Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
| ZIM-12 / GAZ-12 | |
 |
|
| Inne nazwy | ros. ГАЗ-12 / ЗИМ-12 |
| Producent | GAZ |
| Okres produkcji | 1950 – 1960 |
| Miejsce produkcji |  ZSRR, Gorki |
| Poprzednik | brak |
| Następca | GAZ-13 Czajka |
| Dane techniczne | |
| Segment | F |
| Typy nadwozia | 4-drzwiowy sedan |
| Silniki | R6, 3480 cm³, 90 KM |
| Skrzynia biegów | 3-biegowa manualna |
| Rodzaj napędu | silnik z przodu, napęd na koła tylne |
| Długość | 5530 mm |
| Szerokość | 1900 mm |
| Wysokość | 1660 mm |
| Rozstaw osi | 3200 mm |
| Masa własna | 1940 kg |
| Poj. zbiornika paliwa | 80 l |
| Liczba miejsc | 6-7 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
GAZ-12 (ZIM-12) – radziecki samochód osobowy wyższej klasy, produkowany w latach 1950-1960 przez Gorkowskie Zakłady Samochodowe (GAZ). Potocznie znany jako ZIM.
Spis treści |
Główną przyczyną powstania samochodu była potrzeba zapewnienia odpowiedniego pojazdu służbowego dla funkcjonariuszy partii komunistycznej i władz państwowych średniego szczebla. Miał on w ten sposób wypełniać lukę między luksusowym ZiSem 110, zarezerwowanym dla wyższych władz, a popularnym modelem średniej klasy GAZ-M20 Pobieda. Zaprojektowanie samochodu władze przemysłu samochodowego zleciły zakładom GAZ wiosną 1948 roku, zakreślając termin 29 miesięcy[1]. Powstanie nowego samochodu służbowego wyższej klasy było wyrazem priorytetów radzieckiego przemysłu motoryzacyjnego pierwszych lat powojennych, który dla zwykłej ludności, oprócz Pobiedy, produkował jedynie małe samochody popularne Moskwicz 400-420.
Pomimo sugestii władz dotyczących skopiowania amerykańskich samochodów Buick, główny konstruktor zakładów GAZ, Andriej Liphart, opracował w zakreślonym terminie oryginalny projekt. Nadwozie, podążające za amerykańską modą tego okresu, zaprojektował Lew Jeremiejew[2]. Do napędu wykorzystano sześciocylindrowy silnik rzędowy GAZ-12, będący zmodernizowaną odmianą silnika ciężarówki GAZ-51. Charakteryzował się się zwiększonym stopniem sprężania, aluminiową głowicą i podwójnym gaźnikiem[1][2]. Z powodu ograniczonej mocy silnika, konstruktorzy podejmowali starania obniżenia masy samochodu, czego efektem stało się zastosowanie bezramowej konstrukcji samonośnej – po raz pierwszy dla tak długiej limuzyny[1]. W układzie przeniesienia napędu zastosowano przekładnię hydrokinetyczną zapewniającą miękką i płynną pracę, szczególnie przy ruszaniu z miejsca. Maska silnika mogła być otwierana na lewo lub prawo lub zdejmowana w całości. Samochód miał we wnętrzu przednią i tylną kanapę, a między nimi dwa rozkładane siedzenia o konstrukcji rurowej. Przednie drzwi były zawieszone zostały na przedniej krawędzi (słupku A), tylne zaś na tylnej (słupku C)[1]. Dzięki hipoidalnej przekładni tylnego mostu, łamany wał napędowy mógł być poprowadzony nisko, przez co nie wymagał tunelu wystającego nad poziom podłogi[3]. Ze względu na dużą masę własną samochodu oraz zastosowanie kół z 15 calowymi felgami, zdecydowano się na użycie hamulców bębnowych z układem współbieżnych szczęk (Duplex) na obydwu osiach[4].
