Geocaching (gr. geo – Ziemia, ang. cache /keʃ/ – chować, schowek, tajny skład) – gra terenowa użytkowników odbiorników GPS, polegająca na poszukiwaniu tzw. skrzynek (ang. geocache) uprzednio ukrytych przez innych uczestników tej samej zabawy. Ukrywane przeważnie w interesujących miejscach skrzynki zawierają dziennik odwiedzin, do którego wpisują się kolejni znalazcy, a także drobne upominki na wymianę. Lokalizacja miejsca ukrycia skrzynki przekazywana jest przez jej założyciela innym uczestnikom gry poprzez wprowadzenie jej współrzędnych geograficznych w jednej ze specjalnych internetowych baz danych, tzw. serwisów geocachingowych.
Nadrzędną ideą zabawy jest zachęcenie jej uczestników do odwiedzenia, w wyniku poszukiwań, miejsc w których ukryte są skrzynki. Niektóre miejsca wybrane przez chowających są trudno dostępne, mało znane, rzadko odwiedzane, a przy tym atrakcyjne i jako takie uznane za godne prezentacji innym uczestnikom gry. Znalazca w nagrodę zabiera jeden z ukrytych w pojemniku upominków, zostawia nowy nie mniej atrakcyjny oraz wpisuje swój identyfikator i datę do dziennika odwiedzin skrzynki. Oprócz danych dotyczących lokalizacji (długość i szerokość geograficzna, w systemie WGS 84) chowający umieszcza w serwisie geocachingowym opis skrzynki zawierający dodatkowe informacje ułatwiające jej znalezienie, a także informacje o charakterze krajoznawczym dotyczące miejsca ukrycia i ewentualnych innych atrakcji turystycznych w okolicy. Ponadto opis skrzynki zawierać powinien ostrzeżenia o możliwych zagrożeniach w trakcie poszukiwań oraz informacje o dostępności dla osób niepełnosprawnych lub szukających w towarzystwie dzieci.
Spis treści |
System GPS zaprojektowany został do zastosowań militarnych i początkowo aby uniemożliwić dokładne odczytanie pozycji przez cywilnych użytkowników, sygnał GPS poddawany był celowemu zniekształceniu – SA (Selective Availability). Uniemożliwiało to jednostkom cywilnym uzyskanie dokładności większej niż 100m.
1 maja 2000 prezydent USA Bill Clinton postanowił udostępnić niezniekształcony sygnał wszystkim użytkownikom systemu GPS, przez co możliwe zostało osiągnięcie dokładności większej niż 10 m.
3 maja 2000, Dave Ulmer dla uczczenia tego wydarzenia, zaproponował rozpoczęcie pewnej gry, polegającej na chowaniu "skarbu" a następnie podaniu jego lokalizacji do publicznej wiadomości. Na wcielenie idei w życie nie trzeba było długo czekać i jeszcze tego samego dnia pierwsza skrzynka została ukryta (współrzędne w okolicy miejscowości Estacada w Oregonie)[1].
Pierwszą wzmiankę o Geocachingu na polskich grupach dyskusyjnych znaleźć można w sygnaturce listu z 5 stycznia 2002[2], w której podane były współrzędne (N52 17'33.5, E20 58'00.4) ukrycia skrzynki w Warszawie. Prawdopodobnie była to pierwsza, już nieistniejąca, skrzynka geocache ukryta na terenie Polski. Została ona również zarejestrowana w serwisie Geocaching.com.[3] Obecnie na jej miejscu założona jest pamiątkowa skrzynka zarejestrowana w serwisie opencaching.pl.[4] Najstarszą istniejącą skrzynką w Polsce jest pojemnik ukryty dnia 29 marca 2003 roku w okolicach Zielonej Góry[5].
Wiosną 2006 roku stworzony został, najpopularniejszy obecnie w Polsce, serwis geocachingowy Opencaching.pl (zwany też OC PL). Serwis ten bazuje na otwartej platformie oraz utrzymywany jest społecznie przez grupę entuzjastów zabawy[6]. Wszystkie treści umieszczane w serwisie OC PL publikowane są tam na licencjach otwartych[7].
