Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM) – związek międzygminny obejmujący 14 miast na prawach powiatu, leżących na obszarze konurbacji górnośląskiej. Jego celem jest koordynacja działań na terenie miast-uczestników związku. Siedzibą GZM są Katowice. Został zarejestrowany 8 czerwca 2007 r.[1]
W skład GZM wchodzą:
Miasta wchodzące w skład GZM zamieszkuje razem 1 969 349 (stan na 31 grudnia 2008, dane wg GUS)[2] mieszkańców na powierzchni 1218 km2.
Spis treści |
9 grudnia 2005 roku w Gliwicach prezydenci miast zdecydowali o powołaniu związku, 9 stycznia 2006 roku w Świętochłowicach podpisali deklarację o utworzeniu GZM.
Początkowo w skład Związku miało wejść 17 miast, w tym 14 miast na prawach powiatu. Ostatecznie, po konsultacjach statutu Związku z nadzorem prawnym Wojewody Śląskiego zadecydowano, że w obecnym stanie prawnym Związek mogą powołać wyłącznie miasta na prawach powiatu. Związek został zarejestrowany przez MSWiA 8 czerwca 2007 roku. Oficjalnie Związek rozpoczął działalność 20 września 2007 roku, kiedy to w Rudzie Śląskiej odbyło się pierwsze Zgromadzenie Związku, na którym wyłonione zostały władze Związku.
Lista miast (alfabetycznie, na podstawie danych z 2008 r.):
| Miasto | Herb | Ludność | Powierzchnia |
|---|---|---|---|
| Bytom |  |
183 829 | 69,43 km² |
| Chorzów |  |
113 314 | 33,50 km² |
| Dąbrowa Górnicza |  |
128 315 | 188,73 km² |
| Gliwice |  |
196 669 | 134,20 km² |
| Jaworzno |  |
95 228 | 152,67 km² |
| Katowice |  |
309 621 | 164,67 km² |
| Mysłowice |  |
74 998 | 65,75 km² |
| Piekary Śląskie |  |
58 832 | 39,98 km² |
| Ruda Śląska |  |
143 930 | 77,73 km² |
| Siemianowice Śląskie |  |
71 118 | 25,50 km² |
| Sosnowiec |  |
221 259 | 91,06 km² |
| Świętochłowice |  |
54 360 | 13,31 km² |
| Tychy |  |
129 475 | 81,72 km² |
| Zabrze |  |
188 401 | 80,47 km² |
Do głównych zadań związku należy:
Efektem działalności związku ma być usprawnienie zarządzania aglomeracją, wzmocnienie siły gospodarczej i konkurencyjności miast-uczestników GZM a także koordynacja działań promocyjnych i podkreślenie znaczenia regionu. Obszar związku zamieszkuje ponad 2 miliony ludzi, zsumowane budżety miast członkowskich wynoszą ponad 6 miliardów złotych a produkt brutto około 8% produktu krajowego brutto Polski.
Organami GZM są Zgromadzenie Związku oraz Zarząd Związku, których kadencja pokrywa się z kadencjami rad miast. Gminy uczestniczące w Związku mają po dwóch przedstawicieli w 29-osobowym Zgromadzeniu (w tym prezydenta miasta) z wyjątkiem Katowic, które mają trzech przedstawicieli. Na Przewodniczącego Zgromadzenia Związku wybrano jednogłośnie Prezydenta Rudy Śląskiej Andrzeja Stanię, a na Przewodniczącego Zarządu Związku wybrano jednogłośnie prezydenta Katowic Piotra Uszoka. Na co dzień jednak szefem Związku będzie dyrektor biura GZM. Budżet GZM stanowią wpłaty poszczególnych miast założycieli w łącznej wysokości ok. 2 milionów PLN[3].
Pierwszą nazwą dotyczącą planowanego związku była "Metropolia Katowice". Nazwa taka została użyta w pierwszym artykule prasowym na ten temat w Dzienniku Zachodnim[4]. Później pod uwagę brano kilka propozycji, m.in. "Związek Konurbacji Górnośląskiej" oraz "Metropolia Górnośląska" (sugerująca ideę integracji). Dąbrowa Górnicza i Sosnowiec zgłosiły wniosek dotyczący zmiany nazwy związku, ponieważ mieszkańcom miast Zagłębia Dąbrowskiego nie odpowiada nazwa Górnośląski. W zamian zaproponowano jeszcze mniej przystającą nazwę "Śląski Związek Miast".[potrzebne źródło] Ostatecznie przyjęto nazwę "Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia «Silesia». Oficjalna nazwa zarejestrowanego związku to wciąż Górnośląski Związek Metropolitalny (GZM)"[1].
W miastach GZM dominuje:
Na terenie miast GZM funkcjonuje rozwinięta komunikacja miejska w postaci autobusów, tramwajów oraz trolejbusów. Większość linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe na zlecenie KZK GOP w większości obsługują komunalne Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej; największe w Sosnowcu i Katowicach, oraz liczne firmy prywatne. Zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. Oprócz tego działają tutaj także linie organizatorów nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych. Linie trolejbusowe organizuje MZK Tychy. Usługi komunikacyjne na terenie miast: Jaworzno, Mysłowice, Sosnowiec i Katowice świadczy również PKM Jaworzno.
