Garnizon Jarosław - garnizon w Jarosławiu zajmowany kolejno przez jednostki wojskowe Cesarskiej i Królewskiej Armii, Wojska Polskiego.
Prestiż miasta podnosił fakt, że było ono średniej wielkości garnizonem wojskowym. Stacjonowały w nim na przestrzeni lat różne jednostki wojskowe.
[edytuj] Garnizon cesarsko-królewski
Opactwo benedyktynek - C-k koszary Św. Anny
Wydarzenia polityczne okresu tzw. zbrojnego pokoju po 1871 roku i rosnąca możliwość austriacko-rosyjskiego konfliktu zbrojnego spowodowały, iż Jarosław położony stosunkowo niedaleko granicy zaczął zmieniać się w coraz większy ośrodek wojskowy. Od 1871 roku w budynku poklasztornym opactwa benedyktynek i dawnym szpitalu wojskowym zakwaterowano 10 pułk piechoty, trzy szwadrony jazdy i dwie baterie armat. Oficerów zakwaterowano w mieście.
Po kongresie berlińskim w 1878 roku władze austriackie rozpoczęły powiększanie garnizonów stacjonujących w Galicji. Jarosław zaliczono do do mniejszych punktów obronnych. W 1881 roku przybyły do jarosławskiego garnizonu oddziały kawalerii, dla których wynajęto prywatne budynki na Blichu i Brzostkowie (tzw. koszary Goldfingera i Pfeffera). Wobec postępującej militaryzacji miasta w latach 1887-1897 zbudowano baraki wojskowe obok dworca kolejowego (tzw. Gergont) i przy klasztorze reformatów. Zakwaterowano tam 34, 89 i 90 pułk piechoty. Wybudowano również magazyny i ujeżdzalnię. W latach 1888-1889 fortyfikowano przedpole Jarosławia ziemnymi szańcami nad Sanem, na przedmieściu górnoleżajskim, na Olszanówce, na tzw. wądołąch i obok wsi Munina.
W 1880 i 1889 roku odbyły się pod Jarosławiem wielkie manewry wojskowe z udziałem cesarza Franciszka Józefa, który kwaterował w Pałacu Siemieńskich w Pawłosiowie i zwiedzał Jarosław. W 1893 roku z okazji urządzanych ponownie w okolicy manewrów wojskowych, cesarz Franciszek Józef oświadczył, że zamierza z Jarosławia uczynić miasto typowo garnizonowe z komendą korpusu, do czego jednak nigdy nie doszło.
Pod koniec XIX w. miasto stało się obwarowanym przyczółkiem mostowym Twierdzy Przemyśl. Załoga wojskowa garnizonu składała się z 3 pułków piechoty, pułku artylerii, pułku dragonów (kawalerii) i mniejszych oddziałów. Stacjonował tu również sztab 6 Dywizji Kawalerii i 5 Brygady Kawalerii.
Koszary artylerii Głęboka
[edytuj] C. i k. władze wojskowe
- C. i k. Komenda Dywizji Piechoty Nr 2
- C. i k. Komenda Dywizji Kawalerii Nr 6
- C. i k. Komenda Brygady Piechoty Nr 4
- C. i k. Komenda Brygady Kawalerii Nr 5
- C. i k. Wojskowa Komenda Stacji w Jarosławiu
- C. i k. Komenda Placu
- C. i k. Komenda Uzupełnień Pułku Piechoty Nr 90
- C. i k. Magazyn zaopatrzenia wojska
- C. i k. Filia oddziału wojskowego budownictwa
- C. i k. Komenda Stacji Obrony Krajowej
- C. i k. Komenda Brygady Obrony Krajowej
- C. i k. Komenda uzupełniająca Obrony Krajowej pułku Nr 34
- C. i k. Komenda powiatowa pospolitego ruszenia Nr 34
- C. i k. Komenda oddziałowa żandarmerii Nr 13
- C. i k. Komenda powiatowa żandarmerii.
[edytuj] Jednostki cesarsko-królewskie
[edytuj] Garnizon Wojska Polskiego II RP
Zgodnie z obowiązującymi w okresie międzywojennym zasadami pod pojęciem garnizon rozumiano miejscowość, w której na stałe przebywają różne formacje zbrojne. Obszar garnizonu zamknięty był strefą, którą ustalał dowódca okręgu korpusu. W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości struktura organizacyjna władz garnizonowych była zróżnicowana i oparta głównie na wzorcach armii zaborczych. Organizacja władz garnizonowych zmieniała się kilkakrotnie, jednak zasadą było: najstarszy rangą dowódca pełnił funkcję dowódcy (później komendanta) garnizonu. Organem wykonawczym były - w zależności od wielkości garnizonu - Komendy Miast, Komendy Placu i Oficerowie Placu.
[edytuj] Oddziały i pododdziały broni
Koszary 39 ppSL - obecnie SP ZOZ Jarosław
Dom Żołnierza w Jarosławiu.
