Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Polska jest krajem w większej części nizinnym, na południu występują również tereny wyżynne i pasma górskie. Polska jest położona w Europie Środkowej, nad brzegiem Morza Bałtyckiego.
99,7% (312,683 tys. km²) obszaru Polski leży w zlewisku Morza Bałtyckiego (53,9% dorzecze Wisły, 34,7% dorzecze Odry, 11% rzeki bezpośredniego dorzecza Bałtyku i 0,8% dorzecze Niemna), a poza tym w zlewisku Morza Czarnego (Orawa, Strwiąż) i Morza Północnego (Dzika Orlica, Izera).
Najdłuższe rzeki w Polsce to
Na terenie Polski znajduje się znaczna liczba jezior – ponad 9 300 o powierzchni powyżej 1 ha.
Bez baz wojskowych, placówek dyplomatycznych i stacji naukowych.
Środek geometryczny Polski znajduje się we wsi Piątek, 15 km na wschód od Łęczycy, 19 km na południe od Kutna, a 33 km na północ od Łodzi.
Polska leży w strefie klimatu przejściowego, pomiędzy klimatem umiarkowanym oceanicznym na zachodzie a klimatem umiarkowanym kontynentalnym na wschodzie. Nad obszarem Polski ścierają się różne masy powietrza, co jest wynikiem położenia w centrum Europy oraz równoleżnikowego układu krain geograficznych.
Średnia temperatura w lecie waha się pomiędzy 16,5 °C a 20 °C, w zimie – między -6 °C a 0 °C. Średnia roczna temperatura powietrza w Polsce wynosi 7-9 °C (poza obszarami górskimi). Najcieplejsze miasta w Polsce ze względu na średnią roczną temperaturę powietrza to Tarnów, Legnica, Wrocław oraz Słubice.
Największy wpływ na klimat Polski mają masy powietrza polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego, decydujące o przejściowości klimatu polskiego.
Nad Polskę napływają również masy powietrza, arktycznego, zwrotnikowego-morskiego i kontynentalnego, mające mniejszy wpływ na kształtowanie klimatu. Masy powietrza polarno-morskiego powodują latem zachmurzenie, ochłodzenie i wzrost wilgotności, zimą zaś przynoszą ocieplenie, odwilż i mgły.
Masy powietrza polarno-kontynentalnego latem przynoszą piękną, suchą i upalną pogodę, zimą-pogodę słoneczną, suchą i duże mrozy. Masy powietrza zwrotnikowo-morskiego znad Morza Śródziemnego i Azorów napływają nad Polskę rzadziej, przynosząc latem upały i częste burze, a zimą gwałtowne odwilże.
Masy powietrza zwrotnikowo-kontynentalnego napływają znad Azji Mniejszej i Bałkanów bardzo rzadko, przeważnie latem i wczesną jesienią. Przynoszą piękną, suchą pogodę ("złota polska jesień").
Masy powietrza arktycznego napływają nad Polskę:
Średnie opady ok. 600 mm rocznie. Rozkład opadów w ciągu roku jest nierównomierny, 2/3 opadów rocznych to opady półrocza letniego. Polska leży w strefie wiatrów zmiennych z przewagą wiatrów zachodnich (północno-zachodnich i południowo-zachodnich), których udział stanowi ok. 60%. Wiatry wschodnie wieją głównie zimą, rzadsze są natomiast wiatry wiejące z południa i północy.
Klimatogramy wybranych miast w Polsce:
Polska graniczy z siedmioma państwami (w nawiasie długość granicy z tym państwem)
Długość granicy morskiej wynosi 440 km (długość wybrzeża morskiego Bałtyku wynosi 770 km).
Całkowita długość granic wynosi 3511 km.
W początkach prekambru (w erze archaicznej) rozpoczęło się formowanie skorupy ziemskiej. W erze proterozoicznej kształtowaniu się litosfery towarzyszyły ruchy górotwórcze oraz zjawiska wulkaniczne. Uformował się szereg tzw. platform kontynentalnych, będących najstarszymi częściami kontynentu. Jedną z nich jest platforma wschodnioeuropejska, na której znajduje się wschodnia część obecnego obszaru Polski.