W celu przeprowadzenia testów i badań elementów układu jezdnego, napędowego oraz innych komponentów, które miały zostać wykorzystane w nowej limuzynie, w 1948 roku wykonano przedłużone o 50 cm egzemplarze modelu GAZ-M20 Pobieda. Pojazdy te powstały poprzez przecięcie seryjnej Pobiedy na wysokości słupka B i wstawienie dodatkowego fragmentu nadwozia[5]. Przedłużone Pobiedy były pierwszymi prototypowymi samochodami stworzonymi w ramach programu opracowania ZIMa-12. Pierwszy prototyp ZIMa został zaprezentowany w Gorki 7 listopada 1949 roku - na rocznicę rewolucji październikowej[2]. 15 lutego 1950 roku samochód zademonstrowano Stalinowi, uzyskano wówczas aprobatę władz. Nowy model oceniono wysoko, a konstruktorzy A. Liphart i N. Juszmanow otrzymali nagrody państwowe[1].
W latach 30. zakłady GAZ otrzymały imię Wiaczesława Mołotowa, stąd wszystkie samochody osobowe nosiły oznaczenia liczbowe z literą M. W przypadku nowego samochodu wyższej klasy władze fabryki zdecydowały oznaczyć go skrótem ZIM-12 (Zawod imieni Mołotowa - Zakład imienia Mołotowa) przez analogię do ZIS (Zawod imieni Stalina). W 1957 roku roku jednak, w związku z odwilżą polityczną Chruszczowa, Mołotow wraz z innymi funkcjonariuszami stalinowskimi został odsunięty od władzy i odbierano różnym zakładom jego imię. Od tego roku samochód był oznaczany jako GAZ-12, zamieniono też napisy na kierownicy, atrapie chłodnicy czy kołpakach. Jednakże potocznie samochód wciąż znany był jako ZIM (nie było innych samochodów oznaczonych tym skrótem)[1].
Pierwsza partia seryjnych ZIM-12 została zbudowana 13 października 1950 roku. Prestiżowy samochód, o uznawanej za ładną i nowoczesną linii, szybko stał się "przedmiotem pożądania" urzędników, zwłaszcza niższych rangą, którzy starali się uzyskać służbowego ZIMa. Było to nawet przedmiotem satyrycznych felietonów w prasie radzieckiej w 1952 roku[1]. Samochód w podstawowej wersji produkowany był do 1959 roku. Zastąpił go wówczas GAZ-13 Czajka, chociaż już nie wszystkim państwowym użytkownikom ZIM-ów przysługiwały nieco bardziej luksusowe Czajki[1] – większość musiała przesiąść się na mniejsze Wołgi. Ciekawostką było, że ZIM jako jedyny z radzieckich samochodów luksusowych, był dostępny w wolnej sprzedaży dla użytkowników prywatnych. Co więcej, mimo reglamentacji rynku samochodów prywatnych w ZSRR od połowy lat 50., ZIM-a można było kupić bez kolejek. Jako samochód prywatny cieszył się jednak małą popularnością, głównie z powodu wysokiej ceny (40 000 rubli, w porównaniu z ceną Pobiedy 16 000 rubli)[6]. W większej liczbie na rynek prywatny trafiły później używane samochody, wyprzedawane przez urzędy. Zdecydowana większość samochodów wersji podstawowej była lakierowana na czarno[1].
Oprócz podstawowej wersji, produkowano wariant taksówki ZIM-12A, który większe zastosowanie znalazł w komunikacji międzymiastowej (prowadzonej przez państwowe przedsiębiorstwa taksówkowe). Oprócz wyposażenia w taksometr i innego wykończenia wnętrza, lakierowane były na kolor szary, z bocznymi paskami z szachownic. W latach 1951-1960 była produkowana także karetka ZIM-12B, o takim samym nadwoziu – nosze wsuwane były przez bagażnik, a obok nich po prawej stronie były dwa rozkładane siedzenia dla personelu[1]. Za fotelami przednimi była w tej wersji przegroda. Samochód był wyposażony w reflektor z podświetlanym czerwonym krzyżem na dachu oraz reflektor-szperacz, nadwozie lakierowano na kolor jasnobeżowy lub biały. Także część samochodów podstawowego modelu była później przerabiana na karetki lub taksówki[2]. W 1949 roku wykonano dwa prototypy w wersji faeton (kabriolet), lecz z powodu małej sztywności nadwozia, nie trafiła ona do produkcji. Niektóre ZIM-y przerabiano na drezyny wąskotorowe, dla celów inspekcyjnych. Zbudowano łącznie 21 527 egzemplarzy samochodu[1][7].