[edytuj] Jednostki garnizonowe
- Komenda Placu
- Strzelnica garnizonowa "Szczytna"
- Strzelnica garnizonowa "Widna"
- Plac ćwiczeń "Makowisko"
- Kasyno oficerskie
- Dom Żołnierza
- Kierownictwo Rejonów Służb
- Służba poborowa
Powiatowa Komenda Uzupełnień (od 1938 Rejonowa Komenda Uzupełnień).
Komenda Uzupełnień Koni (do 1926), następnie Rejonowy Inspektorat Koni.
- Służba intendentury
- Rejonowy Zakład Żywnościowy w Jarosławiu
- Składnica Materiału Intendenckiego nr 24
- Garnizonowa Administracja Koszar
- Służba duszpasterska
- Dziekanat duszpasterstwa
- Parafia wojskowa obrządku rzymskokatolickiego
- Parafia wojskowa obrządku greckokatolickiego
- Wojskowy Sąd Rejonowy Jarosław (od 1926 roku)
- Garnizonowa Izba Chorych
[edytuj] Garnizon Wojska Polskiego po 1945
- JW 2947[1] – 40 Pułk Artylerii Lekkiej 9 DP. (W Jarosławiu od 3 września 1945 roku, przemianowany w 1956 roku na 40 Pułk Artylerii[2], a od 16 kwietnia 1959 roku 40 Budziszyński Pułk Artylerii).
- 12 Samodzielny Dywizjon Artylerii Zmotoryzowanej dział 76 mm 9 DP. (Początkowo otrzymał numer 13.dappanc., przeformowany następnie[3]) na:
- JW 2299 – 25 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (Sformowany w 1951 roku[4], przeniesiony do Przemyśla w 1962 roku).
- JW 2460 – 92 Pułk Piechoty 30 DP. (W październiku 1952 r. podporządkowany 9 DP, przemianowany[7] następnie na 26 Pułk Piechoty 9 DP. Jednostka ta rozformowana została w sierpniu 1957 roku[8]).
- JW 2638 – 34 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 30 DP. (Rozformowany w 1952 roku[6]).
- JW 2714 – 168 Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 9 DP. (Sformowany w sierpniu 1957 roku[8]).
- 12 Bateria Dowodzenia (bez numeru JW) (Sformowana w 1962 roku[9]).
- JW 3177 – 9 Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów. (Sformowane w 1962 roku[9]).
- 38 Pułk Inżynieryjno-Budowlany (Wojskowy Zakład Remontowo-Budowlany).
- 4 Ośrodek Materiałowo Techniczny (4 OMT)
- 23 batalion rozpoznawczy (23 brozp.)/9 DZ
- JW 2516 – 5 Rejonowa Składnica Kwatermistrzowska.
- JW 3371 – 14 dywizjon artylerii przeciwpancernej (14 dappanc.)/14 BPanc.
- JW 3957 – 14 Dywizjon Artylerii Samobieżnej (14 das)/21 BSP
- 14 dywizjon artylerii rakietowej (14 dar)/14 BPanc.
- 14 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (14 daplot.)/14 BPanc.
- 14 kompania saperów (14 ksap.)/14 BPanc.
- 16 pułk przeciwlotniczy (16 pplot.)
- PŻW
- Garnizonowy Węzeł Łączności do roku 2011
- Węzeł Łączności w Jarosławiu podporządkowany pod Region Wsparcia Teleinformatycznego W Krakowie - od końca 2011r.
- Wojskowa Komenda Uzupełnień
[edytuj] Dowódcy Garnizonu Jarosław
Kapelani Garnizonu Jarosław
Przypisy
- ↑ Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 071/Org. z dnia 03.06.1958 r. zmiana numeru na JW 2376.
- ↑ Rozkaz MON Nr 0026/Org. z dnia 04.09.1956 r.
- ↑ Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP Nr 046/Org. z dnia 27.02.1946 r.
- ↑ Rozkaz MON Nr 0046/Org. z dnia 17.05.1951r
- ↑ 30 DP rozformowana została rozkazem MON Nr 0079 /Org. z dnia 20.11.1952 r. w terminie do dnia 20 grudnia 1952 r.
- ↑ 6,0 6,1 Rozkaz MON Nr 0079 /Org. z dnia 20.11.1952 r.
- ↑ Rozkaz MON Nr 0079 /Org. z dnia 20.11.1952r
- ↑ 8,0 8,1 Rozkaz MON Nr 0025/Org. z dnia 02.04.1957 r.
- ↑ 9,0 9,1 Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 023/Org. z dnia 07.03.1962 r.
[edytuj] Bibliografia
- Kazimierz Satora - "Opowieści wrześniowych sztandarów.", Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990, ISBN 83-211-1104-1.
- Jerzy Majka - Garnizon Rzeszów w latach 1918-1939, Wydawnictwo LIBRA, Rzeszów 2005, ISBN 83-89183-17-X.
[edytuj] Zobacz też
Jarosław