Ten artykuł jest częścią serii Gagauzja |
|
Gagauzi |
| Symbole |
|---|
|
Hymn |
| Szczegółowe artykuły |
|
|
Gagauzi – grupa etniczna pochodzenia tureckiego posługująca się językiem gagauskim z grupy języków tureckich (a na obszarze Autonomii Gagauskiej (Gagauz Yeri) także językiem rosyjskim jako językiem oficjalnym). Zamieszkują Gagauzję w południowej Mołdawii, na Ukrainie, mniej licznie północno-wschodnie tereny Bułgarii, w Rumunii i Kazachstanie. Podawane są bardzo rozbieżne dane co do ich liczebności – od 150 do 235 tysięcy. Na terenie Mołdawii Gagauzi identyfikują się jako oddzielny naród.
Rozmieszczenie Gagauzów:
Spośród ludów tureckich wyróżnia ich wyznawana religia – prawosławie. Gagauzi być może są potomkami dawnych plemion Oguzów, Pieczyngów lub też Kumanów, zamieszkujących średniowieczne stepy nad Morzem Czarnym. Nie jest to jednak pewne. Inne teorie widzą w nich potomków Turków seldżuckich, sturczonych Bułgarów a nawet Greków. Najliczniejsza obecnie społeczność w Mołdawii, to potomkowie emigrantów z przełomu XVIII i XIX wieku, którzy przesiedlili się z obszaru Bałkanów (zwłaszcza z Dobrudży).
Ustawa o Specjalnym Statusie Gagauz Yeri umożliwiała początkowo uzyskanie przez Gagauzów suwerenności w przypadku zjednoczenia Republiki Mołdawii z Republiką Rumunii na drodze referendum. Jednakże w roku 2003 zmieniono lakoniczny zapis (111 artykuł) Konstytucji Mołdawii dotyczący Naddniestrza oraz Gagauzji na bardziej szczegółowy, w którym jednak prawo do secesji nie zostało wymienione. Efektem tego Gagauzja de facto nie posiada obecnie prawa wyjścia z Republiki Mołdawii. Ta sama procedura miałaby miejsce odnośnie Naddniestrza (wschodni obszar Republiki Mołdawii, nieuznający władz w Kiszyniowie).
W Gagauzji znajdują się tylko trzy miasta: Komrat (rum. Comrat), Czadyr Łunga (rum. Ceadîr-Lunga, gag. Çadır Lunga lub Çadır) i Wulkaneszty (rum. Vulcăneşti, gag. Valkaneş), którym podlegają 23 wsie (komuny).