Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Góra lodowa – ogólnie: zwarta bryła lodu, oderwana w wyniku procesu zwanego cieleniem od lodowca i pływająca po powierzchni wody lub osiadła na dnie. Światowa Organizacja Meteorologiczna zawęża tę definicję do brył o powierzchni przekraczającej 300 m² i wystających ponad powierzchnię co najmniej o 5 metrów (mniejsze to: odłamy góry lodowej i odłamki góry lodowej – growlery).
Spis treści |
Góry lodowe różnią się:
W 1958 w Zatoce Baffina zaobserwowano górę lodową o wysokości 168 m.
Największe z gór lodowych nazywane są wyspami lodowymi – ich powierzchnia wynosi od kilku tysięcy metrów kwadratowych do nawet powyżej 500 km².
Istotnym parametrem charakteryzującym góry lodowe jest zanurzenie. Wpływ na nie ma gęstość lodu, gęstość wody, w której pływa i kształt góry. Gęstość lodu zależy od jego pochodzenia – typu lodowca, od którego się oderwała i lokalizacji w jego obrębie – przykładowo: w przypadku lodowca szelfowego gęstość może wahać się od 0,3-0,9 g/cm³ (powierzchniowa warstwa śniegowa – głębokość 60 m). Przy gęstości lodu 0,9 g/cm pod wodą znajduje się ok. 89% masy góry, przy 0,78 g/cm³ – 76%; w Arktyce średnia gęstość góry lodowej wynosi 0,83 g/cm³, co daje 81% masy pod wodą.
Topnienie części góry lodowej zanurzonej w wodzie zachodzi pod wpływem rozpuszczania lodu przez słoną wodę morską (mniejsze znaczenie) i topnienie powodowane przez przekazywanie ciepła z wody do lodu. Intensywność tego procesu zależy wprost proporcjonalnie od temperatury wody i intensywności falowania (wpływa na szybkość wymiany wody), odwrotnie proporcjonalnie natomiast od gęstości lodu.
Topnienie części nawodnej zachodzi pod wpływem energii cieplnej Słońca (insolacji), zależne jest od szerokości geograficznej i warunków meteorologicznych (temperatura powietrza, zachmurzenie, występowanie mgieł). Woda z roztopów wnika w szczeliny lodu, a następnie – np. po nastaniu nocy – zamarza, rozsadzając lód.
Duże znaczenie przy zaniku góry lodowej ma falowanie. Może doprowadzić do zmęczenie materiału i rozłamania się góry, wywołuje również powstawanie nisz abrazyjnych na linii wodnej, które po osiągnięciu odpowiedniej głębokości prowadzą do powstawania pęknięć w obrębie wynurzonej części i odrywania odłamów lodu.
Pływające góry lodowe mogą przemieszczać się. Wpływ na to ma głównie działanie poruszającej się wody i powietrza. Ruch góry lodowej zależy od:
W związku z tym prędkość poruszania się gór lodowych jest różna. W Arktyce wynosi ona przykładowo: 7–22 km/dobę wzdłuż zachodnich wybrzeży Spitsbergenu, 7–65 km/dobę w rejonie Cieśniny Davisa i Labradoru.
Dryf gór lodowych może stanowić zagrożenie dla żeglugi, w związku z tym prowadzone są obserwacje na obszarach szlaków żeglugowych; zajmuje się tym m.in. Międzynarodowy Patrol Lodowy powołany w 1914.
W przypadku, gdy góra lodowa wywróci się, tzn. jej dotąd zanurzona część wynurzy się, zwana jest „górą lodową niebieską”. Charakteryzuje się tym, że trudniej ją zobaczyć ze względu na ciemny kolor – za to zjawisko odpowiada warstwa soli, która rozprasza padające światło. Zderzenie z niebieską górą lodową było przyczyną zatonięcia statku transatlantyckiego – „Titanica” w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912.
Góry lodowe spotyka się na otwartych morzach w strefach polarnych półkuli północnej i południowej. Ich źródłem są lodowce Grenlandii (zachodnia część) i Antarktydy. Ponad 90% powstaje na półkuli południowej; ponieważ miąższość lodowców spływających z Antarktydy jest większa, większe są również rozmiary gór lodowych.
W marcu 2000 od od Lodu Szelfowego Rossa oderwała się góra lodowa oznaczona jako B-15; jej powierzchnia przekraczała 11 000 km². Po jej rozpadzie, część oznaczona jako B-15A stała się największą wolno pływającą górą lodową (27×122 km, pow. 3100 km²).
Anna Styszyńska, Andrzej A. Marsz: Góry lodowe Arktyki. W: Zmiany klimatyczne w Arktyce i Antarktyce w ostatnim pięćdziesięcioleciu XX wieku i ich implikacje środowiskowe. Gdynia: Wydawnictwo Uczelniane Akademii Morskiej, 2007. ISBN 978-83-7421-024-9.
