Göteborg

	Göteborg
	Herb Göteborga
	;
Państwo	Szwecja
Region	Västra Götaland
Powierzchnia	450 km²
Ludność (2012); • liczba ludności; • gęstość; • aglomeracja	; 528 273; 2576 os./km²; 879 298
Nr kierunkowy	031
	Położenie na mapie Szwecji ; Göteborg
	57°42′N 11°56′E / 57.7, 11.933Na mapach: 57°42′N 11°56′E / 57.7, 11.933
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Hasło Göteborg w Wikisłowniku
	Strona internetowa miasta

Göteborg (wym. /jœtəˈbɔrj/ posłuchaj ^?/i, uproszczona polska /jötebori/) – miasto w Szwecji, położone na zachodzie kraju, nad cieśniną Kattegat, u ujścia rzeki Göta älv, stolica regionu Västra Götaland. Drugie co do wielkości miasto Szwecji – 510 491 mieszkańców (30 września 2010), zespół miejski – 926,7 tys. W Göteborgu znajduje się siedziba koncernów Volvo AB i SKF.

[edytuj] Demografia

[edytuj] Historia

Göteborg został założony na początku XVII wieku przez architektów holenderskich, pracujących na zlecenie króla Gustawa II Adolfa, który w ten sposób chciał uniezależnić szwedzki handel od ceł pobieranych przez Danię w Cieśninach Duńskich. W tamtych czasach oficjalnymi językami były: holenderski, niemiecki, szwedzki i angielski.

W 1731 r. powstała Szwedzka Kompania Wschodnioindyjska (Svenska Ostindiska Kompaniet), która przyczyniła się do nawiązania kontaktów handlowych z Chinami i Wschodem. Dzięki temu do Göteborga przywożono statkami porcelanę, herbatę, przyprawy, szlachetne tkaniny i inne typowe dla tamtego okresu towary luksusowe.

W XIX wieku Göteborg przekształcił się w miasto przemysłowe, szczególnie za sprawą kupców z Wysp Brytyjskich. Z czasem wielu z nich wzbogaciło się i przeznaczyło część swoich majątków na rozwój infrastruktury miejskiej.

W 1829 roku działalność rozpoczął Uniwersytet Technologiczny Chalmers obecnie z liczbą około 10,5 tys. studentów, a w 1891 r. powołany został Uniwersytet w Göteborgu, na którym obecnie kształci się około 49 tys. studentów. Dzisiejszy Göteborg z szerokimi alejami, parkami i imponującymi budowlami wybudowany został pod koniec XIX wieku. Plac Götaplatsen i wesołe miasteczko Liseberg powstały przy okazji Wystawy Światowej w 1923 r.

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

[edytuj] Zabytki

arsenał miejski Kronhuset z 1643 r. - najstarsza świecka budowla w mieście
Götaplatsen – plac z Posejdonem autorstwa Carla Millesa
ratusz
siedziba Kompanii Wschodnioindyjskiej z 1750 r. - obecnie muzeum miejskie
klasycystyczna katedra z 1633 r., przebudowa w XIX wieku
kościół niemiecki
Nya Elfsborg – warownia obronna na wyspie
dworzec Göteborgs centralstation
Skansen Kronan i Skansen Lejonet - twierdze
Teatr Wielki
Kungshuset
Tomtehuset
Palacehuset na Brunnsparken
domek myśliwski Królowej Krystyny

[edytuj] Atrakcje turystyczne

Ogród Botaniczny
Park Trädgårdsföreningen
Kungsportsavenyn (Aleja), bulwar ekskluzywnych sklepów i kawiarni
Haga - malownicza dzielnica z wieloma kawiarniami
Liseberg – największy lunapark w Skandynawii
Universeum – centrum nauki

[edytuj] Muzea

Muzeum Miejskie
Muzeum Sztuki
Muzeum Kultury Światowej
Muzeum Morskie
Muzeum Sportu w budynku dawnych koszar na Kvibergu
Röhsskamuseet - muzeum wzornictwa i sztuki użytkowej
Muzeum Historii Naturalnej
Muzeum Volvo

[edytuj] Transport

Tramwaj w Göteborgu

[edytuj] Tramwaje

Zobacz hasło: Tramwaje w Göteborgu

Göteborg ma bardzo dobrze rozbudowane linie tramwajowe. Pierwsze tramwaje konne zaczęły kursować po mieście od 1879 roku. W 1902 na ulice wyjechały tramwaje elektryczne. W sezonie letnim organizowane są przejażdżki zabytkowym tramwajem pomiędzy Dworcem Centralnym a wesołym miasteczkiem.

[edytuj] Komunikacja lotnicza

W Göteborgu są dwa lotniska: Göteborg-Landvetter (ok. 20 km na wschód od miasta) i Göteborg-City (14 km na północny zachód). Ten drugi obsługuje głównie tanie linie lotnicze. Przejazd autobusem lotniskowym (tzw. flygbussem) z obydwu lotnisk do centrum zajmuje około 20 minut.

[edytuj] Pociągi

W samym centrum miasta przy Drottningtorget znajduje się dworzec Göteborgs centralstation, z którego dostać się można do największych miast w Szwecji. Większość linii tramwajowych i autobusowych ma tu swój przystanek. Podróż pociągiem do Polski wymaga przesiadki w Kopenhadze i Berlinie.

[edytuj] Scena muzyczna

W Göteborgu rozwinął się specyficzny gatunek muzyki metalowej, nazywany Göteborg metal, należący do nurtu melodic death metal. Głównymi przedstawicielami są:

[edytuj] Sport

Stadion Ullevi w Göteborgu

Miasto ubiegało się o organizacje Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1984 r.
W 1995 r. odbyły się tutaj lekkoatletyczne mistrzostwa świata, a w 2006 mistrzostwa Europy.
Z Göteborgu pochodzi najbardziej utytułowana szwedzka drużyna piłkarska: IFK Göteborg, 18-krotny mistrz Szwecji, 4-krotny zdobywca Pucharu Ligi oraz 2-krotny zdobwca Pucharu UEFA w 1982 i 1987 roku.
W mieście mają siedzibę inne kluby piłkarskie. W 2011 roku w ekstraklasie Allsvenskan występują obecnie IFK Göteborg, GAIS Göteborg i BK Häcken, w drugiej lidze Superettan gra Örgryte IS, a w Division 2 (4. liga) Västra Frölunda IF.
W Göteborgu siedzibę ma również klub hokejowy, Frölunda HC, 3-krotny mistrz krajowych rozgrywek Elitserien.
IK Sävehof - klub piłki ręcznej
Kaparna Göteborg - klub żużlowy