W październiku 2009 roku, wystartowała polska strona związana z serwisem Geocaching.com. W założeniu jest ona odpowiedzią na potrzeby coraz prężniej rozwijającego się środowiska geokeszerskiego, publikującego skrytki w tym międzynarodowym serwisie[8]. 10 lutego 2011 roku, opublikowana została nowa wersja tej strony[9]. 25 lutego 2012 roku Zarząd Główny PTTK, w porozumieniu z serwisem Geocaching.pl, w celu upowszechnienia Geocachingu ustanowił Odznakę "PTTK Geocaching Polska" [10][11].
Pierwsza strona internetowa zawierająca listę skrzynek geocachingowych została stworzona 8 maja 2000 roku przez Mike'a Teague. Dnia 2 września 2000 roku Jeremy Irish wysłał email na grupę gpsstash, w którym poinformował, że zarejestrował domenę geocaching.com oraz założył własną stronę do której skopiował skrzynki z bazy Mike'a Teague[12]. Dnia 6 września 2000 roku Mike Teague oficjalnie ogłosił, że Jeremy Irish przejął jego stronę[13].
Jest to największy i najbardziej popularny serwis geocachingowy na świecie[14], należący do firmy Groundspeak Inc, który rozpoczął działalność 2 września 2000 roku. Każda skrzynka przed opublikowaniem jest weryfikowana przez lokalnego recenzenta. Darmowe konto umożliwia poszukiwanie oraz zakładanie skrzynek. Bardziej zaawansowane funkcje, takie jak wyszukiwanie zaawansowane, generowanie Pocket Querry, powiadomienia wymagają wykupienia konta premium. W sierpniu 2011 roku serwis zawierał 1 475 000 skrzynek zarejestrowanych w ponad 200 krajach na całym świecie[15].
Działalność serwisów "Opencaching" zazwyczaj ograniczona jest do jednego obszaru językowego. Serwisy opencachingowe są zwykle mniej restrykcyjne przy rejestrowaniu skrzynek (np: akceptowane są skrzynki wirtualne lub zakopane) oraz całkowicie bezpłatne. Serwisy opencachingowe funkcjonują w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Hiszpanii, Niemczech, Czechach, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Łotwie, Japonii, Norwegii, i Polsce[16]. Serwis Opencaching Polska zawiera największą liczbę skrzynek ukrytych na terenie Polski spośród wszystkich serwisów geocachingowych. 14 maja 2012 serwis ten zawierał 19123 skrzynki w tym aktywnych 13254 oraz 14387 zalogowanych użytkowników, a także 481809 poszukiwań skrzynek[17].
NaviCache.com rozpoczął dziłalność w lutym 2001 roku jako regionalny serwis geocachingowy. Szybko zdobył popularność wśród ludzi, którzy szukali mniej restrykcyjnej altrenatywy do serwisów wtedy istniejących. W serwisie istnieje możliwość rejestracji prawie każdego rodzaju skrzynki (w granicach rozsądku). Nie są pobierane żadne opłaty za dostęp do bazy skrzynek. Wszystkie zgłoszone skrzynki są weryfikowane, ale NaviCache jest bardziej liberalny wiedząc, że hobby należy do uczestników zabawy, a nie do organu zarządzającego[potrzebne źródło].
Serwis TerraCaching stawia sobie za cel zapewnienie wysokiej jakości skrzynek. Współrzędne skrzynek tam zarejestrowane są niedostępne dla niezarejestrowanych osób. Członkostwo zarządzane jest przez system sponsoringu, a każda skrzynka jest pod stałą obserwacją innych użytkowników. W Europie TerraCaching jest obsługiwany przez Terracaching.eu. Serwis ten posiada tłumaczenia w różnych językach europejskich, posiada rozbudowany FAQ oraz dodatkowe narzędzia dla TerraCaching. Regulamin TerraCaching zabrania rejestracji skrzynek w innych serwisach.
GPSgames to kolejny serwis geocachingowy. W serwisie tym istnieje możliwość zakładania skrzynek wirtualnych. Oferuje on również inne zabawy z wykorzystaniem odbiornika GPS, tj.: Geodashing, Shutterspot, GeoVexilla, MinuteWar, GeoPoker i GeoGolf.
7 grudnia 2010 roku wystartował darmowy serwis Opencaching.com, którego twórcą jest firma Garmin[18].
Skrzynkami mogą być wszelakiego rodzaju i różnej wielkości wodoodporne, trwałe i odpowiednio zabezpieczone pojemniki. W przypadku skrzynek mikro i małych są to zwykle plastikowe fiolki po lekach, pudełka po żywności czy pudełka służące do pakowania filmów fotograficznych, większe skrzynki mogą być metalowymi lub drewnianymi skrzyniami, dużymi pudełkami plastikowymi, zamykanymi szczelnie wiadrami itp. Pudełko z zewnątrz powinno być opisane - posiadać wydrukowany lub napisany wyraźnie numer skrzynki oraz ostrzeżenie, że nie jest to śmieć ani przedmiot niebezpieczny dla otoczenia[19].
Wewnątrz każdej skrzynki powinien się znajdować papierowy dziennik, tzw. logbook - czyli mały notatnik zawierający opis skrzynki oraz miejsce na dokonywanie wpisów przez kolejne osoby, które ją znajdą. Logbook, jako kluczowy element wyposażenia powinien być szczególnie starannie zabezpieczony przed wilgocią, zazwyczaj za pomocą plastikowego woreczka zapinanego na tzw. strunę[20]. Oprócz logbooka skrzynka zawiera zwykle ołówek, temperówkę i rozmaite "skarby", które można po odnalezieniu skrzynki zabrać lub wymienić na inne[21].
Bardzo niemile widziane jest zostawianie śmieci (kapsli, korków, papierków, zużytych biletów itp.) oraz rzeczy, które mogą się zepsuć podczas długiego leżenia w pojemnikach (żywności, baterii, mydła, próbki kosmetyków itp.)[21].
Czasami w skrzynkach zostawiany jest też certyfikat FTF (First to Find) oraz specjalny prezent, które są przeznaczone dla pierwszego znalazcy skrzynki.
Różne serwisy geocachingowe dopuszczają różne typy skrzynek. Najpopularniejszy w Polsce opencaching.pl wyróżnia następujące:[22]
Serwis Geocaching.com wyróżnia następujące typy skrytek:[23]
Skrzynka tradycyjna, multicache lub skrzynka typu quiz może być zbudowana z wykorzystaniem pudełka o różnych rozmiarach. W zależności od jego wielkości serwis opencaching.pl rozróżnia skrzynki o różnych rozmiarach:[24]
Używa się także pojęcia "nano" na określenie skrzynek o wielkości rzędu 1 cm lub mniejszych. Tej wielkości skrzynki zawierają praktycznie tylko miniaturowy dziennik.
Z kolei w serwisie geocaching.com wyróżnia się następujące rozmiary[23]:
W skrzynkach są czasami umieszczane podróżujące przedmioty. Do przedmiotów takich na trwałe dołączona jest karteczka z informacją o jego pierwotnym właścicielu, dacie i miejscu jego pierwszego umieszczenia w skrzynce. Przedmioty te rejestruje się w specjalnych serwisach internetowych, które przydzielają im numery rejestracyjne. O ile inne typy przedmiotów umieszczanych w skrzynce można sobie zachować na pamiątkę, o tyle podróżujące powinno się wziąć z jednej skrzynki i umieścić w drugiej, dzięki czemu krążą one cały czas po świecie. Osoba, która przeniesie przedmiot do innej skrzynki powinna w odpowiednim serwisie umieścić informację o tym. Dzięki temu można śledzić "podróż" przedmiotu po świecie[25].
Pierwszymi i zarazem najpopularniejszymi na świecie przedmiotami podróżnymi są TravelBugi[26] i GeoCoiny[27], które można umieszczać w skrzynkach zarejestrowanych w serwisie geocaching.com. Natomiast prawdopodobnie najpopularniejszym niezależnym serwisem tego typu jest geokrety.org, który 21 listopada 2010 zawierał 11205 tego rodzaju przedmiotów, nazywanych geokretami, z czego 5893 schowanych i miał 7765 zalogowanych użytkowników[28]. Serwis ten nie jest związany z konkretną bazą skrzynek, przez co umożliwia umieszczanie i logowanie przedmiotów w skrzynkach zarejestrowanych w różnych systemach (np. OpenCaching, GPSGames.org, geocaching.com oraz wielu systemach lokalnych)[29]. Rejestrację podróżujących przedmiotów oferuje też serwis geolutin.com[30].