14 grudnia 2008 do użytku zostały oddane dwie stacje – Tychy Miasto i Tychy Zachodnie. Podróż z przystanku Tychy Miasto do Katowic zajmuje 26 minut. Linię obsługują Przewozy Regionalne. Do 2012 zostaną wybudowane dwie nowe stacje Tychy Lodowisko i Tychy Bielska. Bilet jest zintegrowany (autobus-trolejbus-pociąg), tzn. obowiązuje tzw. "pomarańczowa taryfa" obok normalnej taryfy przewoźnika.
Obszar miast GZM stanowi jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Przez GZM przebiega szereg linii kolejowych. Znajduje się tutaj łącznie kilka dworców i kilkadziesiąt stacji PKP. Przez dworzec główny w Katowicach przejeżdżają pociągi EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami.
Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.
Przez miasta GZM biegnie Autostrada A4, E40, Drogowa Trasa Średnicowa (Katowice – Chorzów – Świętochłowice – Ruda Śląska; fragment Zabrze – Gliwice jest w budowie), E75, oraz kilkanaście dróg krajowych i dróg wojewódzkich. Projektowana jest kolejna autostrada A1.
Przez obszar GZM przebiegają m.in.:
Miasta GZM mają również wiele bezpośrednich połączeń PKS z wszystkimi regionami kraju. Część z nich obsługuje PKS Katowice. Są to linie do Lublina, Iwonicza, Ostrowca Świętokrzyskiego, Zakopanego, Rabki, Krynicy i Ustrzyk Dolnych.
Na terenie miast GZM nie leży żaden port lotniczy. Na północ od GZM , w odległości około 30 km na północ od centrum Katowic, znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice w Pyrzowicach. Jako trzeci najruchliwszy port lotniczy w kraju po warszawskim Okęciu i krakowskich Balicach, w 2006 obsłużył 1,46 mln pasażerów, szybko zbliżając się do maksymalnej przepustowości istniejącego terminalu. Obecnie, po rozbudowie zakończonej w lipcu 2007, ruch pasażerski obsługują dwa połączone ze sobą terminale, A (stary) i B (nowy), których łączna przepustowość roczna wynosi ok. 3,6 mln pasażerów. Oprócz tego w porcie funkcjonuje również terminal cargo zapewniający obsługę logistyczną dla licznych firm w regionie m.in. Fiat Auto Poland. Port lotniczy w Pyrzowicach posiada stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami w Polsce i w Europie, których obsługę realizują linie lotnicze: Centralwings, OLT Express, LOT/EuroLOT, Lufthansa, Ryanair oraz Wizz Air. Znaczna liczba mieszkańców GZM Silesia korzysta również z portu lotniczego Kraków-Balice położonego 35 km na wschód od granic GZM Silesia.
W centrum Katowic znajduje się również lotnisko aeroklubowe Katowice-Muchowiec, natomiast w Gliwicach zlokalizowane jest cywilne lotnisko sportowe Gliwice-Trynek, siedziba stacjonarnej bazy śmigłowca LPR-u.
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton.
Port Gliwice poprzez sieć kanałów i rzekę Odrę połączony jest z siecią kanałów niemieckich (Berlin) oraz morzem Bałtyckim.
Według części dziennikarzy i działaczy śląskich GZM jest wstępem do utworzenia jednego miasta. Konsolidacja zurbanizowanego obszaru GZM w jedno miasto wzbudza liczne kontrowersje. Podstawą tego pomysłu mogą być względy prestiżowe i ekonomiczne. GZM stałaby się wtedy największym miastem w Polsce. Według zwolenników tej teorii, obecnie rola tego obszaru jest często zaniżana; na przykład, rejon ten jest często nie pokazywany na mapach Polski[5].
Proponowana nazwa "Silesia" została mocno oprotestowana przez część środowiska naukowego – kilkudziesięciu pracowników uniwersyteckich z województwa śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego (m.in. Jan Miodek, Jan Harasimowicz) zaapelowało do twórców przyszłej metropolii, by nie nazywało miasta nazwą całego regionu[6]. Nazwa budzi również negatywne uczucia w części miast Zagłębia Dąbrowskiego, które mają wejść w skład związku, ponieważ całkowicie ignoruje częściowo zagłębiowski charakter GZM Silesia.
Spotyka się również krytykę związaną z członkostwem w GZM wyłącznie miast na prawach powiatu, podczas gdy ze Związkiem graniczą inne miasta mogące wejść w jego skład, jak Mikołów, Lędziny, Imielin, Będzin, Czeladź, Wojkowice, Radzionków czy Knurów.[potrzebne źródło]
.jpg&filetimestamp=20070106022814)
