Ganapati sampradaja (też ganapatipanth) - tradycja religijna w hinduizmie, ukierunkowana na boga o imieniu Ganapati (czyli Ganeśa). Współcześnie podzielona jest na sześć nurtów. Jej członkowie to ganapatjowie (trl. ganapatja).
Spis treści |
Powstanie tej tradycji datuje się na okres od V[1] do VII[2] stulecia. Szczyt popularności przypadł na X wiek. Wyznawców tej tradycji z powodzeniem próbował nawracać Adi Śankara.
Tradycja posługuje się upaniszadami przynależącymi do tradycji Atharwawedy:
Ganapati pojmowany jest jako wiecznie istniejąca istota i pierwsza przyczyna stworzenia. Jego tworami są między innymi:
Pisma wczesnego okresu, polecają kult pięciu form Ganapatiego, w powiązaniu z im odpowiadającymi partnerkami (śakti). Te pięć form Ganapatiego to:
Bóg o imieniu Ganeśa jest pochodzenia przedwedyjskiego[3].
Część praktyk ganapatjów jest w opozycji do wykładni z Wed[4] i przynależy do tradycji tantrycznej wamaćara.
Niektóre z jego pięciu tantrycznych form właściwe są dla praktyk magicznych, inne przedstawiają Ganapatiego z właściwymi formie żonami, zatopionego w ekstazie[5].
Pierwotne wyznanie Ganapatiego rozpadlo się na sześć nurtów, o nazwach częściowo zbieżnych z pięcioma imionami form boga wczesnego okresu. Te współczesne sześć nurtów tradycji Ganapatjów to: