Garnizon Szczecin – jeden z większych garnizonów w Polsce obejmujący swoim zasięgiem miasto Szczecin i gminy ościenne.
[edytuj] Garnizon Wojska Polskiego
Początków śladów polskiego garnizonu należy doszukiwać się wraz z wejściem do Szczecina pododdziałów 16 Brygady Pancernej. Nastąpiło to 14 lipca 1945.
Garnizon dysponował szeregiem obiektów koszarowych o dobrym poziomie technicznym. Do większych należy zaliczyć: kompleks koszarowy przy ul. Wojska Polskiego, kompleks przy ul. Żołnierskiej – przechodzący w ul. Mickiewicza i graniczący z ul. Łukasińskiego.
Początkowo nieuregulowany status prawny miasta po II wojnie światowej zmuszał władze wojskowe do dyslokowania oddziałów WP w garnizonach ościennych (12 DP).
[edytuj] Regularne oddziały i związki taktyczne WP
[edytuj] Oddziały podległe 12 Dywizji Piechoty (1945-1958)
W tym budynku w
Szczecinie stacjonował sztab dywizji
- od jesieni 1945
- od 1949
- od 1951
- od 1954
- od 1955
- 16 batalion rozpoznawczy (utworzony na bazie 16 kompanii zwiadu)
- 46 batalion transportowy (utworzony na bazie 70 kompanii samochodowej)
- od 1958
[edytuj] Oddziały podległe 12 Dywizji Zmechanizowanej (od 1958 do 1995)
Koszary przy Łukasińskiego

Brama główna

Klub

Izba chorych

Stołówka
- po 1995
[edytuj] Oddziały OT
[edytuj] Administracja wojskowa
Wały Chrobrego. Po prawej budynek Urzędu Wojewódzkiego z Wojewódzkim Sztabem Wojskowym
Klub garnizonowy w Szczecinie
[edytuj] Instytucje garnizonowe
- Komenda Garnizonu do 1998 – ul. Zaleskiego, potem ul. Sienkiewicza, a następnie ul. Potulicka (dzisiaj areszt garnizonowy)
- Garnizonowa Agencja Mieszkaniowa
- Garnizonowy Węzeł Łączności
[edytuj] Oddziały Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego
[edytuj] Oddziały Wojsk Ochrony Pogranicza
- Na mocy decyzji Naczelnego Dowództwa WP z 13 września 1945 rozpoczęto formowanie wyspecjalizowanych jednostek ochrony pogranicza. Sformowany w Stargardzie 3 Oddział WOP obejmował odcinek granicy od Kostrzyna do Dziwnowa.
Pierwsza siedziba dowództwa – Szczecin, Piotra Skargi 35. Sztab wkrótce po sformowaniu przeniesiono do Szczecina na ul. Żołnierską.
Jednostki podległe brygadzie:
- JW 1575 – Samodzielny Batalion Ochrony Pogranicza nr 42 (1948-1950)
- JW 1655 – 123 Batalion WOP (1950-1957)
- JW 2449 – Wydział Informacji 12 Brygady WOP (1950-1957)
- JW 3058 – Dywizjon Okrętów Pogranicza 12 Brygady WOP
- JW 3064 – Batalion Portowy WOP
- JW 3161 – Rzeczny Dywizjon Okrętów Pogranicza WOP (sformowany w 1951)
- JW 4218 – Wydział Informacji nr 21 WOP (8 BOP) (1948-1950)
[edytuj] Inne instytucje wojskowe
- 109 Szpital Wojskowy z Przychodnią – ul. Piotra Skargi
- Oddział Agencji Mienia Wojskowego
- Oddział Wojskowej Agencji Mieszkaniowej – przy Księcia Sambora
- Oddział Żandarmerii Wojskowej – ul. Piotra Skargi, przy Jasnych Błoniach
- Rejonowy Zakład Infrastruktury (przekształcony z WZRKB)- przy ulicy Narutowicza
- Wielonarodowy Korpus Północ-Wschód – ul. Łukasińskiego
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa – ul. Piotra Skargi, przy Jasnych Błoniach
- Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany (WZRKB), początkowo przy ulicy Piotra Skargi, potem Narutowicza
- Wojskowy Sąd Garnizonowy – ul. Piotra Skargi, przy Jasnych Błoniach
[edytuj] Armia Radziecka w garnizonie
- szpital wojskowy – ul. Mickiewicza (róg Wawrzyniaka) – obecnie obiekty Wyższej Szkoły Integracji Europejskiej
- 101 batalion inżynieryjno-saperski[2] – ul. Żołnierska (aktualnie wydziały szczecińskich uczelni)
- batalion łączności – ul Żołnierska
Wyróżniające nazwy "Szczecińskich" otrzymały następujące sowieckie jednostki artyleryjskie:[3]
- 26 Dywizja Artylerii płk. Fiodora A. Leonowa
- 4 Pułk Artylerii Armat płk. Michaiła P. Pietrowa
- 78 Pułk Artylerii Haubic Gwardii ppłk Iwana Z. Goreckiego
- 95 Pułk Artylerii Gwardii ppłk. Alaksandra G. Nosala
- 144 Pułk Artylerii Przeciwpancernej ppłk. Piotra A. Aniszkina
- 288 Pułk Artylerii Przeciwpancernej ppłk. Stiepana Z. Rakowicza
- 429 Pułk Artylerii Haubic mjr. Aleksandra M. Frienkiela
- 458 Pułk Artylerii Lekkiej ppłk. Nikołaja J. Burenina
- 535 Pułk Artylerii Przeciwpancernej ppłk. Borysa W. Popowa
- 596 Pułk Artylerii Lekkiej mjr. Anatolija S. Kuprianca
- 643 Pułk Artylerii Lekkiej mjr. Michaiła A. Tygołukowa
- 665 Pułk Artylerii Przeciwpancernej ppłk. Emiliana K. Juchimiuka
- 894 Pułk Artylerii Haubic ppłk. Iwana S. Bananowa
- 973 Pułk Artylerii Haubic ppłk. Aleksieja N. Poćmianina
- 1313 Pułk Artylerii Przeciwpancernej mjr. Fieodosija A. Gawrikowa
- 1318 Pułk Artylerii Przeciwpancernej ppłk. Nikołaja N. Kuzienko
- 43 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej Gwardii Aleksieja S. Kałmykowa
- 50 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej mjr. Maksyma A. Fiesienko
- 109 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej mjr. Pawła Z. Kimonowa
- 274 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej mjr. Wiktora G. Iliuszczenki
- 291 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej mjr. Piotra A. Antonca
- 410 Pułk Moździerzy ppłk. Nikołaja D. Pleszkowa
- 485 Pułk Moździerzy mjr. Fiodora A. Zinina
- 566 Pułk Moździerzy mjr. Aleksieja P. Żonina
[edytuj] Garnizon Szczecin (Garnison Stettin) do 1945
Kwatery cmentarza wojennego w Szczecinie
Feldmarszałek Friedrich von Wrangel
[edytuj] Garnizon w dobie napoleońskiej
W latach 1806 – 1813, w dobie wojen napoleońskich, Szczecin znajdował się pod okupacją francuską. W końcu 1806 z Magdeburga do Szczecina przybyła licząca ok. 5000 żołnierzy 1 Legia Północna pod dowództwem gen. Józefa Zajączka. Pod koniec lutego 1807 Legia dołączyła do dywizji gen. Dąbrowskiego biorąc udział w walkach na Pomorzu.
