Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyGórnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) – największy okręg przemysłowy Polski. Obejmuje jednostki przemysłowe w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego. Wbrew swojej nazwie obejmuje tereny zarówno części Górnego Śląska jak i Małopolski.
Okręg obejmuje największe miasta skupione w środkowej części woj. śląskiego – konurbacja górnośląska oraz otaczające tereny uprzemysłowione[1].
W GOP rozwinięte są: przemysł górniczy, przemysł hutniczy, przemysł transportowy, przemysł energetyczny, przemysł maszynowy, przemysł koksowniczy, przemysł chemiczny[2].
Spis treści |
Termin GOP jest często błędnie traktowany jako synonim konurbacji górnośląskiej. Jakkolwiek obszary GOP-u i konurbacji katowickiej nakładają się lub zazębiają terytorialnie (w stopniu zależnym od zrozumienia używającego tych terminów), to są to pojęcia strukturalnie całkowicie odmienne. Okręg przemysłowy to skupisko zakładów i ośrodków przemysłowych, konurbacja miejska to jedna z form skupienia miast. W konurbacjach i aglomeracjach miejskich jest wiele miast nie mających funkcji przemysłowych. W innych miejscach (okręgach przemysłowych) wiele zakładów przemysłowych i ośrodków przemysłowych znajduje się w miejscowościach formalnie wiejskich.
Termin GOP jest czasem błędnie traktowany jako synonim Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.
Górnośląski Okręg Przemysłowy znajduje się na Wyżynie Śląskiej oraz Kotlinie Oświęcimskiej, w województwie śląskim i częściowo w województwie małopolskim, w dorzeczu górnej Wisły i Odry. Pod względem geologicznym GOP położony jest w północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego.
Katowicki Holding Węglowy grupuje cztery kopalnie węgla kamiennego: KWK Mysłowice-Wesoła, KWK Murcki-Staszic, KWK Wieczorek, KWK Wujek oraz kopalnię zależną "Kazimierz Juliusz"[3].
Kompania Węglowa posiada w GOP 11 kopalni węgla kamiennego w 3 centrach wydobywczych[4].
Firma ArcelorMittal Poland posiada na obszarze GOP 4 huty: w Dąbrowie Górniczej (dawna Huta Katowice), w Sosnowcu (dawna Huta Cedler), w Świętochłowicach (dawna Huta Florian), Huta Królewska w Chorzowie. Ponadto posiada Walcownia Blach Grubych “Batory” w Chorzowie[5].
Huta Cynku Miasteczko Śląskie zajmuje 40% krajowej produkcji cynku i 50% krajowej produkcji ołowiu i jego stopów[6].
W Rudzie Śląskiej znajduje się Huta Pokój.
Koksownia "Przyjaźń" w Dąbrowie Górniczej produkuje 4 rodzaje koksu oraz benzol surowy, surową smołę koksowniczą, siarkę[7][8].
Południowy Koncern Energetyczny z grupy Tauron Polska Energia posiada w GOP 5 elektrowni (Halemba, Jaworzno II, III, Siersza, Łagisza, Łaziska) oraz Elektrociepłownię Katowice[9].
Ponadto Elektrociepłownia Tychy i Elektrociepłownia EC Nowa w Dąbrowie Górniczej mające kilku właścicieli.
W Gliwicach ma siedzibę jednostka biznesowa odpowiedzialna za sprzedaż i marketing energii elektrycznej firmy Vattenfall[10].
W Katowicach znajdują się zakłady chemii gospodarczej produkujące ponad 150 produktów chemicznych i kosmetycznych[11].
W Chorzowie znajdują się zakłady chemiczne zajmujące się produkcją farb i lakierów[12]. Ponadto w Chorzowie mieszczą się zakłady azotowe produkujące towary nawozowe, produkty chemii technicznej, dodatki do żywności oraz podtlenek azotu wykorzystywany w chemii medycznej[13].
W obrębie GOP znajdują się dwie fabryki samochodów: GM w Gliwicach i Fiat w Tychach. W Chorzowie zakład posiada producent pojazdów szynowych Konstal. W Gliwicach ma miejsce także produkcja na potrzeby wojska poprzez Bumar Łabędy.
Na obszarze GOP od 1996 r. funkcjonują 3 podstrefy Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej mające kilkanaście kompleksów. W porcie Gliwice ustanowiono wolny obszar celny.
Na terenie GOP-u funkcjonuje rozwinięta komunikacja miejska w postaci autobusów oraz tramwajów. Olbrzymią większość linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe na zlecenie KZK GOP w większości obsługują komunalne Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej; największe w Sosnowcu, Katowicach i Gliwicach oraz liczne firmy prywatne. Zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. W Tychach funkcjonują trolejbusy obsługiwane przez Tyskie Linie Trolejbusowe.
Przez dworzec główny w Katowicach przejeżdżają pociągi EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.
Dworce kolejowe w Katowicach i Gliwicach są oznaczone kategorią A (co oznacza roczną odprawę podróżnych na poziomie powyżej 2 mln).
Górnośląski Okręg Przemysłowy znajduje się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Silnie rozwinięta jest tu również sieć dróg. Biegną tędy dwie trasy europejskie: E40 oraz E75 (Finlandia–Słowacja), 2 autostrady oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich.
| Droga | Połączenia GOP |
|---|---|
| autostrada A1 | Gdańsk – Toruń – Łódź – Częstochowa – GOP – Rybnik – granica z Czechami |
| autostrada A4 | granica z Niemcami – Legnica – Wrocław – Opole – GOP – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa – granica z Ukrainą |
| droga krajowa nr 79 | Warszawa – Sandomierz – Kraków – GOP |
| droga krajowa nr 81 | Katowice – Mikołów – Łaziska Górne – Żory – Skoczów – Harbutowice |
| droga krajowa nr 86 | Podwarpie – Psary – Będzin – Sosnowiec – Katowice – łączy się z DK1 w Tychach |
| Drogowa Trasa Średnicowa | Katowice – Chorzów – Świętochłowice – Ruda Śląska – Zabrze – Gliwice |
Miasta GOP-u mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju.
W GOP-ie w odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. W 2005 obsłużył 1,1 mln pasażerów, w 2006 ponad 1,4 mln, a w roku 2007 blisko 2 mln. Port obecnie posiada roczną przepustowość 3,6 mln pasażerów, jeden terminal cargo oraz 2800-metrową drogę startową.
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki.
Port Gliwice poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest z siecią kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim.
Wg raportu WIOŚ z 2005 r. na całym obszarze centralnej i wschodniej części GOP (od Bytomia i Rudy Śląskiej po Dąbrowę Górniczą) zaobserwowano w górnej warstwie gleby – wartości podatności magnetycznej większe niż 100×10-5 jednostek SI, co oznacza przekroczenie wartości dopuszczalnych w przypadku przynajmniej jednego metalu. Związane jest to z wpływem antropopresji przemysłowej wywołanej depozycją pyłów przemysłowo-miejskich[14].
W raporcie Państwowego Instytutu Geologicznego z 2005 r. dotyczącego wód podziemnych wykazano, że Górnośląski Okręg Przemysłowy jest obszarem silnie deficytowym w wodę, bez użytkowych poziomów wodonośnych. GOP jest w znacznym stopniu poddany silnej antropopresji, co objawia się zmianą chemizmu wód. Ponadto rozwój przemysłu i eksploatacja górnicza oznacza także drenaż wód podziemnych[15].
