Górna

Górna delegatura Urzędu Miasta Łodzi
1. Bałuty 2. Widzew 3. Śródmieście 4. Polesie 5. Górna
Status	delegatura Urzędu Miasta
Założono	1960
Dyrektor delegatury	Wiesława Twardowska
Powierzchnia	71,9 km²
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość	178 tys. 2476 os./km²
– 51°41′17″N 19°31′29″E – 51°45′05″N 19°29′22″E
Strona internetowa
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Górna - niegdyś dzielnica miasta Łodzi (do 31 grudnia 1992 r.), obecnie obszar podległy delegaturze Urzędu Miasta Łodzi Łódź-Górna, obejmująca jego południową część, licząca 71,9 km², zamieszkana przez ok. 178 tys. osób na 760 tys. w całej Łodzi.

Formalnie od 1992 nie istnieje, od tego roku nazwę Łódź-Górna nosi jedynie delegatura Urzędu Miasta Łodzi. Utworzona w 1960 roku południowa dzielnica miasta (dotąd obszar Chojen i Rudy lub Południe) została nazwana od głównego rynku dzielnicy zwanego niegdyś Rynkiem Górnym (obecnie Plac Reymonta).

Historia dzielnicy

Niektóre nazwy dzisiejszych osiedli Górnej takie jak: Komorzniki (obecnie Komorniki), Dąbrowa wymieniane są już w piśmie z 1332 roku.

Na początku XV wieku, kiedy Łódź przekształcała się w miasto, wokół niej znajdowały się wsie. Od końca XIV wieku (1398 roku) swoją historię wiodą m.in. Ruda Chocianowicka (Pabianicka) i Chachuła Młyn. Wieś Rokicie położona w dolinie Jasienia swoją historię rozpoczyna w 1411 roku. Nad rzeką z czasem powstało 28 gospodarstw i duży młyn. Pierwsze wzmianki o Chojnach Dużych i Chojnach Małych pochodzą z 1469 roku, kiedy to obie wsie miały wejść do parafii rzgowskiej.

W 1793 roku Feliks Górski, właściciel Chojen, założył w północnej ich części osadę Dąbrowa, zasiedloną głównie przez osadników pochodzenia niemieckiego. Jej granicę zachodnią stanowiło Rokicie, a północną na dużym odcinku rzeka Dąbrówka (biegła nieco na południe od DH Uniwersal), rozdzielająca dominium chojeńskie od łódzkich dóbr biskupstwa włocławskiego, przejętych w 1793 roku na własność skarbu pruskiego. Na początku XIX wieku wytyczono tam drogę do Wiskitna, która później otrzymała nazwę ulica Rzgowskiej i prowadziła od Górnego Rynku w Łodzi (obecnie Plac Reymonta). Ważne miejsce w strukturze osady Dąbrowa zajmowała droga polna biegnąca na linii wschód – zachód. Na jej bazie powstała później ulica gen. Jarosława Dąbrowskiego.

Dzielnica administracyjna Górna została powołana z dniem 1 stycznia 1960 jako jedna z 5 ówcześnie ustanowionych dzielnic Łodzi. Powstała z połączenia istniejących od 1954 dzielnic Ruda i Chojny po odłączeniu części ich północnych obszarów na rzecz dzielnic Śródmieście, Polesie i Widzew.

W skład dzielnicy weszły obszary:

dawnej gminy Chojny, z należącą do niej wsią Dąbrowa; część gminy Chojny już od 1915 leżała w granicach administracyjnych miasta Łodzi;

dawnej wsi Rokicie wraz z kolonią Rokicie Nowe, których znaczne fragmenty również od 1915 należały do obszaru Łodzi

dawnego miasta Ruda Pabianicka

wsi Chocianowice

wsi Jędrzejów, Młynek Wiskicki i Wiskitno-Ogród oraz cześć wsi Olechów Mały z gminy Wiskitno

Ponadto dzielnica Górna objęła fragment historycznej Łodzi rękodzielniczej, założony w latach 1826-27 jako Kolonia Nowa Łódka lub Czeska Kolonia - jest to obszar położony po obu stronach ul. Przybyszewskiego na odcinku od ulicy Piotrkowskiej do ulicy Łęczyckiej, ograniczony od północy ulicą Milionową zaś od południa dolinką rzeczki Dąbrówki, stanowiącą niegdyś granicę Łodzi i Chojen.

Od 1 stycznia 1988 obszar dzielnicy został powiększony przez włączenie wsi:

• Wiskitno i Wiskitno A-Las z gminy Brójce
• Huta Szklana z gminy Andrespol
• Bronisin Stary z gminy Rzgów
• Łaskowice z gminy Pabianice.

Rejony dzielnicy

Mapa obszarów SIM i (osiedli administracyjnych) Delegatury Łódź-Górna

Osiedle administracyjne	Obszar SIM	osiedla
Chojny-Dąbrowa	Chojny
	Dąbrowa	Kowalszczyzna, Młynek, Os. Tysiąclecia Państwa Polskiego, Os. J. Dąbrowskiego
Chojny	Stare Chojny	Chojny Zatorze, Komorniki, Nowe Górki, Stare Górki, Józefów
Górniak	Górniak
Piastów-Kurak	Kurak	Os. Piastów, Os. 1 Maja
Rokicie	Nowe Rokicie
	Rokicie
Ruda	Ruda Pabianicka
Nad Nerem	Chocianowice	Charzew
	Łaskowice
Wiskitno	Wiskitno	Wiskitno A-Las, Huta Szklana, Bronisin, Jędrzejów

Na terenie dzielnicy

Biała fabryka Geyera

Dawniej willa Ernesta Leonarda, dziś budynek USC Łódź Górna w Parku im. Legionów

Park im. Władysława Reymonta

Ośrodki kultury

Przy ulicy Siedleckiej 1 znajduje się Ośrodek Kultury Górna. Przy alei Politechniki 17 - filia tego ośrodka pod nazwą Energetyk. Działalność kulturalną prowadzą tam między innymi Grupa Literacka Centauro, Zespół Tańca i Piosenki Akcent.