[edytuj] Garnizon w dobie pruskiej i niemieckiej
[edytuj] Cesarstwo Niemieckie
- II Korpus Armijny Cesarstwa Niemieckiego, Szczecin; poniżej tylko te jednostki II Korpusu, które stacjonowały w Szczecinie
- 3 Dywizja Cesarstwa Niemieckiego – (3. Division (Deutsches Kaiserreich)), Szczecin
- 5 Brygada Piechoty – (5. Infanterie-Brigade), Szczecin
- 6 Brygada Piechoty – (6. Infanterie-Brigade), Szczecin
- 3 Brygada Artylerii Polowej – (3. Feldartillerie-Brigade), Szczecin
- 2 Pomorski Batalion Saperów – (Pommersches Pionier-Bataillon Nr. 2), Szczecin
- 2 Pomorski Batalion Taborowy – (Pommersches Train-Bataillon Nr. 2) (Altdamm, Dąbie), sformowany 21 kwietnia 1853, w 1914 przemianowany na Abteilung, wchodził w skład II Korpusu Armii Niemieckiej
[edytuj] III Rzesza
- 12 Dywizja Pancerna – (12. Panzerdivision) (1940), sformowana 5 października 1940
- 29 Pułk Pancerny (Panzer Regiment 29)
- 12 Brygada Strzelców (Schützen Brigade 12)
- 5 Pułk Strzelców (Schützen Regiment 5)
- 25 Pułk Strzelców (Schützen Regiment 25)
- 22 batalion motocyklowy (Kradschützen Bataillon 22)
- 2 Pułk Artylerii (Artillerie Regiment 2)
- 2 batalion rozpoznawczy (Aufklärungs Abteilung 2)
- 2 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger Abteilung 2)
- 32 batalion pionierów (Pionier Bataillon 32)
- 2 batalion łączności (Nachrichten Abteilung 2)
- Dywizja Forteczna Stettin – (Festungs-Division Stettin) (marzec-kwiecień 1945)
- 1 Pułk Forteczny Szczecin
- 2 Pułk Forteczny Szczecin
- 3 Pułk Forteczny Szczecin
- 4 Pułk Forteczny Szczecin
- 5 Pułk Forteczny Szczecin
- 58 Forteczny Batalion Karabinów Maszynowych
- Batalion Karabinów Maszynowych Szczecin A
- 3132 Pułk Artylerii Fortecznej
- VIII Forteczny Oddział Artylerii Przeciwpancernej
- sztab 555 Pułku Pionierów Budowlanych
[edytuj] Ciekawostki
17 kwietnia 1784 w Szczecinie urodził się wybitny feldmarszałek pruski Friedrich von Wrangel. Brał udział w wojnach napoleońskich. W 1848 został komendantem oddziałów w Szlezwiku-Holsztynie oraz naczelnym dowódcą sił pruskich podczas wojny szlezwicko-holsztyńskiej (1848-1851). Niedługo potem został honorowym obywatelem miasta Szczecina. Zmarł 1 listopada 1877 w Berlinie.
Przypisy
- ↑ Na mocy rozkazu MON z 20 marca 1948 – z dniem 1 maja 1948 – 3 Oddział Ochrony Pogranicza przemianowano na 8 Brygadę Ochrony Pogranicza.
- ↑ Pełna nazwa wg nomenklatury radzieckiej – 101 gwardyjski odznaczony Orderem Czerwonej Gwiazdy samodzielny batalion inżynieryjno-saperski 90 gwardyjskiej Dywizji Pancernej(jednostka wojskowa poczta polowa 15258)
- ↑ Na podstawie referatu ppłk rez. dr Grzegorza Ciechanowskiego: Jednostki artylerii naziemnej i nadbrzeżnej na Pomorzu Zachodnim 1945 – 2005
[edytuj] Bibliografia
- Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960 : skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
- Andrzej Wojtaszak, Kazimierz Kozłowski: Żołnierz polski na Pomorzu Zachodnim X-XX wiek : materiały z sesji naukowej z 10 listopada 1999 r. : praca zbiorowa. Szczecin: Oddział Edukacji Obywatelskiej, 2001. ISBN 83-86992-76-X.
- Faszcza Dariusz, Z Dziejów 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej. Dom Wydawniczy Bellona. Warszawa 2005
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Zobacz też