma naturalna i stylizowana czarno-srebrna są tożsame.
U form stylizowanych można również używać różnych kombinacji barw.
Zielone plumete w herbie portugalskiej gminy Santo Onofre
Złoto-czarne plumete w herbie francuskiej gminy Mérignies
Złoto-niebieskie plumete w herbie francuskiej gminy Bellonne
W zasadzie nie istnieje w heraldyce pojęcie tkaniny heraldycznej. Istnieją jednak dwa wzory pochodzące od (cennych) tkanin używanych we Francji do celów heraldycznych i traktowane jak futra. Są to:
czyli skrawki czerwonego sukna poprzyczepiane na złotym tle przypominające kształtem nieco nieforemne rożki skierowane rogami ku górze.
czyli sukno – najczęściej zielone – ze złotym haftem przedstawiającym trzy obręcze połączone łańcuchami lub trzy wianki połączone gałązkami. Wewnątrz tych obręczy/wianków znajdują się lilie, lwy lub orły. Ze względu na formę wykorzystuje się je wyłącznie do pokrywania podłużnych figur zaszczytnych lub heraldycznych.
Découpé czyli skrawki w herbie francuskiej gminy Anglure
Paillé czyli haft
Możliwe jest również tworzenie nowych futer poprzez łączenie (elementów) futer już istniejących.
Przykład połączenia dwóch futer, tu: papelone i ogonków gronostajowych w herbie francuskiej gminy Choue
Obok ww. istnieje cały szereg wzorów posiadających znamiona futer. Są to:
Pokrycie trójbarwną szachownicą w herbie Lwówka Śląskiego.
Pokrycie pola prawego deskami w pion w herbie Olszyny
Pokrycie pola stylizowanymi żołędziami w herbie Reszla
Usłanie pola błękitnego liliami złotymi w herbie gminy Combronde
Usłanie pola błękitnego gwiazdami srebrnymi w herbie barona Guya-Victora Duperré
Usłanie błękitnego lwa liliami złotymi w herbie francuskiego miasta La Châtaigneraie
Nie posiada znamion futra; herb szwedzkiej prowincji Gävleborg
Spoinowanie w mur (murowanie) w herbie Wawra
Spoinowanie w rauty w herbie Debrzna
Spoinowanie heksagonalne w herbie gminy Lelystad
Lewe dolne ⅔ pola tarczy zapełnione zielono-czarnymi drzewami iglastymi w herbie austriackiej gminy Schattwald
|
|||||||||||||||||||||||