Górne Przedmieście (Bielsko-Biała)

Górne Przedmieście część Bielska-Białej
Liceum im. M. Kopernika
Status	część
Zespół dzielnic	Śródmieście
Założono	XV wiek
Wysokość	375 (Plac Zwycięstwa) m n.p.m.
Strefa numeracyjna	33
Kod pocztowy	43-300
Tablice rejestracyjne	SB
Położenie na planie Bielska-Białej
49°49′14″N 19°01′50″E
Strona internetowa
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Katedra ewangelicka pw. Zbawiciela – Bielski Syjon

Pomnik M. Lutra na Bielskim Syjonie

Muzeum w Bielsku-Białej – "Dom Tkacza"

Kościół garnizonowy św. Trójcy

Szpital Pediatryczny (d. koszary wojskowe)

Dom Oficerski

Górne Przedmieście – zachodnia część Śródmieścia Bielska-Białej. Od 2002 r. administracyjnie funkcjonuje jako osiedle.

Położenie

Górne Przedmieście leży w zachodniej części Śródmieścia Bielska-Białej, wzdłuż dawnych dróg do Cieszyna. Do Górnego Przedmieścia zalicza się również Bielski Syjon.

Początkowo Górne Przedmieście rozciągało się tylko wzdłuż ulic: Sobieskiego i Cieszyńskiej, jednak na początku XX wieku gwałtownie rozrosło się w kierunku północnym, a główną arterią dzielnicy stała się ul. Piastowska.

Dzisiaj Górne Przedmieście graniczy z:

• Starym Miastem

• Dolnym Przedmieściem

• Żywieckim Przedmieściem

• Aleksandrowicami

• Starym Bielskiem

Granice Górnego Przedmieścia wyznaczają:

• ul. Słowackiego, ul. Starobielska, ul. Orkana, ul. Waryńskiego, ul. św. Trójcy, ul. Cieszyńska, ul. Lompy – od wschodu

• ul. Sikornik i potok Sikornik – od południa

• ul. Browarna, ul. Sobieskiego, ul. Żółkiewskiego – od zachodu

• linia kolejowa Bielsko-Biała – Czeski Cieszyn – od północy

Historia

Górne Przedmieście powstało w XV wieku (pierwsza wzmianka – 1440 r.) wzdłuż tzw. szlaku solnego wiodącego z Bochni i Wieliczki do Czech i Moraw (dzisiejsza ul. Sobieskiego).

W końcu XVIII wieku na polecenie cesarza Józefa II wybudowano "trakt cesarski" łączący Wiedeń z Krakowem, którego pozostałością jest dzisiejsza ul. Cieszyńska.

Od XVI wieku była to dzielnica sukienników i tkaczy pełna niewielkich foluszy i warsztatów rzemieślniczych.

Znaczenie Górnego Przedmieścia znacznie zmalało na początku XIX w. wraz z pojawieniem się przemysłu, który rozlokował się na Dolnym i Żywieckim Przedmieściu.

Jednakże już na początku XX w. zachodnia dzielnica miasta wróciła do łask, bowiem był tu wiele niezabudowanych terenów (w rejonie dzisiejszych ulic Grunwaldzkiej i Piastowskiej). Powstały wtedy m.in. Szpital Ogólny, wielki gmach dzisiejszego LO im. Kopernika czy budynek Straży Pożarnej.

Trend ten utrzymywał się w okresie powojennym – ul. Piastowska (wtedy główna droga wylotowa w kierunku Cieszyna) stała się osią urbanistyczną dla nowo powstających osiedli robotniczych, tzw. ZOR-ów.

Górne Przedmieście dziś

Współcześnie Górne Przedmieście jest dzielnicą bardzo zróżnicowaną pod względem zabudowy – północ to przede wszystkim osiedla mieszkaniowe (os. Żeromskiego, os. Mieszka I i inne) oraz obiekty użyteczności publicznej (Urząd Wojewódzki, Starostwo Powiatowe, Liceum im. Kopernika itp.), natomiast południowa część dzielnicy (ul. Sobieskiego i ul. Cieszyńska) to już sporo zaniedbana część miasta zabudowana XVII-wiecznymi domami sukienników i nieco późniejszymi kamienicami (XIX i XX wiek).

Wyjątkiem jest Bielski Syjon, czyli kwartał ulic należący niegdyś do gminy ewangelickiej, gdzie znajdują się (oprócz kościoła) okazałe gmachy, charakterystycznej bardzie dla Dolnego Przedmieścia.

Zabytki

• Bielski Syjon – pomnik Marcina Lutra, Kościół Zbawiciela, Stary Cmentarz Ewangelicki, Wyższa Szkoła Administracji, Prokuratura Okręgowa, d. Alumneum i inne
• Muzeum w Bielsku-Białej - Dom Tkacza
• Kościół św. Trójcy
• Liceum im. Kopernika
• ul. Cieszyńska i ul. Sobieskiego – XVII-wieczne domy sukienników
• Nowy Cmentarz Ewangelicki
• Cmentarz Katolicki w Bielsku
• Gmach Straży Pożarnej (ul. Grunwaldzka)
• Dom Oficerski
• Willa Wiesnera
• Szpital Ogólny

i inne.

Komunikacja

W XVIII wieku przez Górne Przedmieście przebiegały główne drogi wyjazdowe z miasta w kierunku zachodnim. Dziś dzielnica jest położona z dala od najważniejszych wylotówek, jednak ul. Piastowska wciąż jest jednym z najważniejszych traktów w Bielsku-Białej.

Główne arterie komunikacyjne Górnego Przedmieścia to:

• ul. Piastowska – od dworca na Hulankę

• ul. Cieszyńska – od Starego Miasta do Hulanki

• ul. Sobieskiego – od Starego Miasta do Starego Bielska

• ul. Grunwaldzka, ul. 3 Pułku Strzelców Podhalańskich, ul. Konopnickiej – od Dolnego Przedmieścia do Hulanki

Przez Górne Przedmieście przebiega linia kolejowa Bielsko-Biała Główna – Czeski Cieszyn z niewielkim przystankiem Bielsko-Biała Górne.

Z łatwością można na Górne Przedmieście dojechać autobusami MZK Bielsko-Biała z całego miasta. Linie autobusowe przejeżdżające przez dzielnicę to:

• ul. Piastowska – 1, 1s, 2, 4, 6, 7, 9, 10, 15, 16, 18, 23, 24, 25, 28, 32, 52, N1 (nocny)

• ul. Grunwaldzka/ul. Wyspiańskiego – 7, 15, 23

Ważniejsze obiekty publiczne

• Śląski Urząd Wojewódzki i Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego – oddziały w Bielsku-Białej
• Starostwo Powiatowe w Bielsku-Białej
• Muzeum w Bielsku-Białej - Dom Tkacza
• Studio Filmów Rysunkowych
• Sąd Okręgowy, Prokuratura Okręgowa, Prokuratura Rejonowa
• Wojewódzki Urząd Pracy
• Kuratorium Oświaty
• Wydział Nauk o Zdrowiu Akademii Techniczno-Humanistycznej
• Szpital Ogólny
• Szpital Pediatryczny
• Wyższa Szkoła Administracji
• Straż Pożarna – JRT nr 2
• Polski Czerwony Krzyż

i inne.

Bibliografia

• Jerzy Polak, Przewodnik po Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2000, Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej ISBN 83-9020790-7

Linki zewnętrzne

• Portal Rady Osiedla Górne Przedmieście w Bielsku-Białej
• Portal Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej
• Portal informacyjny Bielska-Białej
• Galeria zdjęć Bielska-Białej