W początkach paleozoiku (w kambrze) część obecnego obszaru zajmowało morze. Powstały w nim grube pokłady wapieni (na terenie obecnych Sudetów) oraz piaskowców i łupków (na terenie obecnych Gór Świętokrzyskich). W ordowiku i sylurze miała miejsce orogeneza kaledońska, doprowadziła ona do częściowego sfałdowania Sudetów i Gór Świętokrzyskich. W dewonie klimat uległ ociepleniu. Pod koniec tego okresu rozpoczęła się orogeneza hercyńska - ponowne sfałdowanie Gór Świętokrzyskich i Sudetów, która miała miejsce także w karbonie. Podczas jej trwania powstały złoża węgla kamiennego oraz góry wulkaniczne. W permie środkowa i północna część Polski była zalana morzem. Osadzały się w nim margle i wapienie, tworzyły pokłady soli kamiennej i potasowej. Wtedy też powstały złoża ropy naftowej i miedzi.
W erze mezozoicznej tworzyły się skały osadowe: wapienie, dolomity, piaskowce. Pod koniec tej ery rozpoczęły się kolejne ruchy górotwórcze - trwająca do dziś orogeneza alpejska.
Zapoczątkowana pod koniec ery mezozoicznej orogeneza alpejska doprowadziła w erze kenozoicznej, dokładnie w pierwszej połowie trzeciorzędu do wydźwignięcia środkowej części obszaru Polski - powstał tam ląd. Natomiast w drugiej połowie trzeciorzędu prawie cały obszar Polski został wzniesiony ponad poziom morza. Najwyżej wzniesiony został obszar Karpat. Pod koniec trzeciorzędu morze na terenie Polski całkowicie wyschło. W pierwszej połowie czwartorzędu (plejstocen) nadeszła epoka lodowcowa, lód pokrył prawie całą Europę.
Powierzchnia Polski wynosi 322 575 km², w tym: obszar lądowy (wraz z wodami śródlądowymi) – 311 889 km², morskie wody wewnętrzne – 2004 km², morze terytorialne – 8682 km². W Europie większą powierzchnię mają: Rosja, Ukraina, Francja, Hiszpania, Szwecja, Niemcy, Finlandia i Norwegia.
Ponieważ w Polsce zdecydowanie przeważają tereny nizinne (poniżej 200 m n.p.m.), zajmujące aż 75% powierzchni kraju, średnia wysokość wynosi tylko 173 m n.p.m. Niziny występują na północy i w centrum, natomiast obszary górskie i wyżynne na południu. Rzeźba Polski jest typowa dla całego kontynentu europejskiego.
Teren Polski pochyla się z południa ku północnemu zachodowi. Wysokość nie maleje jednak stopniowo, lecz skokowo, tzn. na przemian występują krainy niżej i wyżej wzniesione, które układają się jakby pasami, ciągnącymi się z zachodu na wschód. Zaczynając od południa, wyróżnia się następujące pasy: gór, kotlin, wyżyn, nizin środkowopolskich, pojezierzy i pobrzeży.
Punkty najniższy i najwyższy znajdują się na przeciwległych krańcach kraju. Najniższy położony jest na wysokości 1,8 m p.p.m., niedaleko miejscowości Raczki Elbląskie na Żuławach Wiślanych. Najwyższym są Rysy w Tatrach, których wierzchołek sięga 2499 m n.p.m. W porównaniu z rekordami światowymi wielkości te nie są imponujące: najniżej położone miejsce na lądzie (tafla Morza Martwego) znajduje się o 416,2 m niżej, natomiast najwyższy szczyt (Mount Everest) wznosi się o 6349 m wyżej.
Podział ten stanowi fragment międzynarodowej klasyfikacji regionów fizycznogeograficznych Europy.
W Polsce są trzy obszary piaszczyste, potocznie zwane pustyniami
|
|||||||||||||||
.svg&filetimestamp=20110404184434)