Zabytki

Ulica Rzgowska 247, zabytkowy budynek OSiR - Stawy Jana

• Centralne Muzeum Włókiennictwa (w Białej Fabryce Ludwika Geyera) przy ulicy Piotrkowskiej
• modernistyczny gmach przychodni miejskiej przy ulicy Leczniczej
• Kościół pw. św. Wojciecha Biskupa Męczennika przy ul. Rzgowskiej
• dawny Park im. Hibnera, dziś część Parku im. Legionów
• Park Reymonta
• Dwór z końca XVIII wieku, przy ul. Rzgowskiej 247
• park im. Legionów powstały w latach 1888-1905 przy pl. Niepodległości/ul. Pabianickiej
• willa z II połowy XIX wieku przy ul. Pabianickiej 49
• zespół willi Siemensa z 1914 r. przy ul. Pabianickiej 180/182
• willa Habika z 1914 r. przy ul. Pabianickiej 238

Cmentarze

• Cmentarz katolicki św. Franciszka przy ul. Rzgowskiej 156/158
• Cmentarz katolicki św. Wojciecha przy ul. Kurczaki 81
• Cmentarz ewangelicko-augsburski przy ul. Sopockiej
• Cmentarz katolicki na Rudzie Pabianickiej przy ul. Mierzejowej 1

Szpitale

• Centrum Zdrowia Matki Polki,
• im. M. Kopernika,
• im. św. Jana Bożego
• Ośrodek Rehabilitacji Kardiologicznej na Rudzie

Uczelnie

• Wyższa Szkoła Informatyki WSInf
• Wyższa Szkoła Studiów Międzynarodowych WSSM

Obszary zieleni miejskiej

• Las Ruda-Popioły
• 1 Maja
• im. H. Dubaniewicza (d. "Park Młodości")
• im. J. Dąbrowskiego
• przy ul. Leczniczej
• im. J. Słowackiego, d. park Wenecja, miejsce pierwszego objawienia św. Faustyny Kowalskiej
• im. Legionów (d. Park Hibnera)
• na Młynku
• przy Pięknej (zwany także Park Nowe Rokicie oraz, nieprawidłowo Parkiem Skrzywana - w rzeczywistości teren dawnego cmentarza ewangelicko-augsburskiego nie ma oficjalnej nazwy)
• Sielanka
• Stawy Jana
• im. Wł. Reymonta
• im. św. Maksymiliana Marii Kolbego położony pomiędzy ulicami Tatrzańska i Lucjana Rydla
• przy ul. Brójeckiej położony w Wiskitnie pomiędzy ulicami Kolumny i Brójecką, ma status parku wiejskiego.
• przy ulicy Konnej - położony w Rudzie Pabianickiej pomiędzy ulicami Konną, Wyścigową, Ksawerowską, a Długą.
• przy ul. Rudzkiej to obszar około 6 hektarów położony w Rudzie Pabianickiej pomiędzy ulicami Rudzką a Narwik, nad rzeką Ner.

Rzeki

• Augustówka - dopływ Olechówki (częściowo także w dzielnicy Łódź-Widzew),
• Dobrzynka - dopływ Neru,
• Gadka - dopływ Neru,
• Jasień - dopływ Neru (częściowo także w dzielnicy Łódź-Widzew),
• Ner (częściowo także w dzielnicy Łódź-Widzew),
• Olechówka - dopływ Jasienia (częściowo także w dzielnicy Łódź-Widzew),

Ośrodki wypoczynkowe

• Stawy Jana
• Stawy Stefańskiego
• Młynek
• Ośrodek Sportu i Rekreacji Rudzka Góra (z torem saneczkowym i trasami dla rowerów górskich)

Kluby sportowe

• Chojeński Klub Sportowy
• Rudzki Klub Sportowy
• Metalowiec Łódź
• Klub Sportowy Victoria Łódź

Ulice

Najbardziej istotne arterie komunikacyjne przebiegające przez obszar Górnej to ulica Pabianicka rozpoczynająca się na placu Niepodległości (gdzie z kolei kończy się ulica Piotrkowska), Rzgowska mająca swój początek na placu Reymonta i generała Jarosława Dąbrowskiego odchodząca od ulicy Rzgowskiej na zachód, w kierunku Widzewa. Wiele znanych ulic Łodzi, podobnie jak słynna Pietryna, kończy się właśnie na Górnej: ulica Wólczańska czy Jana Kilińskiego. Dla usprawnienia komunikacji między ulicą Rzgowską (przechodzącą następnie w DK 1) i Pabianicką (DK 2) istotne znaczenie ma połączenie ulicą Ignacego Jana Paderewskiego przechodzącą na wschód we Władysława Broniewskiego.

Inne

• Port lotniczy Łódź im. Władysława Reymonta (częściowo także w dzielnicy Łódź-Polesie)
• Elektrociepłownia - EC 2
• Hipermarkety: "Praktiker", "Centrum Handlowe Guliwer z hipermarketem Carrefour", "Tesco" i "Castorama".
• Szkoła Europejska z Oddziałem Matur Międzynarodowych w Łodzi

Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje i media  w Wikimedia Commons
 Teksty źródłowe  w Wikiźródłach

• Strona internetowa Delegatury Łódź - Górna